Του Παύλου Ηλ. Αγιαννίδη *
Είναι κάτι ποιητές που φεύγουν αθόρυβα, με ένα ανεπαίσθητο “αχ”. Με το όνομά τους να μην χτυπάει δυνατά στα αυτιά των πολλών. Κι ας φωνάζει “Ελλάδα” και Ελληνική Γλώσσα η ζήση τους.
Είναι αθόρυβοι και σαν μαχητές. Μάχονται με όπλα τις λέξεις, τους φθόγγους, τη λαλιά και την Ιστορία. Σιγανά. Σχεδόν αθόρυβα. Κρατώντας Θερμοπύλες. Της Ελληνικής Γλώσσας, σε τόπους τους οποίους, χιλιάδες χρόνια πριν – τούτη, η γλώσσα μας – αποίκισε μαζί με τις ελληνικές ψυχές. Και έμεινε να αντηχεί.
Σχεδόν αβοήθητη από όλους. Με μόνο φόντο την ιστορία χιλιάδων ετών. Στην (ιταλική) Καλαβρία.
Πριν από ένα χρόνο έφυγε ένας τέτοιος, σημαντικός, ποιητής μαχητής. Που φυλούσε Θερμοπύλες. Ο ποιητής Σαλβίνο Νουτσέρα (με το όνομα που σημαίνει σωτήριος). Από το Chorio di Roghudi, το Χωρίο του Ροχουδίου – του Τραγουδιού; – στην Καλαβρία.
Έφυγε, έχοντας παλέψει με το θεριό της Λήθης, για το μεγάλο του καημό: τη διατήρηση της ελληνικής διαλέκτου – γλώσσας στην Καλαβρία. Τα γκρέκο. Τα γκρεκάνικα. Που μόνον λίγα (ελληνόφωνα) τραγούδια, σαν το Kalinifta και το Andra mou paei, συντηρούν ακόμη σαν θρύλο και Ιστορία.
Έφυγε “με μια βουτιά, όπως ο δύτης της Ποσειδωνίας”, κατά πως το περιέγραψε η φίλη Vasiliki Vourda, του εξαιρετικού Centro Ellinomatheia RC – Κέντρο Ελληνομάθεια Ρήγιο Καλαβρίας.
Τιμή, λοιπόν, στον ποιητή, στον συγγραφέα, στον καθηγητή, στον μαχητή που υπερασπίστηκε σθεναρά την ελληνική γλώσσα, η οποία σβήνει μέρα με τη μέρα.
Με τη θύμηση του Σαλβίνο Νουτσέρα, που τή διατήρησε, τήν πίστεψε βαθιά, τήν έγραψε, τήν τραγούδησε. Στα γκρέκο. Που φύλαξε, ακλόνητος, την ιστορία τούτης της γλώσσας μέχρι την τελευταία του βουτιά…
Ο Σαλβίνο Νουτσέρα που απέδωσε θαυμαστά το “Άσμα Αμάτων” (Tragudi ton tragudio) στα γκρέκο. Που φώναζε με κάθε κύτταρο της ύπαρξής του: “Να μη χαθεί αυτή η όμορφη γλώσσα”.
Κρατάω το τελευταίο αντίο της “Ελληνομάθειας” στο Ρήγιο, με τα δικά του – σημαδιακά – λόγια, στα γκρέκο και στα νέα ελληνικά. Σαν κραυγή: “Χάσαμε την αλληλεγγύη, τη φιλία””:
Echàsame ticandì
Echàsame ticandì,
aficame ta spìtia pu ejennìthicame,
addhismonìame te strate pu epèsciame,
echàsame to afùndima, ti ffilìa
sti ccharà, stin pethammìa.
O vorèa escòrpie ena ssìnofo mavro,
mas èspisce macrìa
sce anannòriste merìe.
O ìgghio mas ecùmbiae;
arte ma ccèi to derma
fuscomèno stin oscìa.
Echàsame ticandì
asc’emmàse: mas èppe
ce den to thorùme pleo…
Χάσαμε κάτι
Αφήσαμε τα σπίτια που γεννηθήκαμε
Λησμονήσαμε τις στράτες που παίξαμε
Χάσαμε την αλληλεγγύη, τη φιλία
Στη χαρά, στη λύπη
Ο βοριάς σκόρπισε ένα σύννεφο μαύρο
Μάς έσπρωξε μακριά
Σε άγνωστα μέρη
Ο ήλιος μας ξεγέλασε
Τώρα καίει το δέρμα
Μεγαλωμένο στη δροσιά
Χάσαμε κάτι από εμάς
Και δε θα το βρούμε πλέον…
(απόδοση από τα γκρέκο στα νέα ελληνικά: Γεωργία Χελιδώνη, Πηγή: Travùddia,Fattùcia ce Amilìmata).
* Ο Παύλος Αγιαννίδης είναι δημοσιογράφος
