Παγκόσμια οικονομία: Η αστάθεια στο τραπέζι των ισχυρών

Της Ιωάννας Αναστασίου

To ταραγμένο σκηνικό στην παγκόσμια οικονομία βρέθηκε στο κεντρικό μενού της ετήσιας συνάντησης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Παγκόσμιας Τράπεζας στη Νέα Υόρκη την τελευταία εβδομάδα. Οι συναντήσεις των στελεχών που ανήκουν στην αφρόκρεμα της παγκόσμιας οικονομίας έληξαν, αλλά παρακολουθώντας τις καθημερινές δημόσιες συζητήσεις τα συμπεράσματα είναι αμφίσημα.

Πολύ περισσότερα ειπώθηκαν και αποφασίστηκαν πίσω από τις κλειστές πόρτες για τα κυρίαρχα θέματα που απασχολούν έντονα τους ισχυρούς του κόσμου. Θέματα όπως οι δασμοί Τραμπ, η πίεση προς την Κίνα, το μέτωπο της Ουκρανίας αλλά και το μέτωπο της Αργεντινής εκτιμάται από τους ειδικούς σχολιαστές του ΔΝΤ ότι μονοπώλησαν τις συζητήσεις μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Δημοσιότητα που μονοπώλησαν οι ανησυχίες για τα αυξανόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα, τους κρυφούς κινδύνους στις αγορές ιδιωτικών κεφαλαίων και κρυπτονομισμάτων ή ο κίνδυνος να σπάσει η “φούσκα” της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Φυσικά οι προβολείς σε κάθε χώρα και στην Ελλάδα, έπεσαν όπως είναι αναμενόμενο στις εκτιμήσεις του ΔΝΤ για την ανάπτυξη τους με το μεγαλύτερο βάρος να πέφτει στην παρατεταμένη κρίση στη Γαλλία που σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές προκαλεί έντονη νευρικότητα στις περίφημες αγορές. Ειδικά για τη χώρα μας οι εκτιμήσεις είναι αμφίσημες

Σταθερή μεν εύθραυστη δε

Θετική, εκτιμά τη συνολική εικόνα της οικονομικής πορείας της Ελλάδας το ΔΝΤ αλλά την ίδια στιγμή κάνει λόγο για “εύθραυστη ανάπτυξη”. Μιλά για αναμενόμενη αποκλιμάκωση της ανεργίας και του πληθωρισμού αλλά θέτει τρεις όρους για τη συνέχιση της θετικής, όπως τη λέει, πορείας. Την αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων, τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και την ενίσχυση των εξαγωγικών επιδόσεων της χώρας.

Οι εκτιμήσεις αυτές διαβάζονται καλύτερα με την επισήμανση που κάνει ο οικονομικός αναλυτής Γιάννης Αγγέλης στη στήλη του στο newsit, ότι τα Μνημόνια μπορεί να τελείωσαν η Ελλάδα ωστόσο παραμένει μια χώρα που χρωστάει πολλά -και για αυτό «ελέγχεται» πλέον και από τους Οίκους Αξιολόγησης για να μπορεί να δανείζεται με ευνοϊκότερους και βιώσιμους όρους. “Το ΔΝΤ εντάσσει την Ελλάδα στην κατηγορία των «Ευρωπαίων οφειλετών» (European debtors), μαζί με χώρες όπως η Κύπρος, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία και η Ισπανία. Η κατηγοριοποίηση αυτή διαφοροποιεί τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου από αυτές του Βορρά – όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία και η Ελβετία – που χαρακτηρίζονται ως «Ευρωπαίοι πιστωτές» (European creditors)”, επισημαίνει.

Η αναφορά αυτή είναι πολύ σημαντική αφού στη χώρα μας συνεχίζεται η αποτυχία στην υλοποίηση έργων από το Ταμείο Ανάκαμψης, που για την Ελλάδα αποτέλεσε τον μοναδικό παράγοντα στη στήριξη της επενδυτικής δραστηριότητας. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας στο μεταξύ μιλά για ρυθμό ανάπτυξης στο 2,4 %, το ΔΝΤ μιλά για ανάπτυξη 2% το επόμενο διάστημα με την επισήμανση ότι παραμένουν οι “διαρθρωτικές αδυναμίες” της ελληνικής οικονομίας. Και πράγματι, σύμφωνα με τους αναλυτές η παραγωγικότητα στην Ελλάδα βρίσκεται στα χαμηλότερα επίπεδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δημογραφικό πρόβλημα αυξάνεται με ραγδαίους ρυθμούς, η βιομηχανία είναι ασταθής και οι κρατικοί θεσμοί στηρίζονται αποκλειστικά σε ευρωπαϊκούς πόρους.

Το πιο ανησυχητικό πάντως είναι το Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών, το οποίο συνεχίζει να καταγράφει μεγάλα ελλείμματα. Πρακτικά η χώρα δεν μπορεί να στηρίξει με εγχώρια μέσα την ανάπτυξη και η οικονομία της εξαρτάται όλο και περισσότερο από εξωτερικές εισροές κεφαλαίων και κοινοτικών χρηματοδοτήσεων. “Πέρα από πολιτικές σκοπιμότητες, η Ελλάδα δεν βρίσκεται σε τροχιά ουσιαστικής αναπτυξιακής απογείωσης, αλλά σε μια εύθραυστη ισορροπία υψηλής εξάρτησης” σημειώνει ο Γιάννης Αγγέλης στην ανάλυσή του.

Πίσω από τις κλειστές πόρτες

ΔΝΤ και Παγκόσμια Τράπεζα βλέπουν μια “μάλλον ανθεκτική παγκόσμια οικονομία”, χαρακτηρισμός που πιστοποιήθηκε με πολλές αναλύσεις και στοιχεία οικονομικών των μεγάλων χωρών όπως οι ΗΠΑ και η Γερμανία για παράδειγμα. Την ίδια ωστόσο στιγμή οι ίδιοι αναλυτές κάνουν λόγοι για ανθεκτικότητα που μπορεί να κινδυνεύσει ανά πάσα στιγμή.

Ο κίνδυνος που αναλύθηκε διεξοδικά αφορά την τεράστια ανάπτυξή που καθοδηγείται από μια “χούφτα εταιρειών υψηλής τεχνολογίας (τους λεγόμενους Magnificent Seven) που επενδύουν χρήματα σε υλικό, λογισμικό και κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης (AI)”. Η αναφορά αυτή γίνεται από τον Hung Tran, μόνιμο συνεργάτη του Atlantic Council (το αμερικάνικο ΝΑΤΟ), πρώην αναπληρωτή διευθυντή στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Σύμφωνα με την JP Morgan Asset Management οι κεφαλαιουχικές δαπάνες που σχετίζονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη αντιπροσώπευαν το 1,1% της αύξησης του ΑΕΠ κατά 1,6% κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025. “Τέτοιες εντατικές επενδύσεις θα μπορούσαν να αποδειχθούν μη βιώσιμες και μια επιβράδυνση θα μπορούσε να επηρεάσει την ευρύτερη οικονομία και τις χρηματιστηριακές αγορές”, σημειώνει ο ίδιος.

Μιλά επίσης για τη “διαχείριση ενός διπλού σοκ” σε όλες τις οικονομίες του κόσμου: αφενός, την αύξηση των αμερικανικών δασμών και αφετέρου την εξαγωγή της βιομηχανικής πλεονάζουσας παραγωγικής της ικανότητας από την Κίνα. “Η Κίνα, λέει, έχει ανακατευθύνει τις εξαγωγές της σε τρίτες χώρες, κάτι που αναμένεται να ενισχύσει το συνολικό εμπορικό της πλεόνασμα στο ρεκόρ των 1,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων φέτος”.

Ακόμη πιο ενδιαφέρουσες είναι οι αναφορές ενός άλλου ανώτερου στελέχους του Ατλαντικού Συμβουλίου και πρώην στελέχους στο ΔΝΤ, του Martin Mühleisen. Παρουσιάζοντας τη θεματολογία πίσω από τις “κλειστές πόρτες” των δημόσιων συναντήσεων, απαριθμεί τέσσερα κρίσιμα ζητήματα για το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα στη διεθνή πολιτική και οικονομία.

1. Τη σχέση των ΗΠΑ με το ΔΝΤ

Όπως είναι γνωστό οι Ηνωμένες Πολιτείες παρόλο που αποσύρθηκαν με τις αποφάσεις Τραμπ από όλους τους διεθνείς οργανισμούς συνεχίζουν να μετέχουν στους δυο ισχυρούς θεσμούς της παγκόσμιας οικονομίας. Οι περισσότεροι, λέει ο Martin Mühleisen, ενδιαφέρθηκαν έντονα για “τη σχέση της Ουάσιγκτον με τα δίδυμα του Μπρέτον Γουντς (Bretton Woods)”. Το θετικό θα ήταν, όπως σημειώνει, οι Ηνωμένες Πολιτείες να συνεργαστούν με τους δύο θεσμούς του Bretton Woods για να διασφαλίσουν ότι οι χώρες πληρούν τους όρους δανεισμού τους, επιτρέποντας την έγκαιρη αποπληρωμή. Η κυβέρνηση θα μπορούσε ακόμη και να πείσει το Κογκρέσο να επικυρώσει την αύξηση του ποσού του 2023 , μετατοπίζοντας τα οικονομικά του ταμείου σε μια πιο μόνιμη κεφαλαιακή βάση.

“Όμως υπάρχει ένας κίνδυνος. Ήδη ταραγμένοι από τη διάλυση της Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ, πολλοί αντιπρόσωποι προετοιμάζονται για τις απαιτήσεις των ΗΠΑ να μειώσουν τα προγράμματα για το κλίμα και, ίσως, τα αναπτυξιακά προγράμματα στο ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές τριβές με τις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες χώρες. Επιπλέον, υπάρχουν ανησυχίες ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να πολιτικοποιήσουν τις δανειακές δραστηριότητες και των δύο δανειστών, εκθέτοντας όλους τους μετόχους στους κινδύνους παρερμηνευμένων προγραμμάτων δανεισμού”.

2. Η θέση της Κίνας στο ΔΝΤ

Το ΔΝΤ το τελευταίο διάστημα έχει υιοθετήσει μια αυστηρή στάση απέναντι στην Κίνα. Σε πρόσφατη έκθεση του κάνει λόγο για το “κρυφό κόστος των βιομηχανικών πολιτικών της Κίνας”. Αυτό που βασικά ανησυχεί το ΔΝΤ είναι ότι η αυξανόμενη πίεση στην Κίνα, μπορεί να ωθήσει το Πεκίνο σε περαιτέρω ανάπτυξη του εναλλακτικού πλαισίου δανεισμού του (που αποτελείται από δάνεια έργων και γραμμές ανταλλαγής σε γουάν) και μπορεί να υιοθετήσει σκληρή γραμμή απέναντι στις χώρες-οφειλέτες με υποχρεώσεις σε δολάρια ή ευρώ.

3. Δανεισμός στην Αργεντινή και την Ουκρανία

Οι μέτοχοι του ΔΝΤ φαίνεται να ανησυχούν και για τις πρόσφατες εξελίξεις στην Αργεντινή. Η κυβέρνηση Μιλέϊ βρίσκεται παγιδευμένη ανάμεσα σε μια πιθανή αναζωπύρωση του πληθωρισμού και σε ασθενείς προοπτικές ανάπτυξης, εφόσον ο κυβερνών συνασπισμός δεν διαθέτει ισχυρή πλειοψηφία στο Κογκρέσο. Σε περίπτωση πολιτικής δυσλειτουργίας, η Αργεντινή ενδέχεται τελικά να μην καταφέρει να εξυπηρετήσει το αυξανόμενο πολυμερές και αμερικανικό χρέος της, κάτι που θα μπορούσε να περιπλέξει τη θέση του ΔΝΤ ως ανώτερου πιστωτή σε περίπτωση που τα πράγματα χειροτερέψουν.

Όσο αφορά στην Ουκρανία, είναι επίσης ένα περίπλοκο μέτωπο για το ΔΝΤ. Η στρατιωτική υποστήριξη μπορεί να συνεχίζεται αλλά το δημοσιονομικό κενό για το επόμενο έτος γίνεται όλο και πιο ορατό. Η συνέχιση του προγράμματος δανεισμού θα απαιτήσει πρόσθετες εγγυήσεις χρηματοδότησης. Οι χώρες που σχημάτισαν την Ομάδα Πιστωτών της Ουκρανίας το 2023 για να διευκολύνουν το πρόγραμμα ενδέχεται τελικά να χρειαστούν πρόσθετες συνεισφορές για να βοηθήσουν την Ουκρανία να αποπληρώσει το ΔΝΤ.

4. Εσωτερική δυναμική και μεταρρύθμιση

Ένα από τα θέματα που απασχόλησαν πίσω από τις κλειστές συναντήσεις είναι η “εσωτερική μεταρρύθμιση”. “Και τα δύο θεσμικά όργανα, σημειώνει ο Martin Mühleisen, αντιμετωπίζουν πιέσεις σε προσωπικό και προϋπολογισμό… Η Παγκόσμια Τράπεζα ήδη ανακοίνωσε την αναδιοργάνωση σε ορισμένες λειτουργίες στις διαφορετικές κατηγορίες δανεισμού της, ενώ το ΔΝΤ, του οποίου το προσωπικό έχει αυξηθεί τα τελευταία πέντε χρόνια, πιθανότατα θα δεχθεί πιέσεις για να χαλαρώσει την πρόσφατη συσσώρευση σε μη βασικές λειτουργίες”. 

Πρακτικά αυτό που εκτιμάται είναι ότι μετά από αυτή την ετήσια συνάντηση, τόσο το ΔΝΤ όσο και Η Παγκόσμια Τράπεζα θα ακολουθήσουν τις νέες κατευθύνσεις για τη στήριξη της “οικονομίας του πολέμου”.

Πραγματική ενημέρωση στο
mailbox σας. Χωρίς λογοκρισία.

Σχετικά Άρθρα

Τρομακτική αύξηση στη φτηνή, μερική απασχόληση

Η μερική απασχόληση γίνεται κανόνας στην αγορά εργασίας με τρομακτικές επιπτώσεις για τα νοικοκυριά που βιώνουν και τον εφιάλτη της ακρίβειας

Τελευταίοι σε μισθούς, πρώτοι σε ακρίβεια και έσοδα ΦΠΑ

Ο μέσος ετήσιος μισθός στη χώρα σύμφωνα με τη Eurostat διαμορφώθηκε στα 18.800 ευρώ. Η Ελλάδα βρέθηκε στην προτελευταία θέση της Ε.Ε.

Τα ορφανά παιδιά απέκλεισε η κυβέρνηση από τα 400 ευρώ

Ο Συνήγορος του Πολίτη με επιστολή στον Κυριάκο Πιερρακάκη ζητά να ενταχθούν και τα ορφανά παιδιά στην οικονομική ενίσχυση

Η ΑΑΔΕ «τροχονόμος» στο ξέπλυμα βρώμικου χρήματος

Η υπόθεση «Χωριάτικο» είναι σκάνδαλο διαφθοράς στο οποίο το κύκλωµα λειτουργεί µε τη συµβολή των ίδιων των διωκτών του

Η «Ελλάδα 2.0» του Κ. Μητσοτάκη βασίλειο του τζόγου

Σε μία χώρα όπου ο ακαθάριστος τζίρος του τζόγου ξεπερνά κατά πολύ τα έσοδα της «βαριάς βιομηχανίας» (τουρισμός), κάτι δεν πάει καλά