Δυο σημαντικές διεθνείς συναντήσεις αναμένονται το επόμενο διάστημα. Στις 21 Νοεμβρίου συνέρχεται στο Κάλι της Κολομβίας η 16η διάσκεψη του ΟΗΕ COP16 για τη Βιοποικιλότητα και στις 11 Νοεμβρίου στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν πραγματοποιείται η COP29 για το κλίμα στον πλανήτη Γη.
Ήδη ο ΟΗΕ έχει προειδοποιήσει ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται προ των πυλών ενός νέου καταστροφικού παγκοσμίου πολέμου. Ακόμη όμως κι αν αποφευχθεί ο πλανήτης δέχεται χωρίς σταματημό χτυπήματα στην έμβια ζωή που με τη σειρά τους απειλούν πλέον σοβαρά τη βιωσιμότητα για την ανθρωπότητα. Η Έκθεση της WWF με τίτλο “Ζωντανός Πλανήτης 2024” αναδεικνύει τους κινδύνους χωρίς επιστροφή για τον εκφυλισμό ολόκληρων οικοσυστημάτων στη φύση. Ο πλανήτης Γη βρίσκεται σε σημείο καμπής κι αν δεν ληφθούν συγκεκριμένα και αποτελεσματικά μέτρα τα επόμενα 5 χρόνια, η βιοποικιλότητα κινδυνεύει σοβαρά με μαζικούς αφανισμούς.
Οι πληθυσμοί των άγριων ζώων έχουν μειωθεί κατά 73% τα τελευταία 50 χρόνια, σημειώνεται στην Έκθεση η οποία στοχεύει να λειτουργήσει ως κώδωνας κινδύνου για τις κυβερνήσεις και τις εταιρείες σε παγκόσμιο επίπεδο. Η έκθεση “Ζωντανός Πλανήτης” είναι μια διετής ολοκληρωμένη επιστημονική έκδοση του WWF σε συνεργασία με τη Ζωολογική Εταιρεία του Λονδίνου (Zoological Society of London) που μελετά την κατάσταση υγείας του πλανήτη, καταγράφοντας τις τάσεις της παγκόσμιας βιοποικιλότητας. **
Κατακόρυφη μείωση άγριας ζωής, συχνές απειλές
Στη νέα έκδοση ενόψει της διάσκεψης COP16 καταγράφεται μια κατακόρυφη μείωση κατά 73% στους πληθυσμούς άγριας ζωής παγκοσμίως, η μεγαλύτερη μείωση καταγράφεται στους πληθυσμούς των ειδών που συναντώνται σε οικοσυστήματα εσωτερικών υδάτων (-85%), ενώ ακολουθούν οι πληθυσμοί των ειδών στα χερσαία (-69%) και κατόπιν, στα θαλάσσια οικοσυστήματα (-56%). Όπως επισημαίνεται οι τάσεις αυτές διαφέρουν μεταξύ των διαφόρων περιοχών του κόσμου, με πιο απότομες μειώσεις να παρατηρούνται στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, όπου έχει καταγραφεί μια ανησυχητική μείωση κατά 95%, την Αφρική (-76%) και την περιοχή Ασία-Ειρηνικός (-60%). Αντίθετα, στην Ευρώπη, την Κεντρική Ασία και τη Βόρεια Αμερική, οι εκτεταμένες επιπτώσεις στη φύση ήταν ήδη εμφανείς πριν από την έναρξη των μετρήσεων του δείκτη το 1970, και οι άμεσες δράσεις προστασίας είχαν ξεκινήσει νωρίτερα.
Η πιο συχνή απειλή για τους πληθυσμούς άγριας ζωής σε παγκόσμιο επίπεδο είναι η απώλεια και η υποβάθμιση τροφής, εξαιτίας κυρίως του μη βιώσιμου συστήματος παραγωγής τροφίμων. Ακολουθούν η υπερεκμετάλλευση της γης, η μεταφορά ξενικών ειδών και οι ασθένειες. Η κλιματική αλλαγή και η ρύπανση αποτελούν επιπρόσθετες βασικές απειλές για τους πληθυσμούς άγριας ζωής.
Η μείωση στους πληθυσμούς άγριας ζωής λειτουργεί ως ένας αξιόπιστος δείκτης που προειδοποιεί για τον αυξανόμενο κίνδυνο εξαφάνισης των ειδών και την απώλεια υγιών οικοσυστημάτων. Όταν τα οικοσυστήματα υποβαθμίζονται σταθερά επί δεκαετίες, πλησιάζουν σε επικίνδυνα σημεία καμπής προμηνύοντας μια μη αναστρέψιμη κατάσταση. Τέτοια σημεία καμπής σε παγκόσμιο επίπεδο θεωρούνται η αποψίλωση του Αμαζονίου και η μαζική καταστροφή των κοραλλιογενών υφάλων. Το δάσος του Αμαζονίου φιλοξενεί περισσότερο από το 10% της παγκόσμιας χερσαίας βιοποικιλότητας, δεσμεύει 250-300 δισεκατομμύρια τόνους άνθρακα, ενώ αποτελεί το σπίτι για περισσότερους από 47 εκατ. ανθρώπους. Η καταστροφή του θα απελευθερώσει τόνους άνθρακα στην ατμόσφαιρα.
Η καταστροφή των κοραλλιογενών υφάλων έχει επίσης παγκόσμιες επιπτώσεις. Στους ωκεανούς, υποθαλάσσια θερμά κύματα, αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής, οδηγούν σε υψηλότερες θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας και προκαλούν μεγάλης κλίμακας αποχρωματισμό των κοραλλιογενών υφάλων. Η απώλεια οικοσυστημάτων με πλούσια βιοποικιλότητα, όπως ο Μεγάλος Κοραλλιογενής Ύφαλος της Αυστραλίας, θα είχε σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες. Περίπου 330 εκατ. άνθρωποι εξαρτώνται άμεσα από τους υφάλους για την προστασία που προσφέρουν από τις καταιγίδες, καθώς και για την τροφή και το βιοπορισμό.
Οι σοβαρές αυτές επιπτώσεις ξεπερνούν κατά πολύ τις περιοχές στις οποίες εκδηλώνονται και θα γίνουν αισθητές σε ολόκληρο τον κόσμο, επηρεάζοντας ευρύτερα την επισιτιστική ασφάλεια και τα άλλα μέσα διαβίωσης.
Σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, οι καταστροφικές πυρκαγιές, όπως αυτές που καταγράφονται στην Ελλάδα και σε άλλες περιοχές της Μεσογείου, αποτελούν ένα επίσης κρίσιμο σημείο καμπής, καθώς συντελούν σε απώλεια οικοσυστημάτων, η οποία με τη σειρά της επηρεάζει και θα επηρεάσει ακόμα περισσότερο στο μέλλον το φυσικό περιβάλλον και τις ζωές των ανθρώπων.
** Η φετινή, 15η έκδοση, προσφέρει μια επιστημονική επισκόπηση της κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος παγκοσμίως, παρακολουθώντας την πορεία 35.000 πληθυσμών από 5.495 είδη άγριας ζωής από όλο τον κόσμο, τα τελευταία 50 χρόνια (1970-2020).
Συνολικά, περί τα 5.500 σπονδυλωτά (θηλαστικά, πτηνά, ψάρια, ερπετά και αμφίβια) που ζουν σε 35.000 πληθυσμούς στον κόσμο καταγράφονται με βάση τον “Δείκτη Ζωντανός Πλανήτης” . Σύμφωνα με τη φετινή έκδοση της έκθεσης Ζωντανός Πλανήτης, αναφέρεται ενδεικτικά ότι, ορισμένα από τα είδη των οποίων οι πληθυσμοί σημείωσαν τη μεγαλύτερη μείωση είναι οι θηλυκές κεραμοχελώνες (nesting female hawksbill turtles) στον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο της Αυστραλίας (μείωση κατά 57% για την περίοδο 1990- 2018), το ροζ δελφίνι του Αμαζονίου (65%) και το δελφίνι Tucuxi στο καταφύγιο Mamirauá, στην Αμαζονία της Βραζιλιας (75% μείωση μεταξύ 1994-2016).
