Εσχάτως, το CNN αποκάλυψε ότι, κατά τη διάρκεια του πολέμου των ΗΠΑ — Ισραήλ κατά του Ιράν, το Ισραήλ ανέπτυξε μυστικές βάσεις στο Αζερμπαϊτζάν. Δηλαδή, στα βόρεια σύνορα του Ιράν. Από εκεί διεξήγαγε μυστικές επιχειρήσεις.
Βέβαια, η στενή σχέση Τελ Αβίβ — Μπακού, κάθε άλλο παρά καινούργια είναι. Υπάρχει στενότατος εναγκαλισμός των δύο χωρών εδώ και πολλά χρόνια, σε βαθμό που το Ισραήλ θεωρεί τη χώρα «στρατηγικό εταίρο» του. Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, ότι το Αζερμπαϊτζάν καλύπτει σχεδόν τις μεγαλύτερες ανάγκες του Ισραήλ σε ενεργειακούς πόρους, ενώ το Ισραήλ παρέχει στρατιωτική εκπαίδευση και προηγμένα τεχνολογικά όπλα στους Αζέρους. Αυτά, μάλιστα, χρησιμοποιήθηκαν στους πολέμους του Αζερμπαϊτζάν κατά της Αρμενίας, με αποτέλεσμα τις ήττες της δεύτερης, και την απώλεια του Ναγκόρνο Καραμπάχ.
Το επιτήδειο Μπακού, πάντως, διατηρεί εξίσου στενότατες συμμαχικές, οικονομικές, στρατιωτικές και πολιτικές σχέσεις με την Αγκυρα. Κι’ αυτό, παρ’ ότι η τουρκική πολιτική ηγεσία διαρρηγνύει τα ιμάτιά της και βρίσκεται σε ευθεία — λεκτική προς το παρόν — αντιπαράθεση με τη σημερινή ισραηλινή κυβέρνηση, και πρωτίστως με τον πρωθυπουργό της, Νετανιάχου, που οι τριβές του με τον Ερντογάν λαμβάνουν πλέον διαστάσεις «πολιτικής βεντέτας». Ουκ ολίγες φορές, πάντως, το Μπακού έχει ταυτιστεί ανοικτά υπέρ της Αγκυρας στην ρητορική κατά της Ελλάδας, ενώ στηρίζει απολύτως τις τουρκικές θέσεις ως προς τα κατεχόμενα κυπριακά εδάφη.
«Μάτια» στο βόρειο Ιράν
Μπορεί να είναι γνωστό ότι εδώ και πολλά χρόνια το Αζερμπαϊτζάν αποτελεί μια από τις σημαντικές προκεχωρημένες βάσεις «κατασκοπείας» και «μυστικών επιχειρήσεων» του Ισραήλ απέναντι στο Ιράν. Ωστόσο, οι αποκαλύψεις του CNN έρχονται να προσθέσουν νέες ψηφίδες σε αυτό παζλ.
Αναλυτικότερα, στο δημοσίευμά του αναφέρεται ότι, κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν, το Ισραήλ ανέπτυξε μυστικά στο Αζερμπαϊτζάν επίλεκτες στρατιωτικές μονάδες και τμήματα των υπηρεσιών πληροφοριών. Αρκετές δεκάδες στρατιωτικούς, μέλη των ειδικών δυνάμεων, της επίλεκτης δύναμης μάχης και διάσωσης ελικοπτέρων, καθώς και προσωπικό της μυστικής υπηρεσίας, Μοσάντ.
Ηταν στο νότιο Αζερμπαϊτζάν, δίπλα στα βόρεια σύνορα του Ιράν, μόλις εκατό χιλιόμετρα από την ιρανική πόλη, Ταμπρίζ, την οποία το Ισραήλ έπληξε κατά τον πόλεμο. Ειδικές μονάδες κομάντος διεξήγαγαν από εκεί αποστολές συλλογής πληροφοριών και επιχειρήσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Κατ’ αυτό τον τρόπο, το Ισραήλ απέκτησε μια προνομιακή θέση από την οποία μπορούσε να «βλέπει» όλο το βόρειο Ιράν.
Μεγάλο δίκτυο μυστικών βάσεων
Η «επιχείρηση Αζερμπαϊτζάν» ήταν ένα μόνο κομμάτι του δικτύου μυστικών τοποθεσιών που έστησε το Ισραήλ στη Μέση Ανατολή και αλλού. Μεταξύ των πολυάριθμων μυστικών βάσεών του, συγκαταλέγονται το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σομαλιλάνδη.
Οι βάσεις του Ισραήλ, κατά μήκος της νότιας, δυτικής και βόρειας γραμμής του Ιράν, του έδιναν τη δυνατότητα να επεκτείνει την ακτίνα δράσης του κατά εκατοντάδες χιλιόμετρα βαθιά στο ιρανικό έδαφος. Επιπλέον, χάρις σε προκεχωρημένες θέσεις που είχε, μπορούσε να «δει» γρηγορότερα τα κύματα των ιρανικών επιθέσεων κατά του Ισραήλ.
Οσον αφορά την αποσχισθείσα «δημοκρατία» της Σομαλιλάνδης, στο Κέρας της Αφρικής, αυτή παρείχε διευκολύνσεις στα ισραηλινά αεροσκάφη ως σημείο μεταστάθμευσης ενδεχομένως για τις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων με κατεύθυνση το Ιράν. Να σημειωθεί πως τον Δεκέμβριο του 2025, το Ισραήλ έγινε η πρώτη χώρα διεθνώς που αναγνώρισε επίσημα τη Σομαλιλάνδη. Τα, δε, Εμιράτα διατηρούν στενές εμπορικές σχέσεις και στρατιωτική παρουσία στην πόλη – λιμάνι Μπερμπέρα.
Το Ισραήλ διατηρούσε στο Ιράκ δύο μυστικές βάσεις – υποστήριξης και, εάν χρειαζόταν, επιχειρήσεων έρευνας διάσωσης. Οι τοποθεσίες έγιναν γνωστές από την Wall Street Journal και τους New York Times. Ακόμα, ανέπτυξε μυστικά στα Εμιράτα μια συστοιχία αεράμυνας, Iron Dome, με τους χειριστές της, καθώς και άλλα οπλικά συστήματα όπως αποκάλυψε το Axios. Το CNN έχει αναφέρει ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο επικεφαλής της Μοσάντ και ο αρχηγός του ισραηλινού στρατού είχαν επισκεφθεί τα Εμιράτα κατά τη διάρκεια του πολέμου. Την αποκάλυψη ακολούθησε βροχή… διαψεύσεων (!).
Στρατηγικός εταίρος
Στο Αζερμπαϊτζάν, λοιπόν, είχε μια ακόμη βάση, από την οποία μπορούσε να διεξάγει αεροπορικές αποστολές διάσωσης, σε περίπτωση κατάρριψης πιλότων, καθώς και για να κατασκοπεύει το Ιράν. Εξάλλου, εδώ και καιρό το Ισραήλ θεωρεί το Αζερμπαϊτζάν στρατηγικό εταίρο στον αγώνα του κατά του Ιράν.
Οι προετοιμασίες ξεκίνησαν εβδομάδες προτού ξεσπάσει ο πόλεμος κατά του Ιράν. Καθώς η πολιτική ηγεσία του Ισραήλ θεωρούσε ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ – Ιράν ήταν καταδικασμένες σε αποτυχία, άρχισαν επιχειρήσεις συλλογής πληροφοριών για τις ιρανικές στρατιωτικές κινήσεις και εγκαταστάσεις, ενώ ανέπτυξε συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για εκτοξεύσεις πυραύλων.
Να σημειωθεί πως δύο εβδομάδες αργότερα, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών, Γκίντεον Σάαρ, επισκέφθηκε το Μπακού, όπου συναντήθηκε με τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν και άλλους κορυφαίους αξιωματούχους. Ενδιαφέρον είναι, επίσης, ότι τον Μάιο του 2025, το Αζερμπαϊτζάν φιλοξένησε – επίσης μυστικά – συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Συρίας.
Προώθηση συμφερόντων μέσω του ισραηλινού λόμπι
Ισραήλ και Αζερμπαϊτζάν διατηρούν στενούς εμπορικούς και στρατιωτικούς δεσμούς. Το Μπακού προσφέρει μεγάλο μέρος του πετρελαίου που έχει ανάγκη το Ισραήλ. Σε αντάλλαγμα, το Ισραήλ πουλάει στο Αζερμπαϊτζάν προηγμένης τεχνολογίας όπλα. Μερικά από αυτά χρησιμοποιήθηκαν στον πόλεμο κατά της Αρμενίας, στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, το 2016 και το 2020. Επίσης, το Αζερμπαϊτζάν ήταν η πρώτη ξένη χώρα που αγόρασε το σύστημα αεροπορικής άμυνας Iron Dome του Ισραήλ, το 2016.
Η σχέση Μπακού — Τελ Αβίβ δίδει στο Αζερμπαϊτζάν πρόσβαση σε ένα κρίσιμο διπλωματικό κεφάλαιο: Σύμφωνα με τον αναλυτή του think tank, Crisis Group, Joshua Kucera, επιτρέπει στο Μπακού να αξιοποιεί το ισραηλινό λόμπι στην Ουάσινγκτον. «Το Αζερμπαϊτζάν προσπαθεί ολοένα περισσότερο να αποκτήσει το στάτους της περιφερειακής δύναμης, και αυτό το κάνει, κατά καιρούς, ένα είδος γέφυρας μεταξύ του Ισραήλ, των αραβικών και άλλων κρατών», ανέφερε.
Μυστικές επιχειρήσεις δολοφονιών
Μία από τις βασικές επιχειρήσεις που έγιναν από το Αζερμπαϊτζάν, ήταν η δολοφονία του Ραχμάν Μογκάνταμ, στις 4 Μαρτίου 2026. Αυτός ήταν επικεφαλής της υπηρεσίας πληροφοριών του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Το Ισραήλ, μάλιστα, τον είχε κατηγορήσει ως εγκέφαλο του σχεδιασμού απόπειρας δολοφονίας του Τραμπ, το 2024. Λίγες εβδομάδες αργότερα, το Ισραήλ παραδέχτηκε ότι επρόκειτο για κοινή επιχείρηση, στην οποία συμμετείχαν η Μοσάντ, ο ισραηλινός στρατός και η μυστική υπηρεσία, Shin Bet.
Μία ημέρα μετά, μη επανδρωμένα αεροσκάφη έπληξαν αεροδρόμιο στον θύλακα του Ναχιτσεβάν, στο Αζερμπαϊτζάν, προκαλώντας ζημιές και τραυματίζοντας αρκετούς ανθρώπους. Ο Αζέρος πρόεδρος, Ιλχάμ Αλίγιεφ, κατηγόρησε γι’ αυτό το Ιράν, αποκαλώντας την ενέργεια «τρομοκρατική πράξη, άσχημη, δειλή και αναίσχυντη». Το Ιράν αρνήθηκε ότι εκτόξευσε τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Στις 6 Μαρτίου, η Υπηρεσία Κρατικής Ασφαλείας του Αζερμπαϊτζάν ανακοίνωσε ότι είχε αποτρέψει ένα σχέδιο των Φρουρών της Επανάστασης να επιτεθούν σε κρίσιμες υποδομές της χώρας, καθώς και σε ισραηλινούς – εβραϊκούς στόχους.
