Του Τάσου Σιδέρη
Η πρώτη πράξη της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τρείς ημέρες μετά την ανακοίνωση της σύνθεσης της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έδωσε με τον καλύτερο τρόπο το στίγμα της νέας προεδρίας της “ευρωπαϊκής κυβέρνησης”. Επισκέφθηκε την Ουκρανία ανακοινώνοντας πως η ΕΕ ενέκρινε άλλα 160 εκατ. ευρώ για τις ενεργειακές ανάγκες της χώρας που βρίσκεται και θα συνεχίσει να βρίσκεται σε πόλεμο με τη Ρωσία. Η στροφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην “οικονομία πολέμου” δεν χρειαζόταν την έκθεση Ντράγκι, επικυρώθηκε και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με το ψήφισμα που δίνει το πράσινο φώς να χτυπήσει η Ουκρανία με δυτικά όπλα μεγάλης εμβέλειας στο εσωτερικό της Ρωσίας.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν καταγράφεται στο διεθνή Τύπο ως “πανίσχυρη”, ότι έχει “απεριόριστο έλεγχο” και ότι φίμωσε και εξαφάνισε κάθε φωνή αμφισβήτησης ή αντίρρησης στην πολιτική που ακολουθούσε στην προηγούμενη θητεία της. Εκτός από τα ρεπορτάζ έντονης κριτικής υπάρχει και ο αμερικανικός παράγοντας, πολύ σημαντικός στην παρούσα συγκυρία που οι ΗΠΑ τροφοδοτούν τα δυο μεγάλα πολεμικά μέτωπα στον κόσμο, της Ουκρανίας ενάντια στη Ρωσία και του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή. Οι πρώτες παρατηρήσεις-σχόλια καταγράφηκαν ήδη από τον οργανισμό Atlantic Council που απηχεί τις απόψεις και όσα προωθούν οι ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ. Ο οργανισμός δηλώνει πως όποια κι αν η κυβέρνηση στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά τον Νοέμβρη, η Αμερική χρειάζεται ως σύμμαχο την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η “πανίσχυρη πρόεδρος” και η “σαλάτα” των επιλογών της
Η πρόεδρος της Κομισιόν είχε έτοιμες τις βαλίτσες της για το Κίεβο, όπου και ταξίδεψε μετά την παρουσίαση της νέας “κυβέρνησης” της στις Βρυξέλλες. Στην “8η επίσκεψη” της όπως η ίδια έγραψε, στην Ουκρανία, εξέφρασε την πλήρη στήριξη της Ευρώπης στις πολεμικές ανάγκες του Ζελένσκι και υποσχέθηκε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αυξήσει τις εξαγωγές ενέργειας προς την Ουκρανία. (Να σημειώσουμε εδώ πως η ίδια απαντώντας στον Έλληνα πρωθυπουργό πριν λίγες ημέρες για το υψηλό κόστος ενέργειας στη Νότια Ευρώπη εξαιτίας και των εξαγωγών στην Ουκρανία, δήλωσε ότι δεν γίνεται εξαγωγή ενέργειας προς την Ουκρανία). Θα διαθέσει, όπως είπε, δάνειο συνολικά 35 δισεκ. ευρώ ενώ στόχος της είναι να εξασφαλίσει από τις χώρες της G8 άλλα 15 δισεκ. Με το καλημέρα σας δηλαδή η Κομισιόν θέλει να προσφέρει στον Ζελένσκι συνολικά 50 δισεκ..
Τα αποκαλυπτικά στο μεταξύ, ρεπορτάζ για το πως η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν φίμωσε τους “αμφισβητίες” της πολιτικής της συνεχίζονται στο διεθνή τύπο. Η πλέον έντονη κριτική γίνεται στο Politico, που έγραψε για “αρπαγή της εξουσίας”. Στο ρεπορτάζ του σημειώνεται πως η πρόεδρος θα έχει “απεριόριστο έλεγχο στην πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης”. Σύμφωνα με το διεθνές Μέσο ονομάτισε με μακροσκελείς τίτλους θέσεις Επιτρόπων που θα έχουν μικρή ευθύνη, στήριξε τους “φίλους της” και μείωσε τα ισχυρά χαρτοφυλάκια τα οποία μοίρασε σε περισσότερους από έναν Επίτροπους.
Για “αλληλεκαλυπτόμενες αρμοδιότητες” έκανε λόγο το Euronews, μιλώντας για “υβριδικά χαρτοφυλάκια” και “Επίτροπους με προβληματικό παρελθόν” που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αντιφατική πολιτική. Μήπως αυτό ακριβώς επεδίωκε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με την αλλαγή των τίτλων; Χαρακτηριστικό είναι, αναφέρει το Politico, ότι το πρωί της ανακοίνωσης της ομάδας των Επιτρόπων, αρνήθηκε να αποκαλύψει τα ονόματα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και πήγε απευθείας σε συνέντευξη Τύπου όπου μίλησε για όλα. «Περιφρόνηση» προς το Κοινοβούλιο της καταλόγισαν, δεδομένο είναι ότι αυτό είναι το στυλ της “Βασίλισσας Ούρσουλα”, παρατσούκλι που απέκτησε στην προηγούμενη θητεία της. Της είχαν προσάψει ότι λαμβάνει μονομερείς αποφάσεις, υπερβαίνει τις αρμοδιότητες της, αποκλείει άλλους ηγέτες της ΕΕ από τη λήψη αποφάσεων και μιλάει μόνο σε μια χούφτα δικών της συμβούλων.
Γεγονός είναι ότι όποιος την αμφισβήτησε έχασε τη θέση στο “υπουργικό” συμβούλιο των Επιτρόπων. Από την πρώτη ομάδα δεν απέμεινε κανείς, ο Γάλλος Τιερί Μπρετόν που συγκρούστηκε μαζί της και έκανε κριτική στις φιλοαμερικανικές σχέσεις της προέδρου αλλά και ο Ολλανδός Φρανς Τίμερμανς, απομακρύνθηκαν.
Ο συντηρητικός χαρακτήρας της Ε.Ε που αντανακλά και τη στροφή της Ευρώπης στην “οικονομία πολέμου” είναι εμφανής στη νέα σύνθεση των 26 Επιτρόπων. Οι σοσιαλιστές, η δεύτερη μεγαλύτερη πολιτική δύναμη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εξασφάλισαν το σημαντικό χαρτοφυλάκιο του ανταγωνισμού και της πράσινης μετάβασης για την Ισπανίδα Teresa Ribera και η σοσιαλίστρια Ρουμάνα Ροξάνα Μινζάτου θα είναι η εκτελεστική αντιπρόεδρος για θέματα ανθρώπων, δεξιοτήτων και ετοιμότητας αλλά οι αρμοδιότητες τους “αγγίζουν” της ευθύνες των πιστών φίλων της προέδρου.
Μπορεί, όπως σημειώνει το Euronews, οι “καυγάδες” για το εύρος παρέμβασης των Επιτρόπων να μην είναι κάτι καινούργιο, στη νέα σύνθεση ωστόσο οι περισσότερες θέσεις αλληλοκαλύπτονται. Παραδειγματικά ο Ούγγρος Όλιβερ Βαρχέλι Επίτροπος Υγείας σχετίζεται με το νέο χαρτοφυλάκιο που δόθηκε στη Βελγίδα Χάτζα Λαμπίμπ για την “ετοιμότητα- διαχείριση κρίσεων”, ανάμεσα στα άλλα και στην υγεία. Η Επίτροπος για τη Μεσόγειο Κροάτισσα Ντουμπράβκα Σουίτσα έχει στο χαρτοφυλάκιο της και τις “εντάσεις στη Μέση Ανατολή” την ώρα που η Εσθονή Επίτροπος Κάγια Κάλλας ορίστηκε αρμόδια για την εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ένα τέτοιο μπλέξιμο αρμοδιοτήτων, σημειώνει το Euronews, τα κάνει “σαλάτα” και δεν θα καταφέρει να δώσει διέξοδο στο έντονα γραφειοκρατικό χαρακτήρα της Ε.Ε.
Τρεις επισημάνσεις για την Ουάσινγκτον
Η νέα “κυβέρνηση” των Βρυξελλών δεν σχολιάστηκε επίσημα από την Ουάσινγκτον. Θα ήταν “απρεπές” ενόψει των αμερικανικών εκλογών τον Νοέμβριο. Ο Οργανισμός Atlantic Council που προβάλλει και διακινεί την πολιτική και τους στόχους των ΗΠΑ παγκοσμίως μέσω του ΝΑΤΟ, έδωσε το στίγμα για το ποια οφείλει να είναι η στάση της αμερικανικής κυβέρνησης σε δημοσίευμα του, επικεντρώνοντας σε τρία κύρια σημεία, κυρίως στα πρόσωπα που ανακοινώθηκαν.
“Η Επιτροπή θα ασχοληθεί σοβαρά με τις αμυντικές και γεωπολιτικές εξελίξεις, κάτι που σημαίνει πως η πολιτική του ΝΑΤΟ εγκρίνεται περισσότερο”, δηλώνεται. Η Κάγια Κάλλας —πρώην πρωθυπουργός της Εσθονίας, γνωστό “γεράκι και αρχιτέκτονας ορισμένων πρωτοβουλιών της ΕΕ για τον εξοπλισμό της Ουκρανίας” — θα είναι ο επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής, γράφει. Μαζί με τον πρώην πρωθυπουργό της Λιθουανίας Άντριους Κουμπίλιους, ο οποίος θα αναλάβει τη θέση του επιτρόπου για την άμυνα και το διάστημα είναι δυο σημαντικά πρόσωπα για τις ΗΠΑ. Η πολιτική άμυνας θα έχει κόστος και η “Ε.Ε θα χρειαστεί να βρει την πολιτική βούληση και την οικονομική δύναμη για να ανακατανείμει πόρους μακριά από παραδοσιακούς τομείς, όπως η γεωργία και τα περιφερειακά κονδύλια”, αναφέρεται στο δημοσίευμα. Όλοι τους, συνεχίζει, θέλουν να στηρίξουν την Ουκρανία, προέρχονται από κράτη μέλη με ιστορικά προσανατολισμό προς την Ουάσιγκτον. “Με τους Ατλαντιστές σε ισχυρούς ρόλους εξωτερικής πολιτικής και οικονομίας, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να δει μια ΕΕ πρόθυμη να προωθήσει μια πιο φιλόδοξη ατζέντα ασφάλειας και άμυνας, αλλά και μια ατζέντα που περιλαμβάνει —δεν αποκλείει— τις Ηνωμένες Πολιτείες σε αυτή την προσπάθεια, ειδικά στη χρηματοδότηση αμυντικών και βιομηχανικών έργων”.
Ως δεύτερο σημείο αναφέρει ότι πολλά γνωστά πρόσωπα επιστρέφουν σε κορυφαίες θέσεις στην επόμενη Επιτροπή. Ο Βάλντις Ντομπρόβσκις Επίτροπος με το χαρτοφυλάκιο της οικονομίας και παραγωγικότητας και ο Μάρος Σέφκοβιτς με του εμπορίου, θα είναι κρίσιμοι συνομιλητές για την Ουάσιγκτον σε θέματα εμπορικής και βιομηχανικής πολιτικής, “τομείς στους οποίους και οι δύο είναι ήδη καλά συντονισμένοι”.
Τρίτο καθοριστικό σημείο για τις ΗΠΑ, όπως αναφέρεται, είναι η ανακατανομή στα χαρτοφυλάκια που “υποδηλώνουν σύγκλιση με το πού τείνει η πολιτική των ΗΠΑ”. Δίνεται μεγάλη έμφαση στην οικονομική ασφάλεια, την άμυνα και την προστασία των βασικών βιομηχανιών και της ηγετικής θέσης στην τεχνολογία της Ευρώπης. Καταλήγοντας το Atlantic Council σημειώνει ότι “η αυξανόμενη ανησυχία της Ευρώπης προς την Κίνα και η εστίαση σε μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα και καινοτομία, πιθανότατα θα απαιτήσει μεγαλύτερη συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες”. Όλες οι ενδείξεις, καταλήγει το δημοσίευμα, δείχνουν πως η Ουάσιγκτον πρέπει να θεωρήσει την ΕΕ ως έναν ολοένα και πιο συνεργάσιμο και ικανό εταίρο.
