Στις δύο πλευρές του Βερίγγειου Πορθμού, ο Νικήτα στην ανατολική Σιβηρία και η Μάρθα στη βόρεια Αλάσκα παρακολουθούν τον κόσμο τους να καταρρέει. Το επί χιλιετηρίδες παγωμένο έδαφος, το permafrost, που σφράγισε μέσα του την εποχή των μαμούθ, τώρα ξεπαγώνει με πρωτοφανείς ρυθμούς και κατακρημνίζεται, συμπαρασύροντας ό,τι έχει χτιστεί πάνω του, όλες τις υποδομές του ανθρώπου στην Αρκτική. Σπίτια, δίκτυα ηλεκτρισμού, αγωγοί ορυκτών καυσίμων, δρόμοι, οικισμοί και ολόκληρες πόλεις κινδυνεύουν. Ωστόσο, το λιώσιμο του permafrost (αιώνιοι πάγοι) δεν αποτελεί απλώς ένα τοπικό πρόβλημα. Είναι μια ωρολογιακή βόμβα από το παρελθόν που έχει ήδη ενεργοποιηθεί και απειλεί όλο τον πλανήτη.
Είναι το νέο συγκλονιστικό και λίαν εύστοχο ντοκιμαντέρ του πολυβραβευμένου δημοσιογράφου – ντοκιμαντερίστα, Γιώργου Αυγερόπουλου, για την κλιματική αλλαγή – κρίση, με τίτλο «Mankind’s Folly – Η Ύβρις της Ανθρωπότητας», που απέσπασε τον Ειδικό Έπαινο – Prix Europa 2025, στο Βερολίνο. Η ταινία άρχισε να προβάλλεται αυτές τις μέρες στους κινηματογράφους.
«Άρτια δομημένο και καθόλου φλύαρο, με αφήγηση τεκμηριωμένη, το ντοκιμαντέρ καταλήγει σε ένα αμείλικτο συμπέρασμα. Η Αρκτική δεν «υποφέρει» μόνο, λειτουργεί ως προειδοποίηση και ως πρόβα πολέμου για το μέλλον. Αν το περμαφρόστ γίνει λάσπη, θα παρασύρει μαζί του σπίτια, οικονομίες και ψευδαισθήσεις. Και τότε, δεν θα έχει σημασία ποιος κέρδισε τις εξορύξεις∙ θα έχουμε όλοι χάσει το έδαφος κάτω από τα πόδια μας».
Βέβαια, τέτοιου είδους πολύ καλές δημοσιογραφικές δουλειές, για τέτοια μείζονα θέματα, απουσιάζουν δυστυχώς από την ελληνική τηλεόραση. «Οι άνθρωποι που παίρνουν τις αποφάσεις έχουν κρίνει ότι είναι προτιμότερο να επενδύουν σε προγράμματα πολιτικά ανώδυνα και απολύτως ελεγχόμενα», σχολιάζει ο Γ. Αυγερόπουλος, μιλώντας στην ιστοσελίδα, lifo.gr.
Καταστροφή που δεν έχουμε ξαναδεί
Υπό το φως της αμερικανικής γραμμής για ακόμα περισσότερες εξορύξεις «μαύρου χρυσού», η οποία εντείνεται από το «δόγμα» Τραμπ με την χαρακτηριστική φράση του «Drill, baby, drill», το ντοκιμαντέρ καθίσταται εξαιρετικά επίκαιρο. Κάπου εκεί, βεβαίως, «κολλάνε» και τα περί προσάρτησης της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ.
Και μπορεί οι περισσότεροι πολίτες να θεωρούν συνωμοσιολογίες την κλιματική κρίση και να πιστεύουν ότι ο κόσμος μπορεί να εξακολουθήσει να αντλεί ολοένα περισσότερο «μαύρο χρυσό» για την – δήθεν – «ενεργειακή ασφάλειά» του, αλλά όταν ο θεατής δει την ταινία, το μέγεθος της καταστροφής που συντελείται, και κυρίως τι περιμένει την ανθρωπότητα στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον, θα προβληματιστεί σοβαρά. Το μέλλον είναι δυσοίωνο. Ολοι οι πόλεμοι και οι καταστροφές που έχει ζήσει η ανθρωπότητα έως τώρα, θα ωχριούν μπροστά στην καταστροφή της φύσης, της γης, όπως χαρακτηριστικά σχολιάζει ένας εκ των συμμετεχόντων στο ντοκιμαντέρ.
Βεβαίως, στις πολιτικές που ευνοούν την συνέχιση της αλόγιστης πρακτικής των εξορύξεων, υποβαθμίζοντας ή και μηδενίζοντας το μέγα πρόβλημα της κλιματικής κρίσης, έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο οι απαράδεκτες πολιτικές της «πράσινης ανάπτυξης», που κατέστησαν πανάκριβη την ενέργεια για τα νοικοκυριά και τις οικονομίες, λειτουργώντας προς όφελος αποκλειστικά και μόνο των μεγάλων συμφερόντων και σε βάρος των πολιτών.
Στο ντοκιμαντέρ, πάντως, Γ. Αυγερόπουλος παρουσιάζει την ωμή πραγματικότητα. «Πιστεύω ότι η κλιματική κρίση είναι το σημαντικότερο θέμα του καιρού μας», τονίζει, μιλώντας στην lifo.gr, και προσθέτει: «Θα ήθελα πολύ οι αρνητές της κλιματικής αλλαγής να έβλεπαν με τα μάτια τους το permafrost να λιώνει σε πραγματικό χρόνο και να ξεβράζει όσα κρατούσε κρυμμένα επί χιλιάδες χρόνια – αρχαία χλωρίδα και πανίδα, κόκαλα μαμούθ. Είναι συγκλονιστικό. Μακάρι να τους είχα μαζί μου. Οι άνθρωποι δεν το συνειδητοποιούν, αλλά όταν λένε ότι δεν υπάρχει κλιματική κρίση, στην ουσία ταυτίζονται με τους πιο ισχυρούς και πλούσιους ανθρώπους του πλανήτη».
Η ύβρις
Ταξιδεύοντας στην Αλάσκα και τη Σιβηρία, το ντοκιμαντέρ καταγράφει τις δραματικές συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Το λιώσιμο των παγετώνων και την κατάρρευση του permafrost, του μόνιμα παγωμένου εδάφους που επί χιλιάδες χρόνια διατηρούσε την ισορροπία ολόκληρων περιοχών. Ακολούθησε τη ζωή δύο ανθρώπων που βλέπουν τον τόπο τους κυριολεκτικά να εξαφανίζεται. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς ένα περιβαλλοντικό ντοκιμαντέρ, αλλά μια βαθιά πολιτική και ταυτόχρονα ανθρώπινη καταγραφή ενός κόσμου που αλλάζει βίαια και αμετάκλητα, σχολιάζει η lifo.gr (βλέπε βίντεο στο youtube).
«Η συζήτηση για το τι πρέπει να κάνουμε πρέπει να γίνει χθες, αλλά δεν γίνεται», σημείωσε στον ιστότοπο blackbook.gr. Και πρόσθεσε: «Οι άνθρωποι που έχουν στα χέρια τους τις τύχες του κόσμου ξέρουν τι έρχεται και όχι μόνο δεν κάνουν τίποτα αλλά πάνε και εξαντλούν και την τελευταία ρανίδα πλούτου για να αποκομίσουν τα μέγιστα κέρδη χωρίς κανένα απολύτως νοιάξιμο για το τι θα γίνει μετά. Αυτή είναι η ύβρις της ανθρωπότητας.
»Για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα πρέπει να καταλάβουμε πού ακριβώς έγκειται το πρόβλημα και τι το προκαλεί. Έχουμε έναν πλανήτη που έχει φτάσει στα όρια του. Αρχίζουν λοιπόν να δημιουργούνται ερωτήματα για τον τρόπο που ζούμε καθώς είναι δεδομένο ότι εμείς το προκαλούμε όλο αυτό.
»Η κλιματική κρίση είναι ανθρωπογενής. Θα πρέπει λοιπόν να πιάσουμε το ζήτημα από την αρχή του και να παραδεχτούμε ότι το πρόβλημα είναι το σύστημα με το οποίο έχουν οργανωθεί οι κοινωνίες μας, δηλαδή ο καπιταλισμός.
»Το ερώτημα που τρέχει αυτή τη στιγμή σε όλα τα μεγάλα πανεπιστήμια ανά τον κόσμο είναι αν μπορεί ο καπιταλισμός να αναμορφωθεί και να λειτουργήσει με τρόπο που θα είναι συμβατός με τη φύση ή θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι ήταν ένα τεράστιο λάθος και να ανακαλύψουμε ένα νέο σύστημα με το οποίο θα οργανώσουμε τις κοινωνίες μας ή τουλάχιστον ό,τι έχει μείνει απ’ αυτές.
»Εδώ υπάρχει σαφώς μια σύγκρουση ιδεών. Η μια σχολή σκέψης λέει ότι ναι μπορεί να αναδιαμορφωθεί ο καπιταλισμός χάρη στην αγορά. Με άλλα λόγια υποστηρίζει πως όσες εταιρείες βρεθούν στην πρωτοπορία προτείνοντας συμβατές με τη φύση, καινοτόμες λύσεις θα είναι κι αυτές που έχουν μεγάλο κέρδος. Η άλλη σχολή σκέψης λέει ότι αυτό είναι αδύνατον γιατί ο καπιταλισμός λειτουργεί πάντα με τον ίδιο τρόπο δηλαδή λεηλατώντας τους πόρους και φέρνοντας τον πλανήτη στα όρια του και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει.
»Ως κοινωνίες ανά τον κόσμο έχουμε φτάσει σε ένα σημείο που πρέπει να αναζητήσουμε ένα νέο σύστημα οργάνωσης. Φαντάζει πολύ δύσκολο αλλά εδώ έρχομαι να θυμίσω ότι, ως ανθρωπότητα, δεν είχαμε πάντα καπιταλισμό, όλα τα συστήματα κοινωνικής οργάνωσης έρχονται και παρέρχονται. Στην καρδιά του προβλήματος, και παγκοσμίως αλλά και στην Ελλάδα, είναι το ερώτημα: πόσο μπορείς να εκμεταλλεύεσαι -με τον ίδιο τρόπο που το έχεις κάνει μέχρι τώρα- έναν πλανήτη με πεπερασμένους πόρους;»
Πρόγραμμα προβολών
ΑΘΗΝΑ: ΤΡΙΑΝΟΝ: 15 – 21 Ιανουαρίου. Πρεμιέρα 15/1 @ 20:00 Προβολή με ελληνικούς και αγγλικούς υπότιτλους με την παρουσία σκηνοθέτη και συντελεστών. Ώρες προβολών: 15/1, 16/1 @ 20:00, 17/1 @ 21:00, 18/1 – 21/1 @ 20:00
ΔΑΝΑΟΣ: 17 & 18 Ιανουαρίου @ 18:00. Συζήτηση με την παρουσία σκηνοθέτη και συντελεστών στις 18/1
ΠΕΙΡΑΙΑΣ: Σινεάκ: 16, 17, 20 & 21 Ιανουαρίου. Συζήτηση με την παρουσία σκηνοθέτη και συντελεστών στις 16/1. Ώρες προβολών: 16/1 @ 21:00, 17/1 @ 16:00, 20/1 & 21/1 @ 17:00
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Σταυρός Τορνές: 15 – 21 Ιανουαρίου @ 20:00. Συζήτηση με την παρουσία του σκηνοθέτη στις 17/1
ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ: Βιτσέντζος Κορνάρος: 22 – 29 Ιανουαρίου. Συζήτηση με την παρουσία σκηνοθέτη – ΤΒΑ. Ώρες προβολών: ΤΒΑ
