Η αυξανόμενη δραστηριότητα της πρέσβεως των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, σε χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναδεικνύει μια ευρύτερη μετατόπιση στη διπλωματική στρατηγική της δεύτερης κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ.
Σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές αμερικανικές πρεσβευτικές θέσεις στα Βαλκάνια παραμένουν κενές ή δεν έχουν ακόμη καλυφθεί οριστικά, η Αμερικανίδα φαίνεται να αποκτά έναν ρόλο που υπερβαίνει τα όρια της ελληνοαμερικανικής ατζέντας, λειτουργώντας ως βασικός συνδετικός κρίκος μιας περιφερειακής στρατηγικής με επίκεντρο την ενέργεια, τις επενδύσεις και τη γεω-οικονομική επιρροή.
Μπίζνες
Η εικόνα αυτή ενισχύεται από τις συνεχείς επισκέψεις της σε πρωτεύουσες της περιοχής. Μέσα σε λίγες εβδομάδες βρέθηκε στα Τίρανα και στη Σόφια, προωθώντας πρωτοβουλίες που συνδέονται άμεσα με την πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ για την ενίσχυση των αμερικανικών εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και την εδραίωση της αμερικανικής παρουσίας στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης.
Στην Αλβανία συμμετείχε μαζί με τον πρωθυπουργό, Εντι Ράμα, στην τελετή υπογραφής συμφωνίας μεταξύ της Venture Global και της Aktor LNG USA για εικοσαετή προμήθεια αμερικανικού LNG. Η ίδια χαρακτήρισε τη συμφωνία, ύψους 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ως βήμα που ενισχύει τόσο την ενεργειακή όσο και την εθνική ασφάλεια της περιοχής, συνδέοντας ευθέως μια εμπορική συμφωνία με τους ευρύτερους γεωπολιτικούς στόχους της Ουάσιγκτον.
Λίγες ημέρες αργότερα μετέβη στη Σόφια, συνοδευόμενη από τον πρώην δήμαρχο της Νέας Υόρκης, Ρούντι Τζουλιάνι, όπου συναντήθηκε με την αντιπρόεδρο της Βουλγαρίας, Ιλιάνα Γιότοβα, την υπουργό Ενέργειας, Ιβα Πέτροβα, και άλλους Βούλγαρους αξιωματούχους. Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκε ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου, ένα έργο που οι Ηνωμένες Πολιτείες παρουσιάζουν ως βασικό πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Πίσω όμως από τη ρητορική περί ενεργειακής διαφοροποίησης, ο κοινός παρονομαστής των αμερικανικών πρωτοβουλιών είναι η δημιουργία νέων διαδρομών εισόδου και διανομής αμερικανικού LNG προς τις αγορές των Βαλκανίων και της Κεντρικής Ευρώπης. Οι περισσότερες από τις ενεργειακές δράσεις που προωθεί η Ουάσιγκτον στην περιοχή συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την ενίσχυση των αμερικανικών εξαγωγών φυσικού αερίου, αξιοποιώντας τις υποδομές που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα και μετατρέποντας τη χώρα σε βασική πύλη εισόδου αμερικανικών ενεργειακών φορτίων προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Κάθετος Διάδρομος: Εργαλείο γεω-οικονομικής αναδιάταξης της περιοχής
Η επιλογή της Γκίλφοϊλ να επενδύσει σημαντικό πολιτικό και διπλωματικό κεφάλαιο στον Κάθετο Διάδρομο αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία η αγορά εμφανίζεται σαφώς πιο επιφυλακτική από τις κυβερνήσεις. Πρόσφατες δημοπρασίες δυναμικότητας κατέδειξαν περιορισμένη ζήτηση για σημαντικά τμήματα του έργου, ενώ μόνο συγκεκριμένες διαδρομές προσέλκυσαν ουσιαστικό εμπορικό ενδιαφέρον. Η εξέλιξη αυτή έχει οδηγήσει αναλυτές να επισημαίνουν ότι εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική απόσταση ανάμεσα στις γεωπολιτικές προσδοκίες που συνοδεύουν το εγχείρημα και στην πραγματική ανταπόκριση της αγοράς.
Η αντίφαση αυτή καθιστά ακόμη πιο ενδιαφέρουσα την αμερικανική προσέγγιση. Η Ουάσιγκτον φαίνεται να αντιμετωπίζει τον Κάθετο Διάδρομο όχι απλώς ως εμπορικό έργο αλλά ως εργαλείο γεωοικονομικής αναδιάταξης της περιοχής. Η επιδίωξη δεν περιορίζεται στη δημιουργία νέων ενεργειακών υποδομών, αλλά επεκτείνεται στη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου περιφερειακών σχέσεων, στο οποίο οι ενεργειακές ροές, οι επενδύσεις και οι στρατηγικές συνεργασίες αποκτούν αυξημένη γεωπολιτική σημασία.
Η Ελλάδα κατέχει κεντρική θέση σε αυτή τη στρατηγική. Τα τελευταία χρόνια η αμερικανική πολιτική έχει επενδύσει συστηματικά στην ανάδειξη της χώρας ως πύλης εισόδου αμερικανικού LNG προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη, μέσω τερματικών σταθμών, διασυνδετήριων αγωγών και νέων ενεργειακών υποδομών. Ωστόσο, η περιορισμένη εμπορική ανταπόκριση που καταγράφηκε σε τμήματα του Κάθετου Διαδρόμου έχει αναζωπυρώσει τη συζήτηση για το κατά πόσο οι αγορές συμμερίζονται το όραμα της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου στον βαθμό που το προωθούν οι κυβερνήσεις.
Ο ρόλος των πρεσβειών των ΗΠΑ σε Ελλάδα και Τουρκία
Σε αυτό το πλαίσιο, η Kίμπερλι Γκίλφοϊλ εμφανίζεται να λειτουργεί όχι μόνο ως διπλωματικός εκπρόσωπος των Ηνωμένων Πολιτειών αλλά και ως πολιτικός προωθητής μιας ευρύτερης στρατηγικής εξαγωγής αμερικανικών ενεργειακών πόρων προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Οι δημόσιες παρεμβάσεις της, οι επαφές της με κυβερνήσεις της περιοχής και η έμφαση που δίνει σε έργα LNG συγκλίνουν προς αυτή την κατεύθυνση.
Η εξέλιξη αυτή παρουσιάζει ενδιαφέρουσες ομοιότητες με όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή. Εκεί, ο πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Τουρκία, Τόμας Μπάρακ, έχει αναλάβει διευρυμένο ρόλο σε ζητήματα που αφορούν τη Συρία και το Ιράκ, λειτουργώντας ως βασικός διαχειριστής κρίσιμων περιφερειακών φακέλων.
Αντίστοιχα, στα Βαλκάνια, η Γκίλφοϊλ εμφανίζεται να αποκτά ολοένα μεγαλύτερη περιφερειακή βαρύτητα, σε μια περίοδο όπου η αμερικανική διπλωματία επιδιώκει ταχύτερη προώθηση στρατηγικών προτεραιοτήτων μέσω προσώπων που διαθέτουν άμεση πολιτική πρόσβαση στον Λευκό Οίκο. Χωρίς να υπάρχει επίσημη θεσμική ανάθεση αρμοδιοτήτων για ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η κινητικότητά της δημιουργεί την εικόνα ενός άτυπου περιφερειακού συντονισμού με επίκεντρο την ενέργεια. Η επιλογή αυτή αντανακλά μια ευρύτερη φιλοσοφία της κυβέρνησης Τραμπ, σύμφωνα με την οποία η οικονομική διπλωματία, οι επενδύσεις και οι ενεργειακές συμφωνίες αποτελούν εργαλεία άσκησης γεωπολιτικής επιρροής εξίσου σημαντικά με τις παραδοσιακές διπλωματικές δομές.
Εάν κατά την προηγούμενη δεκαετία το κεντρικό ζητούμενο για πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ήταν η απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, η νέα συζήτηση που αρχίζει να αναδύεται αφορά το κατά πόσο η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού οδηγεί τελικά σε ένα νέο πλέγμα εξαρτήσεων, αυτή τη φορά με επίκεντρο τις αμερικανικές εξαγωγές LNG. Η συζήτηση αυτή παραμένει ανοιχτή, όπως και το ερώτημα εάν οι γεωπολιτικές επιδιώξεις θα μπορέσουν να συμβαδίσουν με τις πραγματικές ανάγκες και τις επιλογές της αγοράς.
Εκείνο που ήδη διαφαίνεται, ωστόσο, είναι ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί να οικοδομήσει ένα νέο ενεργειακό οικοσύστημα στα Βαλκάνια, στο οποίο το αμερικανικό LNG θα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο. Και σε αυτή την προσπάθεια, η Γκίλφοϊλ αναδεικνύεται σταδιακά σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της αμερικανικής παρουσίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Πηγή: ibnaeu.com
