Δανάη Μαραγκουδάκη*
Στη γωνία των οδών Σύρου και Ι. Δροσοπούλου, στην καρδιά της Κυψέλης, στεκόταν μέχρι πρόσφατα μια κομψή διώροφη οικία, χαρακτηριστικό δείγμα του μοντέρνου κινήματος στην ελληνική αρχιτεκτονική.
Το κτίριο ήταν χτισμένο το 1935. Παρέμεινε για 87 χρόνια στην κατοχή ιδιωτών, μέχρι που το 2022 πέρασε στην ιδιοκτησία της DIAMONA GREECE Α.Ε., μιας εταιρείας ισραηλινών συμφερόντων, που συγκαταλέγεται μεταξύ των επιχειρηματικών σχημάτων που τα τελευταία χρόνια μεταμορφώνουν το τοπίο της αθηναϊκής κατοικίας. Στις 28 Απριλίου 2025, ξεκίνησε η κατεδάφιση του διωρόφου.
Μία μέρα μετά, η οργάνωση MONUMENTA –που δραστηριοποιείται στην προστασία της φυσικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς– με επιστολή της στη Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων, του υπουργείου Πολιτισμού, ζήτησε να πληροφορηθεί εάν είχε δοθεί η απαραίτητη έγκριση για την κατεδάφιση.
Η MONUMENTA ρώτησε επίσης εάν υπήρχε οποιαδήποτε πρόθεση να αποτραπεί η απώλεια ενός τόσο σημαντικού κτιρίου — έργου του Εμμανουήλ Λαζαρίδη, ενός «από τους σημαντικότερους αρχιτέκτονες του Μεσοπολέμου». Στα πιο γνωστά έργα του Λαζαρίδη συγκαταλέγεται το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, μπροστά από την ελληνική Βουλή.
Σύμφωνα με έγγραφα που είδε το Solomon, το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής Π.Ε. Κεντρικού Τομέα είχε γνωμοδοτήσει «ομόφωνα αρνητικά», απορρίπτοντας την κατεδάφιση του συγκεκριμένου κτίσματος, επειδή «παρουσιάζει ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ή ιστορικό ενδιαφέρον». Στην ίδια γνωμοδότηση, ωστόσο, διευκρινίζεται πως «η αρμοδιότητα για την εισήγηση του θέματος ανήκει στην Διεύθυνση Αρχιτεκτονικής, Οικοδομικών Κανονισμών και Αδειοδοτήσεων (ΔΑΟΚΑ)», που με τη σειρά της εισηγήθηκε πως «δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για τον χαρακτηρισμό του κτιρίου του θέματος ως διατηρητέου».
Το κτίριο στην συμβολή των οδών Σύρου και Ι. Δροσοπούλου δεν κηρύχθηκε διατηρητέο. Έτσι, η μονοκατοικία κατεδαφίστηκε. Και στη θέση της, η εταιρεία αναφέρει πως θα κατασκευάσει πολυκατοικία με 29 διαμερίσματα και τέσσερις υπόγειες θέσεις πάρκινγκ.
Πώς αλλάζουν οι κατεδαφίσεις τις πόλεις μας;
Οι ελληνικές πόλεις αλλάζουν. Όμως, αυτή η αλλαγή δεν προκύπτει πάντα ως αποτέλεσμα μιας οργανικής εξέλιξης της αρχιτεκτονικής, που ανταποκρίνεται στις ανάγκες των κατοίκων τους. Αντιθέτως, παρατηρείται μια έντονη αύξηση στις κατεδαφίσεις και στην ανοικοδόμηση, με έμφαση στην ανέγερση πολυώροφων κτηρίων, που συχνά αποτελούν επενδύσεις που προσανατολίζονται στη βραχυχρόνια μίσθωση.
Όσον αφορά τις περιοχές στις οποίες αποτυπώνεται εντονότερα το κύμα των κατεδαφίσεων, πρόκειται για το κέντρο της Αθήνας: Παγκράτι, Αμπελόκηποι, Κυψέλη. Μεγάλη ένταση σημειώνεται και σε Καλλιθέα, Περιστέρι, Ψυχικό και Νέο Ψυχικό, Νέα Φιλαδέλφεια.
Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο την Αθήνα, αλλά και άλλες πόλεις της χώρας, όπως η Θεσσαλονίκη και η Λάρισα, όπου χάνονται κτίρια του Μεσοπολέμου ή της πρώιμης μεταπολεμικής περιόδου· κτίρια με αρχιτεκτονική ταυτότητα, που αποτελούν τεκμήρια μιας εποχής. Αυτά τα κτίρια δεν είναι απλώς «παλιά» — είναι φορείς μνήμης, αισθητικής και τεχνολογικής εξέλιξης. Κάθε φορά που ένα τέτοιο οικοδόμημα κατεδαφίζεται, χάνεται ένα κομμάτι από την αφήγηση της πόλης.
Σε συνεργασία με το ευρωπαϊκό δίκτυο ερευνητικής δημοσιογραφίας Correctiv.Europe, το Solomon παρουσιάζει το Demolition Atlas, μια μεγάλη δημοσιογραφική έρευνα που εστιάζει στις κατεδαφίσεις ιστορικών κτιρίων στις ελληνικές πόλεις: πού, πώς και γιατί γκρεμίζονται; Τι αντικαθιστά τα παλιά και τι σημαίνει αυτό για τις γειτονιές και τις ζωές μας;
Οι νέες οικοδομές της Diamona Greece
Η DIAMONA GREECE είναι μόνο μια από τις εταιρείες ξένων συμφερόντων που, τα τελευταία χρόνια, αλλάζουν την φυσιογνωμία της Αθήνας. Στην ιδιοκτησία της βρίσκονται δεκάδες ακίνητα στις περιοχές Κουκάκι, Κυψέλη, Εξάρχεια, Μεταξουργείο, η συνολική αξία των οποίων ξεπερνά τα 35 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με εταιρικά στοιχεία, μητρική εταιρεία είναι η Diamona Holding Ltd με έδρα στην Κύπρο, και θυγατρικές σε Ελλάδα, Γερμανία, και Λιθουανία, οι οποίες διαχειρίζονται πολλές επενδύσεις στον κλάδο των ακινήτων.
Ειδικότερα, «η Diamona Holding είναι μια εταιρεία που δραστηριοποιείται στην αγορά ακινήτων στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στη Γερμανία από το 2003. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Diamona αγόρασε και πούλησε ακίνητα με εισοδήματα συνολικής αξίας άνω του 1 δισ. ευρώ». «Στα τέλη του 2019, η Diamona αποφάσισε να εισέλθει στην ελληνική αγορά ακινήτων, με στόχο να καταστεί ένας από τους κορυφαίους επενδυτές και αναπτυξιακούς φορείς στον τομέα», αναφέρει η εταιρεία στο σάιτ της.
Η εταιρεία DIAMONA GREECE συστάθηκε το 2019 από μία ισραηλινή εταιρεία, την BLOOM -TREE LTD και έναν Ισραηλινό υπήκοο, τον Alon Gingis. Σήμερα η Diamona Greece ανήκει στις εταιρείες BLOOM -TREE LTD κατά 87,5% και στην κυπριακή DIAMONA HOLDING LTD κατά 12,5%. Σύμφωνα με το ισραηλινό μητρώο επιχειρήσεων, η BLOOM -TREE ανήκει κατά 50% στον Eyal Elkon και κατά 50% στον Arie Yehuda Elkon.
Τα ονόματα των Eyal και Arie Elkon εμφανίζονται και στα Panama Papers ως μέτοχοι της εταιρείας Foothold Capital Ltd. Συνιδρυτής της DIAMONA GREECE ήταν ο Ισραηλινός, πρώην στρατιωτικός του IDF (ένοπλες δυνάμεις της χώρας), Alon Gingis, ο οποίος έως το 2022 διετέλεσε CEO της εταιρείας.
Στο Κουκάκι, η εταιρεία αγόρασε επίσης μια παλαιά μονοκατοικία, στην οδό Νότη Μπότσαρη 16. Σχεδιάζει να την κατεδαφίσει, και να κατασκευάσει πολυκατοικία 11 διαμερισμάτων στη θέση της.
Αντίστοιχη περίπτωση αποτελεί και το κτίριο στην οδό Βεϊκου 62, επίσης στο Κουκάκι. Οι παλαιότεροι ένοικοι της περιοχής θυμούνται να λειτουργεί εκεί, μεταξύ 1969-1988, ο κινηματογράφος Μίτσι: χειμερινός κινηματογράφος στον πρώτο όροφο και θερινός στην ταράτσα. Στη συνέχεια, το κτίριο στέγασε δημοτικό γυμναστήριο. Στη θέση του, η DIAMONA GREECE σκοπεύει να χτίσει πολυκατοικία με 41 διαμερίσματα. Νέα κατεδάφιση πρόκειται να πραγματοποιήσει η εταιρεία και στα Εξάρχεια, και την οδό Κομνηνών, σε διώροφη κατοικία. Σύμφωνα με την εταιρεία, στην θέση της θα χτιστεί πολυκατοικία 11 διαμερισμάτων.
*Δημοσιογράφος
Πηγή: Solomon
Ολόκληρη τη δημοσιογραφική έρευνα “Demolition Atlas” του Solomon σε συνεργασία με το Correctiv.Europe τη διαβάζετε εδώ
