Την περασμένη Παρασκευή εγκρίθηκε το 18ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας. Στο στόχαστρο αυτή τη φορά, με ιδιαίτερη ένταση, βρίσκεται το ρωσικό πετρέλαιο και οι τρίτες χώρες, μέσω των οποίων διοχετεύονται τεράστιες ποσότητες στην ΕΕ. Κατά τα λοιπά, ναι μεν η ΕΕ «έχει πόλεμο» με τη Ρωσία, αλλά ουδέποτε έπαψε να εισάγει ρωσικό πετρέλαιο, άσχετα αν αυτό είναι βαφτισμένο τουρκικό, ινδικό, κ.λ.π.
Με το νέο πακέτο στοχοποιείται ο ονομαζόμενος «σκιώδης στόλος» των τάνκερ της Ρωσίας. «Σκιώδης» βαφτίστηκε, όχι τόσο επειδή μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο – αυτό το έκαναν και συνεχίζουν να το κάνουν σε μεγάλο βαθμό και οι Ελληνες εφοπλιστές – αλλά επειδή δεν είναι ασφαλισμένα στις βρετανικές ασφαλιστικές εταιρείες. Είναι, πάντως, σε άλλες. Για παράδειγμα, σε κινέζικες, κ.ο.κ.
Ωστόσο, δεν ανακοινώθηκαν καλά – καλά άπασες οι λεπτομέρειες των αποφάσεων της ΕΕ, και το ειδησεογραφικό πρακτορείο, Reuters, γνωστό για τις «ευαισθησίες» του έναντι των Ελλήνων εφοπλιστών, τους οποίους με διάφορες ευκαιρίες, έχει στοχοποιήσει επανειλημμένως, έσπευσε να τονίσει ότι οι Ελληνες, παρά τις νέες κυρώσεις, θα συνεχίσουν να μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο. Εως τώρα, πάντως, δεν έχει διευκρινιστεί τι διεμείφθη στο παρασκήνιο της ΕΕ, ποιο ρόλο έχει παίξει το ισχυρό ελληνικό εφοπλιστικό λόμπι στις Βρυξέλλες, και εάν κλείστηκε κάποιο ντηλ μεταξύ Αθήνας και Βρυξελλών. Προ ετών, όταν και πάλι οι Ελληνες εφοπλιστές είχαν βρεθεί στο στόχαστρο της ΕΕ και της Ουάσιγκτον, το θέμα είχε «ρυθμιστεί», σε μεγάλο βαθμό, προς όφελός τους, με αποτέλεσμα να έχουν θησαυρίσει οι εφοπλιστές!
Σοβαρές πιέσεις στην αγορά πετρελαίου
Κατά το Bloomberg, οι νέες κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας εντείνουν τις πιέσεις στην ήδη πιεζόμενη αγορά πετρελαίου. Σημειώνει χαρακτηριστικά πως η Ευρώπη, εγκαταλείποντας τις απευθείας εισαγωγές από τη Ρωσία, έχει βρεθεί σε παγίδα: η εγχώρια παραγωγή ντίζελ μειώνεται λόγω κλεισίματος διυλιστηρίων, τα αποθέματα στους αποθηκευτικούς χώρους είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα, και οι νέες κυρώσεις μπορεί να βάλουν τέλος και στις εναλλακτικές ροές καυσίμων.
Το ερώτημα καθίσταται πια κρίσιμο: θα μπορέσουν οι χώρες της ΕΕ να βρουν νέες πηγές προμήθειας καυσίμων; Διαθέτουν τον χρόνο και τους πόρους για να αποτρέψουν μια νέα ενεργειακή κρίση; Οι συνέπειες των νέων κυρώσεων θα γίνουν πλήρως αισθητές τις επόμενες εβδομάδες. Ωστόσο, η αγορά έχει ήδη αντιδράσει με απότομη αύξηση των τιμών.
Στόχος Ινδία – Τουρκία
Σύμφωνα με το Bloomberg, οι νέες κυρώσεις στοχεύουν χώρες όπως η Ινδία και η Τουρκία, οι οποίες το τελευταίο διάστημα έχουν μετατραπεί σε βασικούς εξαγωγείς καυσίμων που παράγονται από ρωσικό πετρέλαιο. Ο μεγαλύτερος προμηθευτής ντίζελ από την Ινδία προς την Ευρώπη παραμένει η Reliance Industries Ltd. Η εταιρεία απέφυγε να σχολιάσει την απόφαση της ΕΕ, ενώ το υπουργείο Ενέργειας της Ινδίας περιορίστηκε στο ότι είναι «πολύ νωρίς» για επίσημες δηλώσεις.
Εκτός από την Ινδία, σημαντικές ποσότητες φτάνουν στην Ευρώπη και από την Τουρκία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών της FGE NexantECA, οι νέες κυρώσεις θα πλήξουν σοβαρά το μοντέλο των λεγόμενων «επανεξαγωγών», όπου πετρέλαιο που έχει παραχθεί στη Ρωσία εξάγεται στην Τουρκία και από εκεί, ως «τουρκικό» πλέον, καταλήγει στις χώρες της ΕΕ. Η Gemma Parker, αναλύτρια της FGE NexantECA, αναφέρει ότι τους τελευταίους μήνες, μέσω αυτού του σχήματος, κατέληγαν στην Ευρώπη περίπου 50.000 βαρέλια ειδών αναλόγων του ντίζελ την ημέρα, καθώς και περίπου 70.000 βαρέλια μαζούτ.
Είναι εντυπωσιακό, αλλά παρ΄ ότι ο Ερντογάν αρνήθηκε να συνταχθεί με την πολιτική των κυρώσεων ΗΠΑ και ΕΕ κατά της Ρωσίας, Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες, όχι μόνο δεν του … τράβηξαν ποτέ το αυτί, αλλά αντίθετα … ερωτοτροπούν μαζί τους. Τελευταίο επεισόδιο αυτού του «έρωτος» είναι η ένταξη της Τουρκίας, ως συμμάχου στο ΝΑΤΟ και «ομοϊδεάτη» της ΕΕ, στα προγράμματα επανεξοπλισμού της ΕΕ και στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας. Οι καλές μπίζνες αγιάζουν τα μέσα. Αυτή πλέον είναι η επίσημη πολιτικής του ιερατείου των Βρυξελλών.
Οι Ελληνες εφοπλιστές
Οι Έλληνες διαχειριστές δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο, αναμένεται να συνεχίσουν να το κάνουν, παρά το νέο κύμα αυστηρότερων κυρώσεων από την ΕΕ, δήλωσαν στο Reuters ναυτιλιακές πηγές.
Αν και μεγάλο μέρος του ρωσικού πετρελαίου εξάγεται τώρα από τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο», οι ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύουν το 20%, και θα συνεχίσουν να μεταφέρουν όσο περισσότερο μπορούν, δήλωσαν στο Reuters πηγές, υπό τον όρο της ανωνυμίας. Αν και θα είναι πιο δύσκολο, τέτοιες δραστηριότητες παραμένουν «εφικτές», ανέφερε πηγή σε ελληνική ναυτιλιακή εταιρεία. «Όσο οι traders συνεχίζουν να αγοράζουν πετρέλαιο σε αυτή την τιμή, τα πράγματα δεν θα αλλάξουν πολύ, θα σεβαστούμε το νέο ανώτατο όριο».
Κλειδί η στάση των ΗΠΑ
Οι ΗΠΑ, πάντως, όπως αναφέρουν Δυτικά ΜΜΕ, δεν έχουν δείξει μέχρι στιγμής επιθυμία να ευθυγραμμιστούν με το ανώτατο όριο τιμών της ΕΕ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ φέρεται να τάχθηκε κατά της πρωτοβουλίας της ΕΕ να μειώσει το ανώτατο όριο τιμής για το ρωσικό πετρέλαιο από τα 60 στα 45 δολάρια ανά βαρέλι, αναφέρει το Politico, επικαλούμενο διπλωματικές πηγές. Κατά το ίδιο δημοσίευμα, ο Τραμπ θεωρεί ότι χωρίς τη συγκατάθεση της Ουάσιγκτον, η ΕΕ δύσκολα θα καταφέρει να υλοποιήσει το σχέδιό της, και ως εκ τούτου η άποψη των Ευρωπαίων στο συγκεκριμένο ζήτημα «δεν έχει ιδιαίτερη σημασία».
Οπως και να’ χει, χαμένες δεν πρόκειται να βγουν οι ΗΠΑ, αφού η Ευρώπη από εκεί που υποτίθεται ότι ήταν «εξαρτημένη» από τους ρωσικούς ενεργειακούς πόρους, τώρα είναι εξαρτημένη από τις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν «κατακτήσει» την ευρωπαϊκή αγορά με ακριβότερη ενέργεια.
Ρωσικές απόψεις
Ρώσοι αναλυτές στον τομέα της ενέργειας υποστηρίζουν ότι οι αλλαγές που προωθεί η ΕΕ δεν θα έχουν σημαντική επίδραση στη Ρωσία. Ενδεικτικά αναφέρουν: «Στο νέο πακέτο κυρώσεων, η ΕΕ προχώρησε σε αλλαγές στο ανώτατο όριο τιμής για το ρωσικό πετρέλαιο. Αν και δεν έχουν γίνει γνωστές όλες οι λεπτομέρειες, φαίνεται πως το όριο τιμής του πετρελαίου έχει μειωθεί στα 47,6 δολάρια ανά βαρέλι. Ο μηχανισμός θα είναι ευέλικτος, δηλαδή το όριο θα μεταβάλλεται ανάλογα με τις τρέχουσες διεθνείς τιμές. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ακόμη λεπτομέρειες για το πώς ακριβώς θα λειτουργήσει αυτό.
Οι αλλαγές αυτές δεν θα έχουν σημαντική επίδραση, υποστηρίζουν. Και οι λόγοι είναι πολλοί. Πόσο μάλλον, αφού τα μέτρα έχουν συμφωνηθεί μόνο εντός της ΕΕ, παρ’ ότι θέμα ανώτατου ορίου τέθηκε και στο G7. Προς το παρόν, όμως, δεν είναι γνωστό αν τα μέλη της G7 (σ.σ. ΗΠΑ, Γερμανία, Καναδάς, Γαλλία, Ιταλία, Ιαπωνία, Βρετανία) θα στηρίξουν την πρωτοβουλία. Και μόνο οι ΗΠΑ να μην συμφωνήσουν — κάτι για το οποίο υπάρχουν ενδείξεις — δεν θα υπάρξει κοινή στάση. Γεγονός που, πάντα, οδηγεί στην ουσιαστική άμβλυνση των περιορισμών.
Ωστόσο, το σημαντικότερο πρόβλημα της ΕΕ είναι αλλού. Το ανώτατο όριο αφορά την πρόσβαση στο δυτικό – ευρωπαϊκό σύστημα θαλάσσιων μεταφορών. Αν πουλάς κάτω από το όριο, έχεις πρόσβαση. Αν πουλάς πάνω από αυτό, δεν έχεις. Αυτό είναι κρίσιμο, εάν πράγματι θέλεις να έχεις πρόσβαση. Όμως πλέον για τη Ρωσία αυτό δεν είναι τόσο σημαντικό. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών του «InfoTEK», πάνω από 70% του ρωσικού πετρελαίου μεταφέρεται δια θαλάσσης εκτός του «δυτικού οικοσυστήματος». Ως εκ τούτου, τέτοιες αποφάσεις δεν μπορούν να επηρεάσουν τόσο μεγάλους ποσότητες. Και όσο πιο αυστηρά γίνονται τα μέτρα, τόσο περισσότερο θα αυξάνεται αυτό το ποσοστό.
Η πραγματική απειλή μπορεί να είναι οι άμεσες δευτερογενείς κυρώσεις εναντίον των αγοραστών ρωσικού πετρελαίου. Τέτοιες κυρώσεις, απειλεί ότι θα επιβάλει ο Τραμπ. Ωστόσο, όπως κάθε ακραίο μέτρο, και αυτό ενέχει υψηλό ρίσκο και μεγάλο κόστος. Υπάρχουν αμφιβολίες αν οι ΗΠΑ, και πολύ περισσότερο η ΕΕ, είναι διατεθειμένες να φτάσουν σε αυτό το σημείο. Κατά συνέπεια, η αλλαγή στο ανώτατο όριο τιμής μοιάζει περισσότερο με επίδειξη πυγμής, που στην πράξη όμως δεν θα είναι αποτελεσματική».
Το 18ο πακέτο κυρώσεων
Στο πλαίσιο του νέου πακέτου:
-Το ανώτατο όριο τιμής πώλησης του ρωσικού πετρελαίου, το οποίο ορίζεται επί του παρόντος στα 60 δολάρια ανά βαρέλι, θα καθορίζεται εφεξής δυναμικά και θα ορίζεται 15% χαμηλότερα από τις τιμές της αγοράς. Με βάση τον νέο μηχανισμό το όριο ορίζεται μεταξύ των 45 και 50 δολαρίων και θα αναθεωρείται αυτόματα τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο με βάση τις τιμές της αγοράς, όπως είχε αναφέρει προηγουμένως το Bloomberg.
-Ναρκοθετούνται οι υποθαλάσσιοι αγωγοί ρωσικού φυσικού αερίου στη Βαλτική, Nord Stream, με στόχο να μην ξαναλειτουργήσουν στο μέλλον. Ως γνωστόν, οι αγωγοί ανατινάχθηκαν, όπως όλα δείχνουν, από δυτικό – ουκρανικό σαμποτάζ. Θα μπορούσαν, όμως, να αποκατασταθούν και να ξαναλειτουργήσουν.
-Στοχοποιούνται τρίτες χώρες, όπου διυλίζεται ρωσικό πετρέλαιο.
-Επιβάλλονται κυρώσεις σε επιπλέον δεκάδες πλοία του ονομαζόμενοι «σκιώδους στόλου» τάνκερ της Ρωσίας, καθώς και σε αρκετές εταιρικές οντότητες που σχετίζονται με τον στόλο. Συγκεκριμένα στη λίστα εντάσσονται άλλα 105 δεξαμενόπλοια, ανεβάζοντας το σύνολο των πλοίων που υπόκειται σε κυρώσεις σε πάνω από 400.
-Προβλέπονται κυρώσεις για «είδη διπλής χρήσης» (και για ειρηνικούς και για στρατιωτικούς σκοπούς), που η ΕΕ θεωρεί ότι η Κίνα και άλλες χώρες εξάγουν στη Ρωσία. Η Κίνα, ως γνωστόν, το αρνείται.
-Αίρεται η πρόσβαση και άλλων περίπου 20 ρωσικών Τραπεζών στο διεθνές σύστημα πληρωμών SWIFT.
