Η νέα έρευνα της Kapa Research για τις “Συνήθειες και αντιλήψεις γύρω από την Ενημέρωση” αποτυπώνει σε μεγάλο βαθμό την κρίση που διέπει τα μέσα μαζικής ενημέρωσης στη χώρα μας με τη χαμηλή εμπιστοσύνη του κοινού σε αυτά αλλά και τους δημοσιογράφους. Οι Έλληνες θέλουν να ενημερώνονται και ενημερώνονται σε μεγάλο βαθμό καθημερινά, ωστόσο κύρια πηγή ειδικά για τις νεότερες ηλικίες και όσους αρνούνται τα ΜΜΕ είναι τα Κοινωνικά Δίκτυα.
Αυτό που αναδεικνύεται σε αυτήν είναι ότι οι πολίτες αναγνωρίζουν τη σημαντική λειτουργία της ενημέρωσης, σε συντριπτικό ποσοστό 92% και θεωρούν ότι ο “Τύπος” έχει το ρόλο ελέγχου της εξουσίας, ποσοστό 74%, ο βαθμός εμπιστοσύνης στα ΜΜΕ (trust in media) καταγράφεται χαμηλός για όλα τα μέσα. Χαμηλότερα ποσοστά έχουν τα παραδοσιακά Μέσα όπως η τηλεόραση, αλλά ακόμη και τα Ψηφιακά κοινωνικά δίκτυα, αντιμετωπίζονται με σκεπτικισμό. Σε αυτό ρόλο παίζει η δημοσιογραφική καταγραφή. Στο ερώτημα για τους δημοσιογράφους ως “ελεγκτές της εξουσίας”, το 46% απάντησε πως “Δεν ελέγχουν καθόλου την πολιτική εξουσία” και το 39% ότι “Υπερβάλλουν σε αυτό τον ρόλο”, ενώ ένα ποσοστό 12% απάντησε ότι “Ασκούν όσο έλεγχο πρέπει”.
Ο “Βαθμός εμπιστοσύνης” στις βασικές επιλογές της ενημέρωσης είναι αποκαλυπτικός. Οι ιστοσελίδες κερδίζουν την προσοχή του κοινού πλέον, ενώ παραδοσιακά Μέσα όπως η τηλεόραση που ήταν κάποτε το κυρίαρχο ΜΜΕ για την πληροφόρηση βρίσκεται κάτω από τις εφημερίδες και τα ραδιόφωνα. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί πως το “ψαγμένο κοινό” που ενημερώνεται καθημερινά, ιεραρχεί πολύ χαμηλά σε ότι αφορά την εμπιστοσύνη και τα Κοινωνικά Δίκτυα.
Εντελώς διαφορετική είναι η εικόνα στην “Προτίμηση πηγών για την ενημέρωση”. Οι νεότερες ηλικίες προτιμούν τα Κοινωνικά Δίκτυα (instagram.TikTok, Facebook) και τις ιστοσελίδες, σχεδόν καθόλου τις εφημερίδες, πολύ λίγο την τηλεόραση. Όσο αυξάνεται η ηλικία η εικόνα αντιστρέφεται. Στις μεγάλες ηλικίες κυρίαρχη παραμένει η τηλεόραση, ελάχιστα οι εφημερίδες και τα Κοινωνικά δίκτυα.
Κόπωση και άγχος από την ενημέρωση
Στην έρευνα της Κάπα Research οι 8 στους 10 ερωτώμενους (81%) δήλωσαν ότι αποφεύγουν να παρακολουθούν ή να διαβάζουν ειδήσεις (κυρίως πολιτικές και κοινωνικά θέματα) ακολουθώντας τη διεθνή τάση που ξεκίνησε την επομένη της πανδημίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η κόπωση από τη συνεχή ροή ειδήσεων (news fatigue) παρατηρείται κυρίως στα κοινά που διατηρούν υψηλό ρυθμό ενημέρωσης – το 67% των ερωτώμενων ενημερώνεται καθημερινά, ενώ το 38% δηλώνει ότι παρακολουθεί τις ειδήσεις αρκετές φορές μέσα στην ημέρα.
Η κόπωση διαμορφώνει την απαραίτητη συνθήκη για την πλήρη αποφυγή των ειδήσεων (news avoidance) : περισσότεροι από τους μισούς ερωτώμενους έχουν κάνει συνειδητή αποχή από την ενημέρωση για κάποιο χρονικό διάστημα και η πλειονότητα αυτών (σχεδόν οι 9 στους 10) ένιωσε πολύ καλύτερα διατηρώντας έναν βαθμό επαφής με την επικαιρότητα μέσω πιο χαλαρών ΜΜΕ όπως τα κοινωνικά δίκτυα, οι τίτλοι ή οι ειδοποιήσεις.
Ένα από τα ζητήματα που εντοπίζεται είναι η “πολιτική πόλωση” που τροφοδοτεί τη δημοσιογραφική ατζέντα των δελτίων και των αναλύσεων και φαίνεται να είναι η αιτία για την αποφυγή της ενημέρωσης. Ειδικά στις ηλικίες 35-54 ετών. Το 62% όσων απάντησαν στην έρευνα ενδιαφέρεται για μια ψύχραιμη ενημέρωση χωρίς συναισθηματικά φορτισμένους τίτλους (clickbait), αναδεικνύοντας ένα σημαντικό μέγεθος κοινού (audience).
Το κοινό που αποφεύγει την ενημέρωση, προτιμά ως κύρια πηγή άντλησης πληροφοριών τα Κοινωνικά δίκτυα, καθώς εκεί υπάρχει η δυνατότητα επιλογής στην οθόνη.
Ενδιαφέρον έχουν και οι απαντήσεις για τα “είδη ενημέρωσης” που θα συγκέντρωναν το ενδιαφέρον του κοινού. Η “Ψύχραιμη ενημέρωση” κερδίζει σε μεγάλο ποσοστό ενώ οι νεότερες ηλικίες προτιμούν την “προσωποποιημένη ενημέρωση”.
Η ταυτότητα της έρευνας Συντελεστές έρευνας Kapa Research σε συνεργασία με το Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ ΑΠΘ (Καθηγητής κ. Νίκος Παναγιώτου) Είδος έρευνας Ποσοτική πανελλαδική έρευνα κοινής γνώμης για τις συνήθειες και τις στάσεις γύρω από την Ενημέρωση Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Άνδρες και γυναίκες, 15 ετών και άνω Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη 1.014 πολίτες στις 13 περιφέρειες της χώρας Χρονικό διάστημα συλλογής στοιχείων 30 Μαΐου – 10 Ιουνίου 2025 Μέθοδος συλλογής στοιχείων Η συλλογή των στοιχείων έγινε με μεικτή μέθοδο τηλεφωνικών (477 άτομα μέσω CATI) και διαδικτυακών συνεντεύξεων (537 μέσω CAWI). Για την τηλεφωνική έρευνα εργάστηκαν 17 ερευνητές και 2 επόπτες Μέθοδος δειγματοληψίας / σταθμίσεις Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς το φύλο, την ηλικία και την περιφέρεια κατοικίας, βάσει της απογραφής της ΕΛΣΤΑΤ του 2021 Σφάλμα / στρογγυλοποίηση Μέγιστο σφάλμα 3% σε διάστημα εμπιστοσύνης 95%. Τα αποτελέσματα (%) παρουσιάζονται με στρογγυλοποίηση στη μονάδα και ορισμένες απαντήσεις ενδέχεται να μην αθροίζουν στο 100% Η Kapa Research Είναι μέλος του ΣΕΔΕΑ και τηρεί τους κώδικες δεοντολογίας της ESOMAR για τη διεξαγωγή και δημοσιοποίηση ερευνών
