Μια αστυνομική επιχείρηση, ένας τραυματισμένος μετανάστης και μια διαδήλωση που καταλήγει σε συγκρούσεις διαδηλωτών με την αστυνομία. Ο Ζόραν Μαντάνι, ο σοσιαλιστής δήμαρχος της Νέας Υόρκης, βρίσκεται αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη κρίση της μέχρι τώρα θητείας του. Και ένα τεράστιο δίλημμα. Πώς μπορεί να προστατεύσει τους μετανάστες από την ομοσπονδιακή καταστολή, όταν η ίδια η αστυνομία της πόλης του κατηγορείται ότι διευκολύνει τη δράση της διαβόητης ICE και τις επιχειρήσεις των ομοσπονδιακών αρχών;
Το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα μετά τον πυροβολισμό του 28χρονου Όσκαρ Μπελγκάλ από πράκτορα της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE), μπροστά στο πεντάχρονο παιδί του, στο Μανχάταν. Το περιστατικό πυροδότησε οργισμένες διαδηλώσεις, αλλά και βαθύτερη πολιτική αντιπαράθεση για τον ρόλο της αστυνομίας της Νέας Υόρκης (NYPD). Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον ο ίδιος ο Μαντάνι, ο οποίος εξελέγη υποσχόμενος μια διαφορετική πολιτική απέναντι στην αστυνομική καταστολή.
Η αστυνομία απέναντι στους διαδηλωτές
«Γνωρίζουμε ότι η ICE είναι σάπια μέχρι το μεδούλι», δήλωσε ο δήμαρχος μετά τον πυροβολισμό. Δίπλα του στεκόταν όμως η επικεφαλής της αστυνομίας της Νέας Υόρκης, Τζέσικα Τις, την οποία διατήρησε στη θέση της από την προηγούμενη δημοτική αρχή του Έρικ Άνταμς.
Η εικόνα αποτύπωνε μια από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της δημαρχίας του. Διότι η Τις έχει συνδεθεί με την σκληρή αστυνομική πολιτική της προηγούμενης δημοτικής αρχής και με την επέκταση των δυνατοτήτων παρακολούθησης της αστυνομίας.
Οι επικρίσεις εντάθηκαν όταν αστυνομικοί επενέβησαν στις διαδηλώσεις που ακολούθησαν τον πυροβολισμό του Μπελγκάλ. Σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες και βίντεο από τις κινητοποιήσεις, αστυνομικοί απώθησαν βίαια διαδηλωτές, ανάμεσά τους και την υποψήφια των Δημοκρατικών για το Κογκρέσο Νταριαλίζα Άβιλα Σεβαλιέ. Η αστυνομία ανακοίνωσε πέντε συλλήψεις.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, αφορά τις καταγγελίες για επαφές ανάμεσα στην τοπική αστυνομία και τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες μετανάστευσης. Δύο ακτιβιστές που βρίσκονταν στο σημείο δήλωσαν στον ιστότοπο ερευνητικής δημοσιογραφίας, The Intercept ότι είδαν τον Πιτ Γκίζας, αξιωματούχο του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου και προσωρινό επικεφαλής της ομοσπονδιακής υπηρεσίας Ερευνών Εσωτερικής Ασφάλειας στη Νέα Υόρκη, να επικοινωνεί απευθείας με στελέχη της αστυνομίας της πόλης.
Οι μαρτυρίες αυτές δεν αποδεικνύουν από μόνες τους παράνομη συνεργασία. Θέτουν όμως ένα κρίσιμο ερώτημα για τα όρια ανάμεσα στη διαχείριση της δημόσιας τάξης και τη διευκόλυνση των επιχειρήσεων της ICE. Η Νέα Υόρκη διαθέτει νομοθεσία που περιορίζει τη συνεργασία των δημοτικών υπηρεσιών με τις ομοσπονδιακές αρχές μετανάστευσης. Η αστυνομία υποστηρίζει ότι δεν συμμετέχει στην εφαρμογή της ομοσπονδιακής νομοθεσίας για την παράτυπη μετανάστευση.
Οι οργανώσεις υπεράσπισης των μεταναστών, ωστόσο, επισημαίνουν ότι υπάρχουν και έμμεσοι τρόποι συνεργασίας, από την ανταλλαγή πληροφοριών μέχρι την αστυνομική διαχείριση διαδηλώσεων που στρέφονται εναντίον της ICE. Το πρόβλημα για τον Μαντάνι είναι ότι αυτές οι πρακτικές μπορούν να συνεχίζονται ακόμη και χωρίς επίσημη συμφωνία συνεργασίας.
Η αριστερή πτέρυγα των Δημοκρατικών ζητά πράξεις
Οι μεγαλύτερες πιέσεις προς τον δήμαρχο προέρχονται πλέον από το πολιτικό περιβάλλον που τον ανέδειξε. Η οργάνωση της Νέας Υόρκης των Δημοκρατικών Σοσιαλιστών της Αμερικής (DSA), η πολιτική πτέρυγα δηλαδή των Δημοκρατικών που συνέβαλε καθοριστικά στην εκλογή του, ζήτησε την απομάκρυνση της Τζέσικα Τις και καταδίκασε την αστυνομική βία κατά των διαδηλωτών.
Ο Μαντάνι είχε υποσχεθεί τη διάλυση της SRG, μιας ειδικής αστυνομικής μονάδας που χρησιμοποιείται συχνά κατά διαδηλωτών. Ο δήμαρχος εξακολουθεί να υποστηρίζει την κατάργησή της, χωρίς όμως να έχει παρουσιάσει κάποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για αυτό. Σύμφωνα πάντως με τη δημοτική αρχή, η συγκεκριμένη μονάδα δεν συμμετείχε στα επεισόδια.
Οι Δημοκρατικοί Σοσιαλιστές αποφεύγουν προς το παρόν να στρέψουν ευθέως τα πυρά τους εναντίον του δημάρχου. Στην ανακοίνωσή τους στοχοποίησαν κυρίως την επικεφαλής της αστυνομίας, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι οι δυνατότητες μιας δημοτικής διοίκησης να εμποδίσει τις ομοσπονδιακές επιχειρήσεις είναι περιορισμένες.
Αυτή η στάση αποκαλύπτει και το πολιτικό τους δίλημμα. Θέλουν να υπερασπιστούν τον Μαντάνι απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ, αλλά ταυτόχρονα απαιτούν να υλοποιήσει τις δεσμεύσεις του για την αστυνομική μεταρρύθμιση.
Η Γιασμίν Φαρχάνγκ, επικεφαλής της Πρωτοβουλίας για την Υπεράσπιση των Μεταναστών, οργάνωσης που παρέχει νομική υποστήριξη και αγωνίζεται για την προστασία των δικαιωμάτων των μεταναστών, επισήμανε ότι η συνεργασία με την ICE δεν περιορίζεται στην αστυνομία. Αφορά επίσης τις υπηρεσίες σωφρονισμού και επιτήρησης αποφυλακισμένων. Δύο νομοσχέδια που επανήλθαν στο δημοτικό συμβούλιο επιδιώκουν να περιορίσουν αυτές τις επαφές.
Ποιος ελέγχει τελικά την αστυνομία;
Ο Μαντάνι αντιμετωπίζει ένα πραγματικό θεσμικό εμπόδιο. Δεν μπορεί να απαγορεύσει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση να στέλνει πράκτορες της ICE στη Νέα Υόρκη. Μπορεί όμως να επηρεάσει τη λειτουργία των δημοτικών υπηρεσιών και να θέσει αυστηρότερα όρια στη συνεργασία τους με τις ομοσπονδιακές αρχές.
Εκεί ακριβώς εντοπίζεται η πολιτική σύγκρουση. Η δημαρχία του στηρίχθηκε στην υπόσχεση ότι η Νέα Υόρκη θα μπορούσε να ακολουθήσει μια διαφορετική πορεία από την πολιτική του Τραμπ. Η καθημερινή λειτουργία της αστυνομίας, όμως, εξακολουθεί να καθορίζεται από θεσμούς, πρόσωπα και πρακτικές που προϋπήρχαν της εκλογής του.
Ο πυροβολισμός του Όσκαρ Μπελγκάλ έφερε αυτή την αντίφαση στο προσκήνιο και μετέτρεψε την αστυνομική πολιτική σε άμεση δοκιμασία για τη δημοτική αρχή. Για τον Μαντάνι, το διακύβευμα είναι πλέον μεγαλύτερο από τη διαχείριση μιας αστυνομικής κρίσης. Η σύγκρουση με την πολιτική του Τραμπ τον ενώνει με την κοινωνική και πολιτική βάση που τον έφερε στη δημαρχία. Η σύγκρουση, όμως, με τους μηχανισμούς της δικής του διοίκησης μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο δύσκολη. Και όσο αναβάλλει τις αποφάσεις, τόσο κινδυνεύει να βρεθεί τελικά αντιμέτωπος με εκείνους που πίστεψαν περισσότερο στην υπόσχεσή του για αλλαγή.
