Τι κινεί σήμερα την τουρκική οικονομία και οι γεωπολιτικές επιπτώσεις που μας αφορούν. Η τουρκική αγορά κρυπτο-νομισμάτων έχει δει μια αξιοσημείωτη ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια. Πάνω από το μισό του πληθυσμού της χώρας έχει τώρα επενδύσει σε κάποιο “κρυπτονόμισμα”, με αποτέλεσμά ο βαθμός διείσδυσης των εναλλακτικών ψηφιακών παγίων ως μέσων καθημερινών συναλλαγών να φτάνει το 2024 στο 30,26% των συνολικών συναλλαγών της Τουρκικής Οικονομίας.
Η αύξηση αυτής της δραστηριότητας οφείλεται κυρίως σε μακροοικονομικούς παράγοντες, όπως ο υψηλός πληθωρισμός, η υποτίμηση του τουρκικού νομίσματός αλλά και τα “στραβά μάτια” που κάνουν οι τοπικές ρυθμιστικές αρχές στο μεγάλης κλίμακας διασυνοριακό κρατικό εμπόριο μέσω κρυπτονομισμάτων με δύο χώρες σε καθεστώς αμερικανικών κυρώσεων. Την Ρωσία και την Βενεζουέλα, κυρίως για πετρελαϊκή προϊόντα.
Αυτή η ταχέως αναπτυσσόμενη αγορά έχει προσελκύσει την προσοχή των τοπικών ρυθμιστικών αρχών. Μετά από πολλές αναμονές, η Τουρκία εισήχθη η πρώτη του στοιχειώδης νομοθεσία για την κρυπτογράφηση τον Ιούλιο του 2024, που επιβάλλει απαιτήσεις αδειοδότησης και συμμόρφωσης για παρόχους σχετικών υπηρεσιών (ανταλλακτήρια κλπ).
Τα δεδομένα
Ο όγκος του εμπορίου της τουρκικής Λίρας (ΤΡ) μέσω κρυπτονομισμάτων έχει αυξηθεί σταθερά, από λίγα εκατομμύρια πριν από τέσσερα χρόνια σε πάνω από $10 δισεκατ μηνιαίως. Το 2024, ο μηνιαίος όγκος, ο οποίος περιλαμβάνει όλα τα ζεύγη συναλλαγών λίρας–κρυπτονομισμάτων με βάση ή προσφορά ψηφιακού περιουσιακού στοιχείου ξεπέρασε σε αξία τα $10 δισεκατομμύρια δολάρια μηνιαίως για οκτώ συνεχόμενους μήνες — η μεγαλύτερη περίοδος που έχει καταγραφεί.
Από το 2022, η τουρκική λίρα κατατάσσεται σταθερά τέταρτη στον όγκο του παγκοσμίου εμπορίου κρυπτονομισμάτων πίσω από το Δολάριο ΗΠΑ, το Κορεατικό νόμισμα και το Ευρώ. Η Λίρα όμως κλείνει γρήγορα την διαφορά με τον πλησιέστερο ανταγωνιστή της, το ευρώ. Το μερίδιο αγοράς της έναντι της ευρώ αυξήθηκε από μόλις 10% στις αρχές του 2022 σε περίπου 40-50% σήμερα. Συγκεκριμένα, η λίρα ξεπέρασε το ευρώ σε συνολικό όγκο συναλλαγών μέσω κρυπτονομισμάτων για πρώτη φορά στις αρχές Ιουνίου του 24.
Αυτή η ανοδική τάση έχει ενταθεί περαιτέρω από το αυστηρότερο παγκόσμιο ρυθμιστικό περιβάλλον, που παρασύρεται από τον ευρωπαϊκό Κανονισμό MICA. Αλλά ταυτόχρονα απομακρύνει πολύ γρήγορα και κάθε προοπτική σύνδεσης της λίρας με την ευρωζώνη. Η τουρκική οικονομία φαίνεται να μην έλκεται πλέον καθόλου από αυτήν την προοπτική μιας και το ευρώ δεν μπορεί να της επιλύσει κανένα οικονομικό της πρόβλημα.
Οι παράγοντες που οδηγούν στην υιοθέτηση της κρυπτοοικονομίας στην Τουρκία
Η Τουρκία αντιμετωπίζει διψήφιο πληθωρισμό και υποτίμηση του εθνικού της νομίσματος εδώ και χρόνια. Ο μέσος ρυθμός πληθωρισμού στη χώρα τα τελευταία πέντε χρόνια υπερέβη το 40%, παρά το γεγονός του πολύ χαμηλού ποσοστού του δημοσίου χρέους της χώρας ως προς το ΑΕΠ της.
Καθώς ο πληθωρισμός αυξήθηκε, η τουρκική κεντρική τράπεζα ακολούθησε μια ανορθόδοξη νομισματική πολιτική, συνεχίζοντας τη μείωση των επιτοκίων. Αυτό επιδείνωσε την υποτίμηση της τουρκικής Λίρας, η οποία έχασε πάνω από το 300% της αξίας της μεταξύ του 2020 και του 2024.
Ο φόβος των capital controls οδήγησαν μεγάλα τμήματα της οικονομικής ζωής να ακολουθήσουν την “συνταγή” των Ρώσων που είχαν παρκάρει τα κεφάλαια τους σε Κυπριακές τράπεζες πριν τα capital controls του 16. Διέφυγαν ανενόχλητα προς το εξωτερικό (κυρίως τότε προς το Ισραήλ) μέσω των κρυπτονομισμάτων, που ως γνωστόν δεν απαιτούν κάποια Τράπεζα για να κινηθούν.
Παρά την σχετική ομαλοποίηση της νομισματικής πολιτικής, μετά τις γενικές εκλογές του 2023, η Τουρκία δεν κατάφερε να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των διεθνών αγορών στο εθνικό της νόμισμα. Το ίδιο όμως έγινε και με την εσωτερική αγορά της γείτονας, που στράφηκε στα εναλλακτικά μέσα συναλλαγών, αγνοώντας (και προστατευόμενοι από) την κατρακύλα της Τουρκικής λίρας.
Οι συνταγές νομισματοκοπείου τύπου Λαφαζάνη οι εξωτερικές ενέσεις ανταλλαγής τουρκικών λιρών με δηνάριο Κατάρ και οι Ρωσικές προκαταβολές (!) για τον πυρηνικό σταθμό που κατασκευάζει η Ρωσία στο Ακουγιού, δεν φαίνεται να πέτυχαν κάποια ανατροπή της κατρακύλας της λίρας (εκτός από εξαρτήσεις της Τουρκικής εξωτερικής πολιτικής στα σχετικά παζάρια που συνοδεύουν αυτές τις διευκολύνσεις).
Έτσι δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί ότι η Τουρκική οικονομία οδεύει γρήγορα στο να γίνει μια οικονομία που κινείται κυρίως χάριν στα κρυπτονομίσματα, που φαίνεται ότι κυριαρχούν πολύ πιο γρήγορα από την εισαγωγή της ψηφιακής λίρας ως CBDC που μεθοδεύει η Κεντρική της Τράπεζα για να μπορεί να ελπίζει σε μια συμμετοχή και στο club των BRICS.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για εμάς
Το σχέδιο Σημίτη / ΕΛΙΑΜΕΠ (και τώρα Μητσοτάκη και σια) με τις πολιτικές ενδοτισμού απέναντι στις τουρκικές αναθεωρητικες ταρζανιές, που στοχευαν στην προσέλκυση της Τουρκίας στο άρμα της ΕΕ, στερείται πλέον και οικονομικής βάσης.
Όνειρο νεοφιλελέ θερινής νυκτός ήταν και πάει.
Πηγή: Facebook
