Οι επιστήμονες που ερευνούν την αιτία των ξαφνικών καταστροφικών πλημμυρών που έπληξαν τα σύνορα Νεπάλ-Κίνας την περασμένη Τετάρτη- καταπίνοντας πόλεις, δρόμους και γέφυρες και αφήνοντας πίσω τους δεκάδες νεκρούς και περισσότερους από 1.300 αγνοούμενους- θα αργήσουν να καταλήξουν σε ασφαλή συμπεράσματα.
Στα συντρίμμια της τεράστιας καταστροφής η οποία μεταδόθηκε σχεδόν on line σε όλο τον κόσμο, η μέχρι στιγμής βεβαιότητα είναι ότι αυτή προκλήθηκε από μια τεράστια κατάρρευση παγετώνα και κατολίσθηση. Η ανθρωπότητα παρακολούθησε με κομμένη την ανάσα την εξαφάνιση μιας ολόκληρης κοιλάδας, τον καταποντισμό τεράστιων κτιρίων, τη βιαιότητα εκτίναξης τόνων νερού, λάσπης και βράχων επάνω σε έργα ανθρώπων.
Δεν είναι η πρώτη φορά που το Νεπάλ βιώνει καταστροφικές πλημμύρες. Στη διεθνή επιστημονική κοινότητα αναφέρεται ως “εστία κλιματικών καταστροφών”. Είναι ωστόσο η ισχυρότερη έως σήμερα ένδειξη ότι τεράστιες εκτάσεις πάγου στα Ιμαλάια λιώνουν και οι βραχώδεις πλαγιές των βουνών γίνονται λιγότερο συμπαγείς και πιο ρευστές. Αυτά συμβαίνουν επειδή ο πλανήτης συνεχίζει και θερμαίνεται.
Ναι, γράφουν πολλοί επιστήμονες από προχθές, η κλιματική αλλαγή είναι ανθρωπογενής. Ναι, η κλιματική αλλγή μπορεί και συμβαίνει και χωρίς ανθρώπους. Αλλά η ταχύτητα των αλλαγών σε θερμότητα γης και ωκεανών και οι επακόλουθες καταστροφές δεν εξαρτώνται από το Κλίμα, είναι η παρέμβαση των ανθρώπων.
Στο συνοριακό πέρασμα Νεπάλ- Θιβέτ στην κομητεία Γκιρόνγκ, βόρεια του Κατμαντού, την περασμένη Τετάρτη η πρώτη ένδειξη ότι κάτι δεν πήγαινε καλά, ήταν το πρώτο τράνταγμα της γης. Αρχικά εκτιμήθηκε ότι ήταν σεισμός. Η γη όμως άρχισε να σείεται ως αποτέλεσμα της ισχυρότατης κατάρρευσης παγετώνα η οποία καταγράφηκε και μετρήθηκε δορυφορικά και με πληθώρα οργάνων. Η δόνηση ισοδυναμεί με σεισμό μεγέθους 5,2 Ρίχτερ.
Σύμφωνα με ενημέρωση των τοπικών αρχών χθές Πέμπτη, τουλάχιστον 389 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στο Νεπάλ και περισσότεροι από 1.300 άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται, ανάμεσα στους αγνοούμενους τουλάχιστον 700 ξένοι υπήκοοι. Κανείς δεν γνωρίζει ακόμη πόσα ακριβώς κτίρια έχουν καταστραφεί, ντοκουμέντα υπάρχουν μόνο από τα επαληθευμένα βίντεο που δείχνουν το νερό να καταπίνει την κοιλάδα, εξαφανίζοντας όλα τα κτίρια κοντά στην όχθη του ποταμού.
Το Διεθνές Κέντρο Ολοκληρωμένης Ορεινής Ανάπτυξης (ICIMOD), όπως έγραψε το BBC, προειδοποίησε για ένα δευτερογενές πιθανό πλημμυρικό συμβάν, ως αποτέλεσμα των συντριμμιών που ξεπλύθηκαν στα ποτάμια συστήματα. Οι επιπτώσεις δεν έχουν ακόμη τελειώσει. Πολλές περιοχές κατά μήκος του ποταμού Μπότε Κόσι, ο οποίος ρέει από το Θιβέτ στο Νεπάλ, παραμένουν σε κατάσταση ύψιστης επιφυλακής και οι δρόμοι, οι επικοινωνίες και η ηλεκτροδότηση στην περιοχή έχουν διακοπεί. Ο κεντρικός δρόμος προς το Κατμαντού είναι κλειστός.
Μη ρωτάτε πως εξαφανίστηκαν οι δεινόσαυροι, ρωτήστε πως κατάφεραν να επιβιώσουν για 150 με 200 χρόνια”. Διάσημο moto -παράφραση της βασικής ιδέας του παλαιοντολόγου και συγγραφέα Στίβεν Μπρουσάτι, ο οποίος έγραψε: The story of the dinosaurs is not just about how they died, but about how they lived.” (Η ιστορία των δεινοσαύρων δεν αφορά μόνο το πώς πέθαναν, αλλά το πώς έζησαν).
Σύμφωνα με το CNN οι επιστήμονες συγκρίνοντας δορυφορικές εικόνες πριν και μετά την καταστροφή, διαπίστωσαν ότι ένα τεράστιο κομμάτι παγετώνα αποκόπηκε από ψηλά σε ένα βουνό. Από εκεί, βυθίστηκε στο ποτάμι από κάτω — μια πτώση περίπου 2.000 ποδιών σε υψόμετρο και το τμήμα του παγετώνα που έπεσε είχε πλάτος περίπου 600 μέτρα.
“Θεωρούν ότι μπορεί να συνέβη ταυτόχρονα μια κατολίσθηση, δημιουργώντας έναν θανατηφόρο καταρράκτη από βράχους και πάγο, ο οποίος κατέρρευσε από την πλαγιά του βουνού στον ποταμό Lhende Khola, έναν παραπόταμο του ποταμού Bhote Koshi, ο οποίος ρέει από την Κίνα στο Νεπάλ, συχνά μέσα από βαθιά φαράγγια”, γράφει το cnn.com
Αυτό που θα μπορούσε να εξηγήσει τον τεράστιο όγκο νερού που παρατηρείται να σαρώνει τις στενές ορεινές κοιλάδες, καταπίνοντας τα πάντα στο πέρασμά του, είναι ότι ο χείμαρρος μάζεψε επίσης και άλλα ιζήματα που είχαν κατακλυστεί από νερό, δήλωσε ο γεωλόγος Ντάνιελ Σούγκαρ ο οποίος συμμετέχει στην επιστημονική ομάδα που διερευνά την κατάρρευση,
“Το κύμα πλημμύρας — ένας καταρράκτης από νερό, κονιοποιημένο πάγο και βράχο — κατέβηκε τα πρώτα 22 χιλιόμετρα (13,7 μίλια) με μέση ταχύτητα 193 χιλιομέτρων την ώρα (120 μίλια/ώρα), δήλωσε ο Τζέφρι Κάργκελ, ανώτερος επιστήμονας στο Ινστιτούτο Πλανητικών Επιστημών. Αυτό σημαίνει ότι ταξίδεψε σχεδόν 14 μίλια σε μόλις 6 λεπτά και 50 δευτερόλεπτα.
Σε αυτά τα έξι λεπτά, οι άνθρωποι ελάχιστα μπορούν να κάνουν. Η δύναμη της πλημμύρας έσκασε στην κοιλάδα ως βόμβα. “Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι οι ξαφνικές πλημμύρες προκαλούνται από έντονες βροχοπτώσεις, αλλά στο Νεπάλ και το Θιβέτ, όπως και σε πολλές άλλες ορεινές περιοχές, μπορούν επίσης να προκύψουν από πολύπλοκες αλυσίδες κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων κατολισθήσεων (και) χιονοστιβάδων”, δήλωσε η Λιζ Στίβενς, καθηγήτρια μετεωρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ.
Η καταστροφή δεν συνέβη έτσι ξαφνικά, δεν ήταν μεμονωμένο γεγονός. Ήρθε σταδιακά μέσα από μια αργή διαδικασία. Η ανθρωπότητα κατέρρευσε μετά από πολλά μικρά γεγονότα σε πολλές δεκαετίες”. Ήταν οι Κλιματική αλλαγή, ξηρασίες, μεγάλες πλημμύρες, σοβαρές ελλείψεις νερού, εξαφανίστηκαν πολλά είδη στο οικοσύστημα, σάρωναν οι πανδημίες, μείωση πληθυσμού. “Επειδή η καταστροφή συνέβαινε τόσο αργά, οι άνθρωποι στην αρχή δεν συνειδητοποιούσαν καν ότι την ζούσαν, θεωρώντας τη απλώς “κακές ειδήσεις” στην καθημερινότητά τους. (Γουίλιαμ Γκίμπσον, στο βιβλίο του Περιφερειακό, εκδόσεις Αίολος)
Η συντριπτική πλειονότητα των επιστημόνων που τοποθετούνται δημόσια μετά την κατακλυσμιαία καταστροφή στα σύνορα Νεπάλ-Θιβέτ συμφωνούν πως πρόκειται για “είδος του γεγονότος που προκαλείται από την κλιματική αλλαγή”.
“Οι καταρρεύσεις παγετώνων και οι κατολισθήσεις είναι σύνθετες καταστάσεις που μπορούν να προκληθούν από διάφορους παράγοντες, αλλά η κλιματική αλλαγή συχνά παίζει ρόλο”, λένε. Το Νεπάλ βρίσκεται στην ταχύτατα θερμαινόμενη περιοχή των Ιμαλαΐων, φιλοξενεί χιλιάδες παγετώνες που λιώνουν και αποσταθεροποιούνται καθώς αυξάνονται οι θερμοκρασίες.
Τα ποσοστά απώλειας πάγου από τους παγετώνες στα Ιμαλάια Χίντου Κους, μια περιοχή που περιλαμβάνει το Νεπάλ, έχουν διπλασιαστεί από το 2000, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα , με τεράστιους κινδύνους για τα σχεδόν 2 εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν εκεί.
“Οι παγετώνες εκεί πέρα σίγουρα υποχωρούν”, λέει ο Γιόσεφ Σέα, αναπληρωτής καθηγητής γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Βρετανικής Κολομβίας στο wired.com. “Υπάρχει μεγάλη μάζα παγετώνων εκεί πάνω, αλλά βλέπουμε αραίωση, βλέπουμε υποχώρηση”.
Από το 2000, επισημαίνει η ιστοσελίδα, οι παγετώνες του κόσμου έχουν χάσει το 5% του πάγου τους, με πολύ πιο δραστικές επιπτώσεις σε ορισμένες περιοχές. Οι παγετώνες του Νεπάλ έχασαν σχεδόν το ένα τέταρτο της έκτασής τους μεταξύ 1970 και 2010. Περισσότεροι από 160 μικρότεροι παγετώνες στη χώρα, σύμφωνα με έρευνα, έχουν εξαφανιστεί εντελώς.
Μια πρόσφατη μελέτη διαπιστώνει ότι το 40% των παγετώνων του κόσμου θα μπορούσε να εξαφανιστεί εάν η θερμοκρασία του πλανήτη δεν συνεχίσει να αυξάνεται κάτω από 1,5 βαθμό Κελσίου.
Παρά το γεγονός ότι οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να διαπιστωθεί με ακρίβεια ποιά στοιχεία συντέλεσαν ώστε οι πλημμύρες στο Νεπάλ να είναι τόσο θανατηφόρες, τα διαρκώς μεταβαλλόμενα καιρικά φαινόμενα στα Ιμαλάια, ο σχηματισμός παγετωνικών λιμνών σε όλη την περιοχή και η αύξηση της θερμοκρασίας είναι η σημερινή πραγματικότητα.
Το ερώτημα που ακόμη δεν έχει τεθεί είναι κατά πόσο οι επιστημονικές μετρήσεις αλλά και η προσαρμογή των ανθρώπων που μαθαίνουν να ζουν με τα καταστροφικά καιρικά φαινόμενα, αρκούν για το επόμενο μεγάλο κύμα στην Κλιματική Κατάρρευση.
