“Τρεχάτε ποδαράκια μου” μην σας προφτάσει η αυλαία των επιδοτήσεων. Εδώ και μία εβδομάδα γίνεται πανικός στα μεγάλα, εμβληματικά, έργα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Διπλές και τριπλές βάρδιες εργαζομένων, πολυάριθμα συνεργεία, έκτακτες συνεδριάσεις οργάνων με ένα στόχο. Ως τις 31 Αυγούστου 2026 να έχουν ολοκληρωθεί τα συγχρηματοδοτούμενα έργα με κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης. Η αιτία είναι η οριστική απόφαση της Κομισιόν που ελήφθη την περασμένη εβδομάδα. Δεν δίνεται παράταση για την αποπληρωμή των έργων ως το 2028, όπως ζητούσε και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι όποια έργα δεν ολοκληρωθούν ως τις 31 Αυγούστου, θα μπορούν να συνεχιστούν αλλά μόνο με εθνικά κονδύλια των χωρών μελών. Κι αν δεν αποπληρωθούν οι επιδοτήσεις ως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, τότε τα κοινοτικά κονδύλια πρέπει να επιστραφούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση!
Όποιος πρόλαβε το Ταμείο …πρόλαβε
Η λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης στις 26 Αυγούστου ήταν ήδη γνωστή από τον περασμένο Ιανουάριο αλλά στη χώρα μας, όπως και σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκτιμούσαν ότι πιθανώς η Κομισιόν να έδινε την παράταση που αιτήθηκαν οι χώρες του Νότου. Το αίτημα της παράτασης μάλιστα πέρασε και στον Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Λογάριαζαν όμως χωρίς τον ξενοδόχο που στη προκείμενη περίπτωση είναι η στροφή της Κομισιόν στην οικονομία πολέμου.
Η απόφαση της 4ης Ιουνίου ήταν μια απογοήτευση για τη χώρα μας αλλά και για την Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Πολωνία. Όλες τους έχουν ανοιχτά μεγάλα έργα που χρηματοδοτούνται από κονδύλια του ταμείου Ανάκαμψης ενώ μεγάλα ποσά δεν έχουν απορροφηθεί.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέβασε τον διακόπτη των χρηματοδοτήσεων για τις “πράσινες ή ψηφιακές επενδύσεις” και άναψε το πράσινο φως για τη χρηματοδότηση της “άμυνας”. Σύμφωνα με το Politico η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε τη δυνατότητα στις χώρες μέλη της Ε.Ε να αξιοποιήσουν μέρος των εναπομεινάντων 335 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για έργα που εντάσσονται στην οικονομία της “πολεμικής βιομηχανίας”, για παράδειγμα προγράμματα δορυφορικών επικοινωνιών. Επιπλέον στον Ευρωπαϊκό Κανονισμό Αμυντικής Βιομηχανίας (EDIP) θα μπεί πρόβλεψη που θα επιτρέπει στα κράτη να χρησιμοποιούν πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης για συνεισφορές στο ευρωπαϊκό αμυντικό ταμείο. Σύμφωνα με τη νομοθεσία του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), το 37% των πόρων προοριζόταν για το κλίμα και το 20% για τον ψηφιακό μετασχηματισμό, δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για αμυντικές δαπάνες, αυτό που τώρα πλέον αλλάζει. Η Κομισιόν βάζει τέλος στις επενδύσεις της κλιματικής αλλαγής και της ψηφιοποίησης του κράτους και επενδύει στην πολεμική βιομηχανία.
Στο ερώτημα τι θα συμβεί εάν ένα κράτος δεν έχει προλάβει να ολοκληρώσει ένα νοσοκομείο ή μια ψηφιακή επένδυση, η Κομισιόν απαντά ότι τα κράτη πρέπει να διασφαλίσουν “πιο ρεαλιστικά έργα”, μπορούν επίσης “να περιορίσουν τις φιλοδοξίες τους — αν μια κυβέρνηση δεν καταφέρει να ολοκληρώσει ένα νοσοκομείο, μπορεί να ολοκληρώσει τμήμα του και να αξιοποιήσει άλλα ευρωπαϊκά κονδύλια για την ολοκλήρωσή του”.
Αγώνας δρόμου για την ολοκλήρωση ημιτελών έργων
Μετά την οριστική απόφαση της Κομισιόν για το τέλος των επιδοτήσεων από το Ταμείο ανάκαμψης, όσα έργα βρίσκονται σε φάση υλοποίησης έχουν μπεί σε αγώνα δρόμου για την ολοκλήρωσή τους, σε διαφορετική περίπτωση θα πρέπει η κυβέρνηση να εξασφαλίσει, όπως λέει η Κομισιόν, επιδοτήσεις από εθνικά κεφάλαια. Χαρακτηριστικά έργα που εντάσσονται σε αυτή την κατηγορία είναι η Ψηφιοποίηση του Κτηματολογίου, οι αναπλάσεις του Βοτανικού και της Αθηναϊκής Ριβιέρας, έργα του «antiNERO», αλλά και αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα σε Έβρο και Ροδόπη.
Είναι εξαιρετικά δύσκολο πολλά από τα παραπάνω που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, να έχουν ολοκληρωθεί ως τις 31 Αυγούστου, οπότε η κυβέρνηση έχει σοβαρό πρόβλημα για το πως θα αντιμετωπίσει την επόμενη του ταμείου Ανάκαμψης, όλα αυτά τα ημιτελή έργα. Το ακόμη πιο δύσκολο είναι να αποπληρωθούν οι εταιρείες ως τις 31 Δεκεμβρίου, γιατί αν αυτό δεν συμβεί η Ελλάδα πρέπει να επιστρέψει τα χρήματα πίσω!
Για αυτό και τις τελευταίες ημέρες επικρατεί πανικός στα λεγόμενα εμβληματικά έργα. Στην ψηφιοποίηση του Κτηματολογίου βάλανε τριπλές βάρδιες, το δημοτικό συμβούλιο της Αθήνας συνήλθε εκτάκτως για τα έργα του Βοτανικού, κ.λ.π.
Η χώρα μας σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, έχει ήδη δαπανήσει περίπου 16 δισεκ. ευρώ από τα 21,3 δισ. ευρώ που έχει εισπράξει από το Ταμείο Ανάκαμψης. Το ποσό ξεπερνάει το 59% του συνολικού προϋπολογισμού του Εθνικού Σχεδίου «Ελλάδα 2.0». Όμως το σύνολο των εκπληρωμένων οροσήμων του ελληνικού σχεδίου ανέρχεται σε 139 από τα 394 ορόσημα και στόχους, ποσοστό κάτι περισσότερο από το 35% του συνόλου. Υπάρχουν ήδη στο τραπέζι τα αιτήματα για πληρωμές συνολικού ύψους 14,7 δισ. ευρώ, αλλά είναι βέβαιο ότι τα έργα δεν πρόκειται να ολοκληρωθούν έως και τις 31 Αυγούστου. Έτσι μελλοντικά έργα που έχουν ήδη ανακοινωθεί με χρηματοδότηση των κονδυλίων του ταμείου Ανάκαμψης θα μείνουν στο ράφι. Όπως για παράδειγμα τα νέα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας, επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά, η ψηφιοποίηση των δικαστηρίων, κ.λ.π.
Το ερώτημα που κανείς δεν θέτει στην κυβέρνηση είναι τι θα συμβεί με τις δεκάδες επενδύσεις που έχουν ήδη ανακοινωθεί για την περίφημη Πράσινη ανάπτυξη και τις δεκάδες των αιτήσεων που εκκρεμούν για την τοποθέτηση νέων Αιολικών Πάρκων στα βουνά της χώρας. Θα δώσει άραγε η κυβέρνηση κονδύλια από άλλα εθνικά προγράμματα;
