Σε δέκα ημέρα παγκόσμιοι ηγέτες από όλο τον κόσμο θα βρεθούν στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν, εκεί όπου για έντεκα ημέρες, 11 με 22 Νοεμβρίου, θα διεξαχθεί η Σύνοδος Κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα. Με βαριά ατζέντα και δεκάδες αγωνιώδεις προειδοποιήσεις επιστημόνων και φορέων προστασίας της φύσης και του περιβάλλοντος, οι ηγέτες του κόσμου θα επιχειρήσουν να βρουν κοινή δίοδο συνεννόησης για τη λήψη αναγκαίων μέτρων. Διαβάζοντας την ατζέντα της Συνόδου κορυφής δεν διαφαίνεται μεγάλη αισιοδοξίαγια σημαντική αντιστροφή του κλίματος για την …καταστροφή του κλίματος. Οι πρόσφατες εικόνες σαρωτικών επιπτώσεων από μια δυνατή καταιγίδα στη Βαλένθια της Ισπανίας που άφησε πίσω της τουλάχιστον 160(ο αριθμός ανεβαίνει στιγμή με στιγμή) νεκρούς προκαλούν τρόμο για τους ορατούς πλέον κινδύνους της κλιματικής αλλαγής.
Στην τελική ευθεία για τη Σύνοδο κορυφής COP29 δόθηκε στη δημοσιότητα η ετήσια έκθεση τουΠαγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού WMO για τα αέρια του θερμοκηπίου. Τα επίπεδα των τριών βασικών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη – του διοξειδίου του άνθρακα (CO2), του μεθανίου (CH4) και του πρωτοξειδίου του αζώτου (N2O)—αυξήθηκαν το περασμένο έτος, σημειώνεται στην έκθεση. Το διοξείδιο του άνθρακα συγκεντρώνεται πιο γρήγορα από ποτέ στην ατμόσφαιρα, με ρυθμούς που έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 10% μέσα σε δύο δεκαετίες. Οι δε παγκόσμιες θερμοκρασίες στην επιφάνεια της Γης και της θάλασσας το 2023 ήταν οι υψηλότερες που έχουν καταγραφεί από το 1850. Τόσο υψηλές συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα η γη μας είχε πριν 3 με 5 εκατομμύρια χρόνια, όταν η θερμοκρασία ήταν κατά 2 με 3 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη και το επίπεδο της θάλασσας 10 με 20 μέτρα πάνω από το σημερινό, αναφέρεται στην έκθεση.
25 σημάδια μη αναστρέψιμης κλιματικής αλλαγής
Η έκθεση του WMO για τα αέρια του θερμοκηπίου δεν είναι η μόνη που περιγράφει με μελανά χρώματα το άμεσο μέλλον του πλανήτη. Με αφορμή την πρόσφατη παγκόσμια διάσκεψη για τη Βιοποικιλότητα στην Κολομβία, διεθνής ομάδα ερευνητών για το κλίμα και επιστημόνων του Συστήματος της Γης παρουσίασαν μια άλλη έκθεση με ακόμη πιο ανησυχητικά ευρήματα η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό BioScience.Κεντρικός άξονας της έκθεσης είναι η μέτρηση σε 35 πλανητικά ζωτικά σημάδια – που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση της ανταπόκρισης της Γης στις ανθρώπινες δραστηριότητες. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι 25 από αυτά βρίσκονται σε επίπεδα ρεκόρ κινδύνου. Ανάμεσα τους είναι η συγκέντρωση αερίων θερμοκηπίου, η κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, η αύξηση της θερμοκρασίας σε στεριά και θάλασσα, η απώλεια δασών και η μείωση της βιοποικιλότητας.
Το σήμα κινδύνου που εκπέμπεται είναι ηχηρή. Εάν δεν ληφθεί άμεσα ευρεία διεθνής κλιματική δράση η ανθρωπότητα θα βρεθεί πολύ σύντομα στα πρόθυρα μιας μη αναστρέψιμης κλιματικής καταστροφής.
Το κλιματικό σύστημα της Γης συνεχίζει να επιδεινώνεται ραγδαία, σημειώνεται στην έκθεση, με τις παγκόσμιες θερμοκρασίες να έχουν ανοδική πορεία, θα ξεπεράσουν κατά πολύ τους 2° Κελσίου (3,6° Φαρενάιτ) της θέρμανσης μέχρι το τέλος του αιώνα. “Πρόκειται για μια παγκόσμια έκτακτη ανάγκη πέρα από κάθε αμφιβολία. Μεγάλο μέρος του ιστού της ζωής στη Γη κινδυνεύει” γράφουν οι ερευνητές.
Βασική διαπίστωση είναι ότι 25 από τα 35 σημάδια που παρακολουθούνται διαρκώς, βρίσκονται σε επίπεδα ρεκόρ, με αποτέλεσμα να βιώνει η ανθρωπότητα σειρά από ολοένα και πιο βίαιες καταστροφές που συνδέονται με το κλίμα. Τέτοια ακραία γεγονότα επηρεάζουν εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, μιλάμε για καταστροφικές πλημμύρες στην Ανατολική Αφρική, ανεξέλεγκτες πυρκαγιές στον Αμαζόνιο και το οικοσύστημα Pantanal και διαρκείς καύσωνες σε όλη την Ευρώπη και την Ασία. Επίσης οι αλλεπάλληλοι τυφώνες Helene και Milton έπληξαν τις νοτιοανατολικές ΗΠΑ – δύο ακόμη παραδείγματα υπερτροφοδοτούμενων συστημάτων καταιγίδας.
Τα μέτρα που συζητούνται είναι ανεπαρκή για την υπερθέρμανση του πλανήτη. τα τρέχοντα εθνικά σχέδια για την κλιματική αλλαγή είναι έτη φωτός μακριά από αυτό που χρειάζεται η γη για να σταματήσει η παγκόσμια θέρμανση και να αλλάξει το δυστοπικό μέλλον, σημειώνουν οι επιστήμονες.
Επιδείνωση στα ζωτικά σημεία της Γης
Η αξιολόγηση των 35 πλανητικών σημείων που καταδεικνύουν την τρέχουσα κατάσταση των φυσικών συστημάτων και τις ανθρώπινες επιρροές πάνω τους, προσφέρουν μια αξιόπιστη εικόνα για το πώς το κλίμα της Γης. Η εικόνα είναι ζοφερή. Η κατανάλωση ορυκτών καυσίμων (άνθρακας, πετρέλαιο και φυσικό αέριο) αυξήθηκε κατά 1,5% το 2023, φτάνοντας στο ιστορικό υψηλό όλων των εποχών. Αν και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αυξήθηκαν επίσης, αυτό αποδίδεται κυρίως στην αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας, με τις πηγές ορυκτών καυσίμων να υποβαθμίζουν τις εναλλακτικές λύσεις κατά περίπου 14 φορές.
Οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της γης σημείωσαν επίσης νέα ρεκόρ, το 2024 να είναι το θερμότερο που έχει καταγραφεί. Η βιοποικιλότητα συνεχίζει να καταστρέφεται, υπάρχει παγκόσμια απώλεια δασών 28,4 μεγα εκταρίων το 2023, σε σύγκριση με 22,8 μεγα εκτάρια το 2022. Οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας του περασμένου έτους έφτασαν σε νέα ύψη και σε συνδυασμό με ακραία την υψηλή οξύτητα των ωκεανών καταπονούν τη θαλάσσια ζωή.
Οι «εξαιρετικά θερμές» θερμοκρασίες των ωκεανών το 2023 και το 2024 οδηγούν στο φαινόμενο λεύκανσης κοραλλιών στον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο.
Οι εκπομπές που τροφοδοτούν την κλιματική αλλαγή οδηγούν επίσης σε επικίνδυνους βρόχους ανάδρασης.Η έκθεση αναφέρει 28 που έχουν παρατηρηθεί, συμπεριλαμβανομένης της απόψυξης παγόβουνων και της εκπομπής μεθανίου από τους τροπικούς υγροτόπους.
Υπάρχει ένα άσχημο σενάριο στην εξέλιξη της κλιματικής αλλαγής, ότι μπορεί να πυροδοτηθεί η «κοινωνική κατάρρευση». Είναι ανάγκη, σημειώνεται, να αντιμετωπιστούν οι υποκειμενικοί παράγοντες της ανισότητας και της κοινωνικής αδικίας, εκτός από την κλιματική αλλαγή. Η συζήτηση για την κλιματική αλλαγή πρέπει να επαναπροσδιοριστεί και με τις τιμές των τροφίμων, την ενεργειακή ασφάλεια, τις θέσεις εργασίας, την υγειονομική περίθαλψη.
