Αγία Παρασκευή και Χολαργός βρίσκονται μπροστά σε νέα δεδομένα. Ο στόχος του “Δημόκριτου” να δημιουργήσει εντός του Ερευνητικού Κέντρου μια νέα εγκατάσταση απώθησης ραδιενεργών αποβλήτων “μεσαίου επιπέδου ραδιενέργειας”, με γεώτρηση σε βάθος δεκάδων μέτρων προκαλεί αναστάτωση και μεγάλη ανησυχία στους κατοίκους των δύο δήμων. Ο λόγος είναι προφανής. Ο “Δημόκριτος” απέχει 0 μέτρα από κατοικημένες περιοχές. Η δημιουργία απωθετήρα ραδιενεργών αποβλήτων, έστω και χαμηλού επιπέδου ραδονέργειας, ενέχει κινδύνους όχι μόνο για τους “γείτονες” του “Δημόκριτου” σε Αγία Παρασκευή και Χολαργό αλλά και για όλη την Αθήνα.
Οι κάτοικοι έμαθαν για το σχέδιο διαχείρισης ραδιενεργών αποβλητών μέσω της “Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΠΜΕ) που δόθηκε σε δημόσια διαβούλευση, αρχικά μόνο για 30 ημέρες.
Και μόνο το γεγονός ότι οι ορισμένοι στους δήμους Χολαργού-Παπάγου και Αγίας Παρασκευής γνώριζαν για το σχέδιο του “Δημόκριτου” και δεν ενημέρωσαν άμεσα τους πολίτες τους, προκαλεί σοβαρά ερωτηματικά. Μετά από αντιδράσεις, ανακοινώθηκε ότι παρατείνεται η δημόσια διαβούλευση έως και τέλος Δεκεμβρίου. Μέχρι στιγμής οι περισσότερες αντιδράσεις εδράζονται στην Αγία Παρασκευή.
Τι προβλέπει η Μελέτη
Με βάση τα όσα προβλέπονται στη Μελέτη που έχει τον χαρακτήρα “εθνικού προγράμμτος” σε πρώτο πλάνο μπαίνουν σημαντικές παρεμβάσεις στο Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος», μέσω αναβάθμισης των υφιστάμενων εγκαταστάσεων, αποξήλωσης του ερευνητικού αντιδραστήρα GRR-1 και τη δημιουργία επιφανειακής διάθεσης αποβλήτων (χαμηλού επιπέδου ραδιενέργειας) καθώς και δημιουργία εγκατάστασης διάθεσης σε γεώτρηση (απόθεση σε βάθος δεκάδων μέτρων αποβλήτων μεσαίου επιπέδου ραδιενέργειας) εντός του Ερευνητικού Κέντρου.
Η υποχρέωση δημιουργίας εγκατάστασης για (κάθε είδους) ραδιενεργά απόβλητα περιλαμβάνεται στην Ευρωπαϊκή οδηγία 2011/70 με την οποία κάθε κράτος-μέλος υποχρεώνεται να έχει “εθνικό πρόγραμμα για την ασφαλή διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων, από την παραγωγή έως την τελική διάθεση”.
Στη ΣΜΠΕ αναφέρονται ως “δράσεις” οι: Ανακύκλωση πηγών, χαρακτηρισμός ιστορικών αποβλήτων, αναβάθμιση της υφιστάμενης εγκατάστασης, αποξήλωση του αντιδραστήρα, εγκατάσταση τελικής διάθεσης στον «Δημόκριτο», διαχείριση αποβλήτων εκτός “Δημόκριτου”.
Το βασικό ερώτημα παραμένει. Γιατί ξαφνικά ο “Δημόκριτος” παρουσιάζεται στους όμορους δήμους ως “κύρια επιλογή” για την εγκατάσταση των πυρηνικών αποβλήτων; Το ότι είχε επιλοεχθεί το 2020, δεν πείθει καθώς έως τότε στο τραπέζι υπήρχαν μόνο τα απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας, όπως απόβλητα από ιατρικές διαγνωστικές εξετάσεις και θεραπείες πυρηνικής ιατρικής, απόβλητα βιομηχανικών ραδιογραφήσεων, απόβλητα γεωλογικών μελετών – εντοπισμού κοιτασμάτων, απόβλητα πειραμάτων χημείας – βιολογίας – επιστήμης των υλικών στην Εκπαίδευση.
Όπως εύστοχα σημειώνει το δημοτικό σχήμα της αντιπολίτευσης στην Αγία Παρασκευή “Φυσάει κόντρα”, η κυβέρνηση Μητσοτάκη, τώρα “καλοβλέπει” την εγκατάσταση Πυρηνικών Εργοστασίων Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας και βρίσκεται σε προκαταρκτικές συζητήσεις με τη Γαλλική EDF. Επίσης εξειδικευμένοι φορείς όπως η AthlosEnergy έχουν ήδη ξεκινήσει πρωτόλειες μελέτες χαρτογραφήσεις με βάση τη χαμηλή σεισμικότητα και τις ανάγκες του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας (Θράκη – Νότια Εύβοια – Θεσσαλία & Δυτική Ελλάδα – Επιλεγμένα Νησιά και απομονωμένα δίκτυα).
Η κυβέρνηση μάλιστα έχει συστήσει αρμόδια διυπουργική επιτροπή για τις …πυρηνικές επενδύσεις στη χώρα μας, με επίκεντρο τη διερευνητική εξέταση της προοπτικής των λεγόμενων SMRs (Μικρών Αρθρωτών Αντιδραστήρων – δεύτερης γενιάς Πυρηνικών Αντιδραστήρων).
Υπό το φως αυτών των εξελίξεων, το σχέδιο για δημιουργία εγκατάστασης με βαθειά γεώτρηση για την ταφή πυρηνικών αποβλήτων στον “Δημόκριτο”, προφανώς και δεν αφορά μόνο τα απόβλητα των νοσοκομείων ή όσα φυλάσσονται σήμερα με κίνδυνο για όλους, σε ιδιωτικές εταιρείες. Η ανάγκη να υπάρχει κεντρικός σχεδιασμός, κεντρική απώθεση των καταλοιπών ραδιενέργειας και έλεγχος από το κράτος, δεν σημαίνει ότι η ταφή δίπλα σε κατοικημένες περιοχές θα λύσει το πρόβλημα.
Το “Φυσάει κόντρα” επισημαίνει ότι “τα ραδιενεργά απόβλητα, λόγω της επικινδυνότητάς τους για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, χρήζουν είτε άμεσης/βραχυπρόθεσμης εγκεκριμένης διαχείρισης απευθείας από τον παραγωγό τους, είτε μακροπρόθεσμης και οργανωμένης διαχείρισης σε εγκεκριμένες για τον σκοπό αυτό ειδικές εγκαταστάσεις”.
Η αποθήκευση με όρους άμεσης ταφής και όχι φύλαξης σε ασφαλή σφραγισμένα δοχεία δεν ενδείκνυται. Μία παρόμοια daytoday επιχείρηση παρόμοιας επικινδυνότητας θα όφειλε να εγκατασταθεί σε ένα μέρος με διαφορετικές προδιαγραφές και μακριά από τον αστικό ιστό της πόλης, πιθανότατα σε κατάλληλα διαμορφωμένο και προστατευμένο αποθετήριο όπως αυτό που κατασκεύασε το ΕΜΠ στο Λαύριο για το Αρσενικό απ’ τις εγκαταστάσεις του παλιού ορυχείου”.
Ο πολιτικός μηχανικός Τάσος Μπομπόνης, δημοτικός σύμβουλος εκλεγμένος με την πλειοψηφούσα δημοτική αρχή στην Αγία Παρασκευή, θέτει σε δημόσια τοποθέτησή του, ένα κρίσιμο ερώτημα: “Γιατί η διαδικασία ξεκίνησε από την αξιοποίηση μιας υφιστάμενης εγκατάστασης μέσα στον αστικό ιστό και όχι από την αναζήτηση και συγκριτική αξιολόγηση κατάλληλων περιοχών σε ολόκληρη τη χώρα;”.
Ο δήμος Αγίας Παρασκευής είναι διχασμένος για το σχέδιο του “Δημόκριτου”. Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι μια πιθανή διαρροή από την εγκατάσταση προς τον υδροφόρο ορίζοντα. Σε μια τέτοια περίπτωση ενέχει σοβαρός κίνδυνος οι ραδιενεργές ουσίε να μεταφερθούν μέσω γεωτρήσεων και νερού άρδευσης στο έδαφος και στις καλλιέργειες, να προσληφθούν από ζώα και τελικά να περάσουν στην τροφική αλυσίδα.
Για το λόγο αυτό οι διεθνείς κανόνες όπως τους περιγράφει ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA), αναφέρει ρητά ότι πρέπει να εξετάζεται η αποφυγή περιοχών με υψηλή πληθυσμιακή πυκνότητα. Ο “Δημόκριτος” βρίσκεται εντός του πυκνού αστικού ιστού της Αγίας Παρασκευής και “συνορεύει” με τον Χολαργό και Παπάγου.
Σε άλλες χώρες του κόσμου οι χώροι που επιλέγονται για τα πυρηνικά απόβλητα είναι χιλιόμετρα μακριά από κατοικημένες περιοχές. Χαρακτηριστικός είναι ο πίνακας που ανήρτησε ο κ. Μπομπόνης στο λογαριασμό του στο faceboook.
Όπως φαίνεται οι άλλες χώρες έχουν λάβει υπόψη τους την Οδηγία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA, οδηγία SSG-29) ότι πρέπει να αποφεύγονται οι περιοχές υψηλής πληθυσμιακής πυκνότητας για την ελαχιστοποίηση της έκθεσης του πληθυσμού σε περίπτωση ατυχήματος ή διαρροής.
Κάτι που προφανώς γνωρίζει ο “Δημόκριτος” αλλά και το αρμόδιο υπουργείο. Η ίδια η Μελέτη ΣΜΠΕ αναγνωρίζει ότι υπάρχουν κίνδυνοι και προβλέπει ορισμένα μέτρα. Ωστόσο μία μακροχρόνια φύλαξη πυρηνικών αποβλήτων, απαιτεί συνεχή έλεγχο της κατάστασης των συσκευασιών και των δοχείων, της θωράκισης και των συνθηκών αποθήκευσης. Για αυτούς τους κινδύνους δεν δίνεται καμία απάντηση.
