Η ψήφος των αποδήμων στις εθνικές εκλογές ρυθμίζεται με το σχέδιο νόμου με τίτλο: «Ορισμός εκλογικής περιφέρειας αποδήμου ελληνισμού –Διευκόλυνση άσκησης εκλογικού δικαιώματος εκλογέων εκτός επικράτειας μέσω επιστολικής ψήφου για τις βουλευτικές εκλογές», που έφερε προς ψήφιση στη Βουλή η κυβέρνηση
Η βασική φιλοσοφία του είναι ότι ιδρύεται Περιφέρεια Αποδήμου Ελληνισμού και η εκλογή στο κοινοβούλιο των βουλευτών των αποδήμων θα γίνεται με σταυρό προτίμησης.
Στο σχέδιο νόμου, όμως, υπάρχουν δύο ζητήματα που σύμφωνα με τον Συνήγορο του Πολίτη δημιουργούν πολλά ερωτήματα τα οποία ελπίζουμε ότι θα απαντηθούν στη Βουλή καθώς ευελπιστούμε ότι οι εκπρόσωποι των κομμάτων της αντιπολίτευσης θα επιμείνουν σε αυτά τα κρίσιμα θέματα.
Το άρθρο 18 και οι υπερ-αρμοδιότητες δύο υπουργών
Το πρώτο άκρως περίεργο και προβληματικό είναι το άρθρο 18 του σχεδίου νόμου για την ψήφο των αποδήμων καθώς σχετίζεται με ζητήματα που έχουν να κάνουν με την προστασία προσωπικών δεδομένων και την ασφάλεια της ψήφου.
Το άρθρο 18 προβλέπει ότι «με ΚΥΑ των υπουργών Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης καθορίζονται η διαδικασία υποβολής της αίτησης εγγραφής στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού, τροποποίησης και ακύρωσής της, ο τρόπος πιστοποίησης του εκλογέα, η πιθανή διαδικασία ηλεκτρονικής αποστολής δικαιολογητικών, ζητήματα προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και κάθε άλλο αναγκαίο θέμα».
Για να το κάνουμε λιανά, το σχέδιο νόμου που εισήχθη στη Βουλή δεν έχει καμιά πρόβλεψη για κρίσιμα ζητήματα όπως:
– Ο τρόπος και η διαδικασία υποβολής αίτησης εγγραφής στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους
– Η τροποποίηση ή ακύρωση της αίτησης
– Ο τρόπος πιστοποίησης του εκλογέα
– Η διαδικασία ηλεκτρονικής αποστολής δικαιολογητικών,
– Ζητήματα προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα
Δηλαδή, η κυβέρνηση επέλεξε αυτά τα κρίσιμα ζητήματα να μην προσδιορίζονται από τον ίδιο τον νόμο που έφερε προς ψήφιση αλλά από μια ΚΥΑ που θα εκδοθεί μετά την ψήφιση του νόμου από τους υπουργούς Θοδωρή Λιβάνιο και Δημήτρη Παπαστεργίου ενώ μέχρι σήμερα τα ζητήματα αυτά προβλέπονταν στον νόμο την αλλαγή του οποίου αποφάσισε η κυβέρνηση.
Ο Συνήγορος του Πολίτη επισημαίνει ότι είναι «αμφίβολης σκοπιμότητος η γενναιοδωρία της εξουσιοδοτικής διάταξης του άρθρου 18».
Όπως σημειώνει προς τη Διαρκή Κοινοβουλευτική Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης «πρόκειται για παραμέτρους τόσο κρίσιμες για αυτή καθ’ εαυτή την ασφάλεια της ψήφου και την κατοχύρωση της εμπιστοσύνης των εκλογέων και των πολιτικών κομμάτων, ώστε για τις περισσότερες εξ αυτών θα ήταν σκόπιμη, και κατά πάσα πιθανότητα εφικτή, η κατ’ αρχήν ρύθμισή τους απ’ ευθείας με τον ίδιο το νόμο, όπως, άλλωστε, συνέβαινε μέχρι τώρα, η δε εξουσιοδοτική διάταξη θα μπορούσε να παραμείνει μόνον όσον αφορά τις έσχατες ή έκτακτες σχετικές λεπτομέρειες».
Η υπόθεση Ασημακοπούλου
Ο ΣτΠ κάνει ιδιαίτερη μνεία στην εξασφάλιση του απορρήτου γιατί όπως αναφέρει έχει αποτελέσει, στο πρόσφατο παρελθόν, αντικείμενο ελέγχου εκ μέρους της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) η οποία, μάλιστα, επέβαλε κύρωση και στο ίδιο το αρμόδιο υπουργείο, «γεγονός που σημαίνει πως ακόμη και οι επιμελέστερα διατυπωμένες σχετικές εγγυήσεις δεν είναι άμοιρες κινδύνων. Από την Ανάλυση των Συνεπειών Ρύθμισης του σχεδίου νόμου δεν προκύπτει το κατά πόσον έχει καν ζητηθεί επ’ αυτού η προβλεπόμενη γνώμη της εν λόγω Αρχής».
Πρόκειται για τη γνωστή υπόθεση της πρώην ευρωβουλευτή της ΝΔ, Άννας Μισέλ Ασημακοπούλου η οποία είχε παραλάβει παρανόμως και παρατύπως από το υπουργείο Εσωτερικών τα προσωπικά δεδομένα Ελλήνων του εξωτερικού και τα είχε κάνει φέιγ βολάν κατά την προεκλογική περίοδο.
Η υπόθεση είχε προκαλέσει σάλο καθώς πρόσβαση στα προσωπικά δεδομένα αποδήμων είχε και το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας.
Από την ΑΠΔΠΧ επιβλήθηκε πρόστιμο 400.000 ευρώ στο υπουργείο Εσωτερικών και 40.000 ευρώ στην Άννα Μισέλ Ασημακοπούλου ενώ είναι σε εξέλιξη η δίκη της πρώην ευρωβουλευτή της ΝΔ μετά από αγωγές που κατέθεσαν εναντίον της απόδημοι Έλληνες.
Χωρίς ποσόστωση η Περιφέρεια Αποδήμων
Ένα ακόμα ζήτημα που θίγει ο Συνήγορος του Πολίτη όσον αφορά στο σχέδιο νόμου για την ψήφο των αποδήμων είναι αυτό της μη εφαρμογής της ποσόστωσης φύλων στα ψηφοδέλτια.
Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3 του σχεδίου, δεν θα ισχύσει για την ιδρυόμενη περιφέρεια Αποδήμου Ελληνισμού η υποχρέωση ποσόστωσης φύλων, όπως ισχύει σήμερα για όσες εκλογικές περιφέρειες όπου οι βουλευτές εκλέγονται με σταυροδοσία.
Ο ΣτΠ, σημειώνει ότι δεν είναι σαφής ο λόγος για τον οποίον εξαιρείται από τη ρύθμιση ποσόστωσης το ψηφοδέλτιο Αποδήμου Ελληνισμού, στο οποίο προβλέπεται σταυροδοσία. Μάλιστα, σχολιάζει ότι το επιχείρημα πως η ικανοποίηση της ποσόστωσης φύλων ενδέχεται να αποτελέσει τροχοπέδη στην κατάρτιση των ψηφοδελτίων, δεν φαίνεται πειστικό καθώς η δεξαμενή για την εκλογική περιφέρεια των αποδήμων είναι ευρύτατη για την εξεύρεση υποψήφιων βουλευτών.
