Μοιάζει οξύμωρο, την ίδια στιγμή που οι Ευρωπαίοι εγκρίνουν τον επανεξοπλισμό της γηραιάς ηπείρου (ReArm Europe), ύψους σχεδόν ενός τρις., οι Βρυξέλλες, στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ – ΗΠΑ, δίνουν γη και ύδωρ στον Τραμπ, αποδεχόμενες να αγοράζει η Ευρώπη αμερικανικά όπλα. Τότε προς τι οι πανηγυρισμοί περί «απεξάρτησης» της Ευρώπης από τα αμερικανικά όπλα, καθώς και η σκληρή στάση για «συνέχιση του πολέμου» με τη Ρωσία, στην Ουκρανία; Μετά από αυτό, το ReArm Europe ηχεί σαν κακόγουστο ανέκδοτο.
Ως γνωστόν, η επικεφαλής της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάϊεν, μεταξύ άλλων συμφώνησε με τον Ντόναλντ Τραμπ τεράστιες αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων και ενεργειακών πόρων, ύψους 750 δις. δολαρίων. Δεν έχει διευκρινιστεί ακόμη το ακριβές ποσόν που αγορά τα εξοπλιστικά.
«Μόλις πριν από μερικούς μήνες φαινόταν πως οι ΗΠΑ θα σταματούσαν εντελώς ακόμη και την πώληση όπλων στους Ευρωπαίους και στην Ουκρανία. Τώρα, η Ουάσιγκτον στέλνει σήμα: είμαστε ανοιχτοί για δουλειές», σχολίασε πρόσφατα η αναλύτρια του λονδρέζικου Royal United Services Institute, Rachel Ellehuus, με αφορμή τη συμφωνία των Ευρωπαίων να πληρώνουν τα όπλα που θα δίδουν οι ΗΠΑ στην Ουκρανία. Τώρα, με τη συμφωνία Λάϊεν – Τραμπ,το κακό μάλλον γενικεύεται.
Για εξοπλιστικά «ψώνια» στις ΗΠΑ
Για τους παροικούντες την «αμυντική Ιερουσαλήμ», πάντως, το χρυσοφόρο «δωράκι» της Λάϊεν στον Τραμπ ήταν απολύτως αναμενόμενο. Εκτός του ότι καταμαρτυρά την πλήρη υποταγή των Βρυξελλών στις επιταγές της Ουάσιγκτον, σε όλα τα μέτωπα, ειδικότερα στα εξοπλιστικά οι Ευρωπαίοι, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια (επί προεδρίας Μπάϊντεν) αγόραζαν μαζικά αμερικανικό οπλισμό. Από που κι ως που, λοιπόν, ως εκ θαύματος θα απεξαρτούνταν από τα αμερικανικά όπλα; Πόσο μάλλον, όταν οι ΗΠΑ διαθέτουν τεχνολογική υπεροχή αρκετών ετών μπροστά από την ΕΕ και σίγουρα έχουν στο «οπλοστάσιό» τους τον σκληρό πυρήνα των επιστημονικών εγκεφάλων στον τομέα της πολεμικής τεχνολογίας.
Να σημειωθεί πως κατά μόνας, οι χώρες – μέλη της ΕΕ, κάνουν το 40% – 60% των εξοπλιστικών αγορών τους από τις ΗΠΑ. Το ποσοστό αυτό, λόγω τόσο της συμφωνίας στο ΝΑΤΟ για αύξηση των εξοπλιστικών δαπανών μέχρι το 5% του ΑΕΠ, όσο και η συμφωνία Λάϊεν – Τραμπ, το πιθανότερο θα ανέβει κι’ άλλο.
Τα ελληνικά F-35 στους ΝΑΤΟϊκούς σχεδιασμούς
Ως γνωστόν, ανάμεσα στα άλλα οπλικά συστήματα που σωρηδόν αγόραζαν πολλές ευρωπαϊκές χώρες τα τελευταία χρόνια, είναι πάμπολλα αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη 5ης γενιάς, F-35. Οπως άλλωστε το ίδιο έκανε και η Ελλάδα. Σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρεία, Lockheed Martin, «μέχρι τη δεκαετία του 2030, περισσότερα από 600 F-35 θα συνεργάζονται σε περισσότερες από 10 ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων δύο πλήρων μοιρών F-35 των ΗΠΑ, που εδρεύουν στη αεροπορική βάση Lakenheath του Ηνωμένου Βασιλείου».
Μάλιστα, όπως αναφέρουν τα «Νέα» οσονούπω επίκειται η έναρξη των εργασιών στην αεροπορική βάση της Ανδραβίδας , προκειμένου να φιλοξενήσει τα πρώτα F-35. Εκεί, οι Αμερικανοί ειδικοί σχεδιάζουν τη λήψη όλων εκείνων των μέτρων, ούτως ώστε σε καμία περίπτωση να μην επαναληφθεί μια περιβαλλοντική καταστροφή σαν εκείνη του «Ντάνιελ» που κατέστρεψε τη βάση ελικοπτέρων στο Στεφανοβίκειο. Πόσο μάλλον, αφού «τα σύγχρονα stealth της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας θα είναι πλήρως ενταγμένα στους ΝΑΤΟϊκούς σχεδιασμούς για την προάσπιση της νοτιοανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας».
Είναι προφανές ότι οι Αμερικανοί δεν πουλάνε μόνο στρατιωτικές τεχνολογίες. Δεσμεύουν όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες ξηλώνονται για να αγοράσουν αμερικανικό οπλισμό, όπως και την Ελλάδα, στους γεωπολιτικούς και στρατιωτικούς σχεδιασμούς τους.
Δηλητηριώδη βέλη κατά της Λάϊεν
Η συμφωνία που χάρισε η Λάϊεν στον Τραμπ, όμως, ήταν ένα σοβαρό πισωγύρισμα στις διακηρύξεις περί του ReArm Europe. Κάτι που ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων σε μεγάλες χώρες της ΕΕ οι οποίες διαθέτουν ισχυρές πολεμικές βιομηχανίες. Αν κρίνει κανείς από τις αντιδράσεις της Γαλλίας, είναι ολοφάνερο ότι η Γερμανίδα Λάϊεν είναι κόκκινο πανί. Ούτε λίγο ούτε πολύ, της είπαν ότι η συμφωνία με τον Τραμπ δεν αφορά κανέναν, εκτός από τον εαυτό της.
Ερωτηματικό είναι επίσης εάν η Κομισιόν μπορεί να δεσμεύσει τις χώρες – μέλη της ΕΕ και να τους επιβάλλει συγκεκριμένο πλαφόν για να αγοράζουν αμερικανικά όπλα. Πόσο μάλλον, που μια τέτοια συμφωνία αντικειμενικά αποβαίνει σε βάρος των εγχώριων πολεμικών βιομηχανιών, ιδιαίτερα των ισχυρών της ΕΕ.
«Η ημέρα που η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν υπέκυψε στις ΗΠΑ θα αποτελεί μαύρη κηλίδα στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης», γράφει η Le Figaro, η οποία ανήκει στην γαλλική πολεμική βιομηχανία που κατασκευάζει το μαχητικό αεροσκάφος, Dassault. «Η πρόεδρος της Κομισιόν ξεπέρασε εμφανώς τα όρια των αρμοδιοτήτων της, αποδεχόμενη εκ μέρους της ΕΕ να γίνει υποχείριο του Τραμπ.
»Στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), η 27η Ιουλίου 2025 θα μείνει για πάντα ως μαύρη μέρα. Διότι είναι η μέρα της οικονομικής παράδοσης στην Αμερική. Στη διάρκεια των «τελωνειακών διαπραγματεύσεων» και της υπογραφής της «συμφωνίας», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποτάχθηκε ολοφάνερα στον εκβιασμό του προέδρου των ΗΠΑ, τόσο ως προς τη μορφή όσο και ως προς το περιεχόμενο.
Η σημαία της ΕΕ … σημαιάκι γηπέδου του γκολφ
»Γίναμε μάρτυρες του πώς η πρόεδρος της Επιτροπής επέτρεψε στον Ντόναλντ Τραμπ να της φέρεται σαν σε υφιστάμενη: εγκατέλειψε το έδαφος της ΕΕ και μετέβη σε ένα από τα ιδιωτικά του γήπεδα γκολφ, το οποίο βρίσκεται μάλιστα στη Βρετανία. Μια χώρα που το 2016 αποχώρησε επιδεικτικά από την ΕΕ. Εντούτοις εξασφάλισε πιο ευνοϊκούς τελωνειακούς όρους από την Αμερική.
»Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία που η σημαία της Ευρώπης μετετράπη σε σημαιάκι γηπέδου γκολφ και υπέστη τόσο φανερή ταπείνωση. Συνειδητοποιεί άραγε η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν ότι κατέχει ένα σημαντικό αξίωμα, το οποίο κάποτε ανήκε σε μια τόσο εξέχουσα προσωπικότητα όπως ο Ζακ Ντελόρ; Η πιο άστοχη φωτογραφία αυτής της συνάντησης ήταν εκείνη όπου, με τον αντίχειρα υψωμένο, ποζάρει μαζί με τον Τραμπ και τα μέλη της αντιπροσωπείας του.
»Η πρόεδρος της Επιτροπής υπέγραψε μια άνιση συμφωνία. Παρέδωσε τα πάντα, χωρίς να λάβει τίποτα ως αντάλλαγμα. Οι τελωνειακοί δασμοί που επιβάλλουν οι ΗΠΑ στην ΕΕ θα αυξηθούν από 2% σε 15%, χωρίς καμία αντίδραση εκ μέρους της Ευρώπης».
Συνέπειες για την Ελλάδα
Το νέο πλαίσιο εμπορικών σχέσεων ΗΠΑ – Ευρώπης, που συμφωνήθηκε την περασμένη Κυριακή από τον Ντόναλντ Τραμπ και την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, διαμορφώνει ένα δυσμενές περιβάλλον για τις εξαγωγικές επιδόσεις της Ελλάδας. Η αναμενόμενη επίπτωση εκτιμάται ότι θα φτάσει έως και το 1% του ΑΕΠ το 2025, ενώ το κόστος σε απόλυτα μεγέθη μπορεί να ξεπεράσει τα 2 δισ. ευρώ. Στις εξαγωγές προβλέπεται απώλεια 1,4 δισ. ευρώ το 2026, με ιδιαίτερα ευάλωτους κλάδους τα τρόφιμα (ελαιόλαδο, φέτα, ελιές) τα γενόσημα φάρμακα, τα βιομηχανικά προϊόντα, και τον τεχνολογικό εξοπλισμό. Το 2027, οι επιπτώσεις θα προέλθουν κυρίως από ενδεχόμενη επιβράδυνση της ευρωζώνης, την ισοτιμία ευρώ/δολαρίου, την τελική συμφωνία με την Κίνα και την αντίδραση των αγορών. Συνολικά, ανάλογα με το σενάριο, το κόστος για την ελληνική οικονομία αναμένεται να κυμανθεί μεταξύ 0,5 και 3 δισ. ευρώ την τριετία 2025–2027 (εφημερίδα «τα Νέα»)
Η ενδεικτική περίπτωση των Patriot
Η στάση υπάκουου υποτελούς της Ευρώπης έναντι των ΗΠΑ αντικατοπτρίζεται και σε μια ενδεικτική περίπτωση. Αυτήν της προμήθειας της Ουκρανίας με αμερικανικά αντιαεροπορικά συστήματα, Patriot.
Πρόσφατα ο Τραμπ ενέκρινε την αποστολή αμερικανικών όπλων στην Ουκρανία, με την προϋπόθεση όμως ότι θα τα πληρώσει η Ευρώπη. Ετσι, οι Ευρωπαίοι βρέθηκαν μπροστά σε μια σπαζοκεφαλιά. Πως θα εξασφαλίσουν επειγόντως δισεκατομμύρια δολάρια, για να πληρώσουν τις ΗΠΑ; Σύμφωνα με την Washington Post, στην ΕΕ βρίσκονται σε εξέλιξη δύσκολες διαπραγματεύσεις για το ποιος και πώς θα πληρώσει, και τι ακριβώς θα αγοραστεί.
Σε πρώτη φάση, οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να πληρώσουν για αγορές οπλισμού τουλάχιστον 10 δις. δολαρίων. Πρόκειται κυρίως για συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot, τα οποία το Κίεβο ζητά επειγόντως. Το κόστος μιας πυροβολαρχίας Patriot μπορεί να ξεπεράσει το ένα δις. δολάρια, ενώ κάθε πύραυλος κοστίζει περίπου 4 εκατομμύρια.
Στο μεταξύ, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντιμίρ Ζελένσκι, ζητάει (όπως πάντα) δέκα πυροβολαρχίες και έχει λάβει υποσχέσεις μόνο για τρεις. Η Υπατη εκπρόσωπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής και Αμυνας της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, πασίγνωστη για τη σκληρή στάση της απέναντι στη Ρωσία, ουσιαστικά καταγγέλλει τις ΗΠΑ, λέγοντας: «Θα θέλαμε και οι ΗΠΑ να αναλαμβάνουν κομμάτι του βάρους. Αν υπόσχεστε όπλα, αλλά λέτε ότι θα πληρώσει κάποιος άλλος, τότε δεν είναι δική σας βοήθεια», είπε.
Εκ του πονηρού οι «πρόθυμοι»
Η πλέον «πρόθυμη» σε αυτή την πρωτοβουλία ειναι η Γερμανία. Εχει ήδη δεσμευτεί να χρηματοδοτήσει την αποστολή δύο πυροβολαρχιών, ενώ βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για την προμήθεια ακόμη τριών.
Γενικότερα η γερμανική κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να δαπανήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια για τον επανεξοπλισμό της, καθώς και και για να στείλει όπλα στην Ουκρανία. Ο υπουργός Άμυνας της χώρας, Μπόρις Πιστόριους, ανέφερε ότι Βερολίνο και Ουάσιγκτον συμφώνησαν για την αποστολή πέντε συστημάτων Patriot στην Ουκρανία.
Το ίδιο και η Νορβηγία, η οποία διαθέτει το μεγαλύτερο διεθνώς κρατικό επενδυτικό ταμείο από έσοδα ενεργειακών πόρων, συμφώνησε να συμβάλει. Το 2025 αύξησε πάνω από δύο φορές το συνολικό πακέτο στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, φτάνοντας τα 7,8 δισεκατομμύρια δολάρια. Επίσης, σύμφωνα με το ΝΑΤΟ, τουλάχιστον έξι χώρες (Δανία, Σουηδία, Φινλανδία, Βρετανία, Ολλανδία και Καναδάς) δήλωσαν «πρόθυμες» να συμμετάσχουν συλλογικά σε αγορές.
Τόσο η Γερμανία όσο και η Νορβηγία είναι δύο χώρες που βγαίνουν κερδισμένες από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αυτές και πολλές άλλες πουλάνε οπλικά συστήματά τους στην εμπόλεμη χώρα, όπου μάλιστα δοκιμάζονται επί του πεδίου σε συνθήκες πραγματικού πολέμου. Αλλες ξεφορτώνονται, με το αζημίωτο, παλιό οπλισμό τους. Κάποιες έχουν κλείσει μεγάλες συμφωνίες για την κατασκευή εργοστασίων εντός της Ουκρανίας και την παραγωγή οπλισμού. Πρόκειται για αιματηρές μπίζνες του πολέμου.
