Όλο και περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι οι πρωτοφανείς σε σφοδρότητα επιθέσεις του Ισραήλ στο Ιράν, με τον δύσκολο στόχο να γίνουν στάχτη οι πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης, αποσκοπούν σε κάτι ευρύτερο: την ανατροπή της σιιτικής θεοκρατικής κυβέρνησης. Με δυο λέξεις, την αλλαγή καθεστώτος.
Ο σχετικός όρος («regime change») προκαλεί ρίγη ανατριχίλας σε όσους Δυτικούς επιμένουν να θυμούνται την αρνητικότατη εμπειρία από την ανατροπή του Σαντάμ Χουσείν στο Ιράκ (2003) και των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν (2001).
Αλλά σε αυτούς τους νουνεχείς ανθρώπους δεν περιλαμβάνεται ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος και στο εσωτερικό της χώρας του επιχειρεί παράτολμο άλμα από τον «απλό» αντιδημοκρατικό αυταρχισμό (του) στην ωμή στρατοκρατία – δες ταραχές στο Λος Άντζελες.
Μαζί με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου χάραξαν πορεία για το πιο άγριο γεωστρατηγικό τους όνειρο. Ένα Ιράν κομμένο και ραμμένο στα μέτρα τους. Πειθήνιο παραγωγό πετρελαίου, φρουρό της ναυσιπλοϊας στα Στενά του Ορμούζ, καταστολέα κάθε αντιφρονούντα. Με πάμπλουτη ελίτ και πάμφτωχη πλειοψηφία σε μια χώρα 90 εκατομμυρίων κατοίκων. Κάτι σαν το καθεστώς του Σάχη, που ανετράπη το 1979 από την ισλαμική επανάσταση, αλλά σε βερσιόν 21ου αιώνα.
Τραμπ και Νετανιάχου παίζουν με τη φωτιά, με σκηνικό τους εύλογους φόβους για ανεξέλεγκτη περιφερειακή σύγκρουση.
Το Ισραήλ εξαπέλυσε τις εδώ και καιρό προαναγγελθείσες επιθέσεις του με τον Νετανιάχου να δηλώνει ότι θα συνεχιστούν «για όσο χρειαστεί». Επλήγησαν στρατιωτικοί και κυβερνητικοί στόχοι και δολοφονήθηκαν στρατιωτικοί ηγέτες όπως ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης, Χοσεΐν Σαλαμί και ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, Μοχάμεντ Μπαγκέρι. Μεταξύ των νεκρών είναι επίσης εξέχοντες Ιρανοί πυρηνικοί επιστήμονες και δεκάδες πολίτες. Η απάντηση του Ιράν ήταν μια σειρά από πυραυλικές επιθέσεις στο Τελ Αβίβ κάποιες από τις οποίες έπληξαν στόχους στο έδαφος, με άγνωστο αριθμό θυμάτων.
«Χτυπήματα που περιορίζονται σε στρατιωτικούς και πυρηνικούς στόχους πλήττουν το κύρος του καθεστώτος της Τεχεράνης, ενώ χτυπήματα που προκαλούν ευρύτερη οικονομική και πολιτική ζημιά θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν λαϊκή αντίδραση», σχολίασε ο Μάικλ Σινγκ, ο οποίος υπηρέτησε στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ επί προέδρου Τζορτζ Γ. Μπους του νεότερου.
Δεν είναι τόσο απλό. Η Ιστορία έχει καταγράψει πολλές φορές το λεγόμενο «σύνδρομο της σημαίας» («flag syndrome») δηλαδή τη συσπείρωση ενός λαού γύρω από την όποια κυβέρνησή του σε περιόδους μεγάλης διεθνούς έντασης ή κρίσης.
Ακόμα όμως κι αν το καθεστώς της Τεχεράνης πέσει, τίποτα δεν μας διαβεβαιώνει ότι κάτι καλύτερο, πιο δημοκρατικό και πιο διαλλακτικό θα το αντικαταστήσει.
Όπως προειδοποιεί Αμερικανός πρώην κυβερνητικός αξιωματούχος τον οποίον επικαλείται, ανωνύμως, το περιοδικό Politico : «Ένα αποτυχημένο ιρανικό κράτος με αδύναμη ηγεσία θα μπορούσε να αποτελέσει εστία για κάθε είδους νέα προβλήματα. Μια πολύ πιο μιλιταριστική απολυταρχία θα μπορούσε να αναλάβει την εξουσία, ίσως αποφασισμένη να αποκτήσει πυρηνικά όπλα».
Και πάλι όμως η πραγματικότητα είναι περίπλοκη. Διότι ο δρόμος για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης δεν προσφέρεται στον καθένα. Περνάει αποκλειστικά μέσα από τη Μόσχα. Είναι 100% ρωσική υπόθεση η τεχνολογία, η τεχνογνωσία, οι πρώτες ύλες, τα μηχανήματα, οι εγκαταστάσεις, ο εμπλουτισμός ουρανίου και η διαχείριση των αποβλήτων.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν κρατάει τα κλειδιά του «πυρηνικού» Ιράν. Έτσι υψώνει γεωπολιτικό ανάχωμα απέναντι στη Δύση, το Ισραήλ, τις σουνιτικές αραβικές χώρες και το (όχι και τόσο) μακρινό Πακιστάν το οποίο διαθέτει πυρηνικές κεφαλές, τη λεγόμενη «ισλαμική βόμβα».
«Ό,τι κάνει ο πρόεδρος Τραμπ από εδώ και πέρα θα μπορούσε να καθορίσει δραματικά την θητεία του», εκτιμά ο Ματ Μπόιλ, αρθρογράφος του ακροδεξιού ιστότοπου Breitbart και θερμός υποστηρικτής του συνθήματος «Να ξανακάνουμε μεγάλη την Αμερική» («Make America Great Again – MAGA»).
Και εξηγεί: «Πρέπει να βρει την ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του μεγαλύτερου συμμάχου της Αμερικής στη Μέση ανατολή, του Ισραήλ, αποφεύγοντας την εμπλοκή μας σε πόλεμο».
Άλλοι στον χώρο του MAGA είναι πιο ευθείς. «Το Ισραήλ έχει ρεντίκολο τις Ηνωμένες Πολιτείες! Η επίθεση είναι σκόπιμη δολιοφθορά για να μας αναγκάσει να μπούμε στον πόλεμο…» είπε ο Σάαγκαρ Εντζέτι, ακροδεξιός παρουσιαστής του πολιτικού VidCast «Breaking Points».
Ο λόγος που γκρινιάζουν κάποιοι νεοφιλελεύθεροι οπαδοί του MAGA είναι απλός: ο πόλεμος κοστίζει και «δεν φέρνει πίσω τα λεφτά του παρά μόνο στις πολεμικές βιομηχανίες». Εμποδίζει, λένε, την «αυτόνομη» οικονομική ανάπτυξη στο εσωτερικό των ΗΠΑ μακριά απ’ τον δαίμονα της παγκοσμιοποίησης.
Την αντίληψη αυτή συμμερίζεται θεωρητικά και ο Τραμπ, ο οποίος όμως έχει εκτεθεί γιατί είχε υποσχεθεί προεκλογικά ότι θα απομακρύνει τις ΗΠΑ από τη Μέση Ανατολή ώστε να επικεντρωθεί στον μεγάλο οικονομικό (σύντομα και στρατιωτικό) αντίπαλο: την Κίνα των κόκκινων καπιταλιστών.
Σήμερα στηρίζει τον καταζητούμενο για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας Νετανιάχου. Και δεν υπάρχει κανείς που να μην πιστεύει ότι ο Λευκός Οίκος έδωσε το πράσινο φως για την επίθεση.
Τι άλλαξε; Ουσιαστικά τίποτα. Ο πρόεδρος γνωρίζει ότι μέσα από τον υπερεξοπλισμό του Ισραήλ και την οικονομική και διπλωματική του στήριξη από τις ΗΠΑ, εξυπηρετούνται τα αμερικανικά συμφέροντα, όπως ορίζονται απ’ το πανίσχυρο τρίγωνο ενέργεια – αμυντικές βιομηχανίες – (ακρο)δεξιός χριστιανικός σιωνισμός.
Επίσης εξυπηρετούνται οι πετρελαιάδες «φίλοι» του, δηλαδή η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) και το Κατάρ, με τους οποίους μόλις συμφώνησε οικονομικά ντιλ εκατοντάδων δισεκατομμυρίων.
Αλλά η επίθεση κατά του Ιράν, εφόσον μπει κάποιο φρένο στις επόμενες μέρες, βολεύει και την προσφυγομάνα Ιορδανία και την οικονομικά κλυδωνιζόμενη Αίγυπτος.Οι δύο τελευταίες αντιμετωπίζουν σαν εφιάλτη το ενδεχόμενο να σπάσει η πολιορκία της Λωρίδας της Γάζας και να πλημμυρίσουν τα εδάφη τους με εκατοντάδες χιλιάδες ρακένδυτους και ανέστιους Παλαιστίνιους, μεταξύ των οποίων θα έχουν παρεισφρήσει τζιχαντιστές.
Πίσω από τις εικόνες των δελτίων ειδήσεων, ανάμεσα στα πολεμικά ανακοινωθέντα και την προπαγάνδα, υπάρχουν οι αντικειμενικές επιχειρησιακές δυσκολίες στην σύγκρουση Τελ Αβίβ – Τεχεράνης.
Το πρόβλημα του Ισραήλ είναι ότι το Ιράν είχε πολύ χρόνο να προετοιμαστεί και οι δύο βασικές πυρηνικές του εγκαταστάσεις, η μία και μεγαλύτερη κοντά στην πόλη Νατάνζ και η άλλη κοντά στην πόλη Φορντόου, είναι πολύ καλά προστατευμένες, κυριολεκτικά κρυμμένες μέσα στη γη.
Στη Νατάνζ τα ισραηλινά βομβαρδιστικά πέτυχαν κάποιους στόχους, πυκνός μαύρος καπνός υψώθηκε, αλλά είναι άγνωστο κατά πόσον οι βόμβες και οι πύραυλοι διείσδυσαν στα άδυτα των εγκαταστάσεων όπου «δουλεύουν», μέρα νύχτα, χιλιάδες made in Russia φυγοκεντρωτές που εμπλουτίζουν ουράνιο αργά και μεθοδικά, 24 ώρες το 24ωρο.
Το Ισραήλ δεν επιτέθηκε στο Φορντόου, όπου οι εγκαταστάσεις είναι υπόγειες σε βάθος 80-90 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του εδάφους και μήκος αρκετών χιλιομέτρων, πέρα από τις δυνατότητες των πιο ισχυρών ισραηλινών πυραύλων, του «Rocks» των 1,8 τόνων και του «Air Lora» των 1,6 τόνων.
Η μερική καταστροφή του Φορντόου θεωρείται πιθανή μόνο με την αμερικανική βόμβα «bunker buster» GBU 57/B, η οποία, επειδή ζυγίζει σχεδόν 14 τόνους και έχει μήκος 6 μέτρα, μπορεί να εκτοξευθεί μόνο από το θηριώδες αμερικανικό βομβαρδιστικό B-2 Spirit (γνωστό και ως Stealth Bomber).
Και στις δύο εγκαταστάσεις τα τούνελ, που θυμίζουν δαιδαλώδεις μερμηγκοφωλιές, σχηματίζουν κάθε τόσο γωνίες 90 μοιρών καθιστώντας πρακτικά αδύνατον να καταστραφούν σε όλο τους το μήκος.
Κανένας «έξυπνος» πύραυλος δεν κάνει αλλεπάλληλα ζιγκ ζαγκ συνεχίζοντας την καταστρεπτική πορεία του για χιλιόμετρα, δεκάδες μέτρα κάτω από την επιφάνεια του εδάφους.
