Η Ισπανία και η Πορτογαλία έκαναν το αυτονόητο. Κατάργησαν τις λεγόμενες Golden Visas – ένα πρόγραμμα που επί μία δεκαετία μεταμόρφωνε τις πόλεις τους σε επενδυτικά εργοτάξια, πετώντας τους πολίτες τους έξω από τις ίδιες τους τις γειτονιές. Την ίδια ώρα, στην Ελλάδα, η κυβέρνηση συνεχίζει με αυταρέσκεια το εμπόριο στέγης, βαφτίζοντας «ανάπτυξη» την εκποίηση ολόκληρων οικοδομικών τετραγώνων σε επενδυτές που δεν έχουν πατήσει ποτέ το πόδι τους εδώ. Ένα κράτος που αντί να προστατεύει τους ανθρώπους του, τους ξεσπιτώνει. Και τολμά να το παρουσιάζει κι ως “success story”.
Ισπανία-Πορτογαλία έσπασαν το απόστημα
Στις 3 Απριλίου 2025, η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε με θάρρος και πολιτική αξιοπρέπεια την πλήρη κατάργηση του προγράμματος Golden Visa. Μετά από 22.430 άδειες διαμονής σε αλλοδαπούς επενδυτές – οι περισσότεροι από Κίνα, Ρωσία και χώρες της Μέσης Ανατολής – η Μαδρίτη έβαλε τέλος στη φούσκα. Ο λόγος; Οι τιμές των κατοικιών στις μεγάλες πόλεις είχαν εκτοξευθεί, οι ντόπιοι δεν έβρισκαν σπίτι και η φούσκα είχε αρχίσει να καταπίνει την ίδια την κοινωνία.
Η Ισαβέλ Ροδρίγκεθ, υπουργός Στέγασης, δήλωσε ξεκάθαρα: «Η στέγαση δεν είναι επενδυτικό προϊόν. Είναι ανθρώπινο δικαίωμα». Μια φράση που στην Ελλάδα ακούγεται σαν ουτοπία. Γιατί εδώ, η στέγη είναι το νέο real estate παιχνίδι για “κολλητούς”, funds, AirBnb-άδες και νομοτεχνικούς μάγους των Υπουργείων.
Η Λισαβόνα, ήδη από το 2023, είχε ακυρώσει τις Golden Visas και έβαλε πάγο στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις σε περιοχές που πνίγονταν από τουριστική πίεση. Εκεί, η κυβέρνηση αναγνώρισε πως η Airbnb έπνιγε τις πόλεις, πως οι νέοι δεν έβρισκαν διαμέρισμα, πως η αγορά είχε καταντήσει καρτέλ.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2022, στη Λισαβόνα, μόνο το 8% των διαμερισμάτων ήταν διαθέσιμα για μακροχρόνια ενοικίαση. Όλα τα άλλα ήταν short-term rentals, φτιαγμένα για τουρίστες. Αντί να παραδοθούν στη “θεά αγορά”, οι Πορτογάλοι πολιτικοί έσπασαν τα αυγά. Και έδειξαν σε όλους ότι η πολιτική βούληση υπάρχει – αρκεί να θες να την έχεις.
Και στην Ελλάδα; Φούσκα, ψέματα και κοροϊδία
Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη συνεχίζει απτόητη. Ο υπουργός Ανάπτυξης μιλά για «ισχυρή ζήτηση», η υπουργός Τουρισμού για «χρυσές ευκαιρίες», ενώ οι πολίτες πνίγονται από ενοίκια που έχουν μετατραπεί σε δεύτερο φόρο. Το 2024, η Ελλάδα κατέγραψε νέο ρεκόρ Golden Visa – πάνω από 2.500 άδειες, με τα ακίνητα να αγοράζονται μαζικά από Κινέζους, Τούρκους και Λιβανέζους επενδυτές, κυρίως στην Αττική, τη Θεσσαλονίκη και τα νησιά.
Το αποτέλεσμα; Στο Παγκράτι, ένα δυάρι 60 τ.μ. κοστίζει 850 ευρώ. Στα Εξάρχεια 780. Στην Καλλιθέα 790. Στο Ηράκλειο Κρήτης 650 ευρώ για γκαρσονιέρα. Και στον Βύρωνα, ρημαγμένα σπίτια του 1960 ανακαινίζονται πρόχειρα και ενοικιάζονται 900 ευρώ τον μήνα σε φοιτητές!
Το υπουργείο κάνει ότι δεν βλέπει. Ο Πρωθυπουργός λέει ότι «η αγορά θα αυτορρυθμιστεί». Ναι, όπως «αυτορρυθμίστηκε» το ρεύμα, το σούπερ μάρκετ, το πετρέλαιο, το ενοίκιο. Με άλλα λόγια, να φας τα μούτρα σου και μετά να σου πουν: «ε, έτσι είναι ο καπιταλισμός, αδελφέ».
Η αλήθεια είναι μία: η κυβέρνηση αυτή δεν ενδιαφέρεται για τη στέγαση των πολιτών. Ενδιαφέρεται για τα έσοδα από τα ΑΦΜ των Golden Visa. Για την “ανάπτυξη” που φαίνεται στα excel των τραπεζών και στις στατιστικές που χρυσώνουν τους δείκτες. Ούτε μία σοβαρή κρατική παρέμβαση, ούτε ένας πραγματικός έλεγχος στις τιμές, ούτε καν φορολόγηση της βραχυχρόνιας μίσθωσης με τρόπο που να προστατεύει τη γειτονιά.
Το κράτος λειτουργεί ως μεσίτης. Βάζει πλάτη στα μεγάλα funds που αγοράζουν οικοδομές ολόκληρες και νοικιάζουν φοιτητικές γκαρσονιέρες σε τιμές Λονδίνου. Και ενώ οι πολίτες στριμώχνονται σε σπίτια που δεν μπορούν να πληρώσουν, ο πρωθυπουργός ανακοινώνει “επενδύσεις στον τουρισμό”.
Τουρισμός για ποιους;
Για όσους φύγαν από την Ελλάδα γιατί δεν μπορούσαν να πληρώσουν ενοίκιο;
Η στέγη είναι δικαίωμα
Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις. Υπάρχουν όμως αποφάσεις. Η Ισπανία και η Πορτογαλία απέδειξαν ότι μια σοβαρή κυβέρνηση μπορεί να πει: ως εδώ. Η Ελλάδα όμως παραμένει φυλακισμένη σε μια πολιτική που φτιάχτηκε για τις αγορές, όχι για τους ανθρώπους. Και όσο ο πολίτης δεν μπορεί να στεγαστεί, δεν είναι ελεύθερος. Είναι όμηρος.
Αν η ελληνική κυβέρνηση πιστεύει ότι μπορεί να συνεχίσει να παριστάνει την προστάτιδα των αδυνάτων, την ώρα που ξεπουλάει τον αστικό ιστό στα “χρυσά διαβατήρια”, ας έχει υπόψη της κάτι: Ο κόσμος δεν κοιμάται πια. Κι αργά ή γρήγορα, οι φούσκες σκάνε. Και τότε, δεν σώζεται κανείς.
Ζ.Χ.
