Του Παύλου Ηλ. Αγιαννίδη *
«Αφού ακόμα αγαπάς τις γκρίζες θάλασσες,
αφού μπορείς καμένα δάση να αντικρίζεις
αφού ακόμα ακούς Τσιτσάνη και ραγίζεις,
αυτό σημαίνει πως ακόμα εσύ δεν άλλαξες.
Αφού από τη μοναξιά σου δε νικήθηκες,
αφού δεν ντρέπεσαι μπροστά μου να δακρύζεις,
αφού ακόμα ακούς κλαρίνο και ραγίζεις
αυτό σημαίνει πως ακόμα εσύ δεν άλλαξες.
Έλα, αγάπη μου, έλα
να κάνουμε ένα Έλληνα ακόμα
με το τραγούδι να ξεχνάει
τα λάθη της να συγχωράει, όπως κι εμείς,
αφού η Ελλάδα μας πληγώνει όσο κανείς».
Ένα τραγούδι για το φθινόπωρο που ξεκινάει. Για όσα φοβόμαστε να ελπίσουμε. Για όσα η Χάρις Αλεξίου συνέλεξε, σαν πολύτιμα αγριολούλουδα, σε λέξεις.
«Ο Έλληνας», σε καθηλωτική μουσική του αλησμόνητου Θάνου Μικρούτσικου και στίχους της Χαρούλας (μας). Από το δίσκο «Κρατάει χρόνια αυτή η κολώνια», επόμενη δισκογραφική συνεργασία τους (μετά το «Η αγάπη είναι ζάλη» – 1986), μαζί με τη Λίνα Νικολακοπούλου.
Σε ελάχιστες γραμμές, η Χαρούλα συμπυκνώνει όσα θα ονειρευόμασταν, με μια πικρή γεύση στο στόμα, να είναι η Ελλάδα και οι Έλληνες (της).
Είμαστε στο 1988. Η Χάρις Αλεξίου έχει νοικιάσει ένα σπίτι στην Πλάκα, στη γειτονιά της Ακρόπολης. Δοκιμάζει να αποτυπώνει σκέψεις, φράσεις, σε χαρτάκια.
Εποχή που έχει κυκλοφορήσει ο δίσκος (της) «Η νύχτα θέλει έρωτα», από το Χρήστο Νικολόπουλο και το Λευτέρη Παπαδόπουλο.
Εποχή που ξεκίνησε να πλάθει και μελωδίες της, με πρώτη εκείνη από το «Μινοράκι», όσο να ογκωθεί σε ένα από τα πιο αγαπημένα της, προσωπικά, τραγούδια, αργότερα.
Τα χαρτάκια με τους στίχους τα δίνει, σαν «καλή μαθήτρια», στη Λίνα Νικολακοπούλου και στο Θάνο Μικρούτσικο, για να τής πουν τη γνώμη τους.
Μια παρένθεση εδώ: Ο Θάνος προτιμάει, σαφώς, να γράφει μουσική πάνω σε (έτοιμους) στίχους. Παρά το αντίθετο. Να γράφει, δηλαδή, πρώτα μουσική και να συνταιριάζουν οι στίχοι στη συνέχεια.
Η Χαρούλα είχε πριν από χρόνια αποκαλύψει ότι ένας τοίχος τής έδωσε την έμπνευση για το ρεφρέν του «Έλληνα»: «Το ‘Έλα γλυκιά μου να κάνουμε έναν Έλληνα ακόμα’ το είδα γραμμένο σ’ έναν τοίχο στη Λεμεσό. Αφιερωμένο στην Κύπρο, λοιπόν, που μ’ έκανε να το κάνω τραγούδι».
Στο μεταξύ, η Χαρούλα, μετά τη «Ζάλη», τραγούδησε ξανά Μικρούτσικο, σε στίχους Κώστα Τριπολίτη («Οι ακροβάτες») και τα «Ήτανε μια χώρα» και «Θυμάσαι» από τη θεατρική επιθεώρηση «Ελλάς κατόπιν αορτής» του Λάκη Λαζόπουλου, σε δικούς του στίχους.
Οι στίχοι της Χαρούλας για τον «Έλληνα», πάντως, αλλά και της «Αντίστροφης μέτρησης» του δίσκου, πέρασαν… παμψηφεί στο δίσκο, που βγήκε, τελικά, το Μάιο του 1990 (παρουσιάστηκε, επίσημα, στις 11 του μήνα, ημέρα που συνέπεσε με την αποδημία του Στράτου Διονυσίου). Και έγραψαν.
Αν και ο δίσκος (που είχε, παρακαλώ, και σεκόντα από το Γιάννη Πάριο) δεν έφτασε τη μεγάλη έκρηξη του «Η αγάπη είναι ζάλη», κατάφερε να εγγράψει ανεξίτηλα στη δισκογραφία τουλάχιστον δύο μεγάλες επιτυχίες: «Μια πίστα από φώσφορο» (που έγινε και… διεθνής) και «Κοίτα μια νύχτα».
Την ενορχήστρωση έκανε ο πολύ-μουσικός Θύμιος Παπαδόπουλος, μαζί με το Θάνο και ο ήχος πλάστηκε από εξαιρετικούς μουσικούς, όπως οι Παντελής Δεσποτίδης (βιολί), Βαγγέλης Χριστόπουλος (όμποε), Σωκράτης Άνθης (τρομπέτα), Αντώνης Μιτζέλος (κιθάρες), Νίκος Κούρος (ακορντεόν, πλήκτρα), Νίκος Τουλιάτος (ντραμς, κρουστά), και άλλοι.
Σημαντικός – συνεκτικός – παράγοντας του δίσκου, ο επί 36 χρόνια δεινός μουσικός παραγωγός στη Minos EMI, Αχιλλέας Θεοφίλου, σύζυγος της Χαρούλας, που την εισήγαγε στο τραγούδι, το 1971, με το «Όταν πίνει μια γυναίκα» των Βασιλειάδη – Πυθαγόρα και τής έπλασε την πορεία. Όπως τού χρωστάμε την πορεία του αξέχαστου Μάνου Λοΐζoυ, το «Υπάρχω» του Στέλιου Καζαντζίδη το 1975, σημαντικά εφαλτήρια του Γιάννη Πάριου, του Βασίλη Παπακωνσταντίνου, του Γιώργου Νταλάρα, και άλλα πολλά.
Για τον δίσκο «Κρατάει χρόνια αυτή η κολώνια», χρόνια μετά, στο μουσικό περιοδικό «Ντέφι», ο Αχιλλέας Θεοφίλου είχε ζωγραφίσει με λόγια του το κλίμα: «Τρίτη. Μάρτιος του ’90. Στούντιο Σίγμα. Τραγούδια του Θάνου και της Λίνας. Η Χαρούλα φοράει τα ακουστικά, τραγουδάει. Γυρίζω στο Θάνο και του λέω: “Είναι λίγο βραχνή”. “Εγώ δεν το ακούω”, μου λέει και γελάει, “Ούτε κι εγώ” λέει η Λίνα… Κι η Χαρούλα – παράδεισος ακόμα τραγουδάει»…
«Αφού ακόμα ακούς Τσιτσάνη και ραγίζεις, αυτό σημαίνει πως ακόμα εσύ δεν άλλαξες…». Το καρδιογράφημα του Έλληνα, ευχή της Χαρούλας. Πιο καίρια σήμερα, από το 1988, που πρωτογράφτηκε σε ένα χαρτάκι. Πιο σημαντική για ένα φθινόπωρο που ξεκινάει σε πολύ δύσκολα χρόνια…
* Ο Παύλος Αγιαννίδης είναι δημοσιογράφος
