Πληθαίνουν οι προειδοποιήσεις παγκόσμιων οργανισμών για μια επερχόμενη παγκόσμια κρίση στην αγροτική παραγωγή που θα έχει καταστροφικές επιπτώσεις στην παγκόσμια παραγωγή τροφίμων. Εάν δεν αρθεί άμεσα το «μπλόκο» στα Στενά του Ορμούζ, ο αποκλεισμός, εκτός από το πετρέλαιο, θα έχει σοβαρότερες επιπτώσεις στο εμπόριο των λιπασμάτων.
Η Μέση Ανατολή είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς λιπασμάτων στον κόσμο. Τα δε Στενά του Ορμούζ είναι η κύρια ναυτιλιακή οδός για τις εξαγωγές. Περίπου το 35% των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας διέρχεται από εκεί. Και η ουρία είναι το πιο διαδεδομένο αζωτούχο λίπασμα,το οποίο στηρίζει περίπου το 50% της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων. Με αυτά τα δεδομένα είναι κρίσιμο να αρχίσει πάλι η κίνηση για τις γεωργικές εισροές μέσω των Στενών του Ορμούζ που σήμερα είναι διπλά αποκλεισμένα, από το Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), προειδοποιεί ότι, αν τα πλοία που μεταφέρουν λιπάσματα δεν αρχίσουν σύντομα να περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, η κρίση θα μπορούσε να οδηγήσει σε πτώση της παγκόσμιας αγροτικής παραγωγής και αυξήσεις τιμών στα τρόφιμα που θα διαρκούσαν χρόνια.
“Το ρολόι μετρά αντίστροφα” καθώς πολλές χώρες προγραμματίζουν τις φετινές σπορές, δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος του FAO Μάξιμο Τορέρο. Σημείωσε ότι σε ιδιαίτερα δυσμενή θέση είναι οι φτωχές χώρες που θα κληθούν να αγοράσουν ακριβότερα λιπάσματα αλλά και καύσιμα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του FAO στην τελευταία αναφορά τροφίμων η επάρκεια λιπασμάτων δεν είχε κίνδυνο έως και το (περασμένο) Μάρτιο. Όμως με δεδομένο ότι οι εξαγωγές μεταξύ 20 και 45% των βασικών γεωργικών προϊόντων διατροφής βασίζονται στη θαλάσσια διέλευση μέσω του Στενού του Ορμούζ, υπάρχει ο κίνδυνος για την παραγωγή τροφίμων σε παγκόσμιο επίπεδο.
“Εάν οι αγρότες παράγουν με λιγότερες εισροές, θα υπάρξουν χαμηλότερες αποδόσεις αργότερα φέτος και το 2027, με υψηλότερες τιμές τροφίμων και πληθωρισμό λιανικής πώλησης τροφίμων πιθανώς για τα επόμενα χρόνια”. Αυτό σημειώνεται στην 40σέλιδη αναφορά του FAO.
Στο μεταξύ οι περισσότεροι αγρότες αντιμετωπίζουν ήδη μικρά περιθώρια κέρδους και εάν χρεοκοπήσουν, η παγκόσμια κατάσταση του εφοδιασμού τροφίμων θα είναι χειρότερη για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Οι περιορισμοί στο εμπόριο και τις εξαγωγές επιδείνωσαν τις αυξήσεις των τιμών των τροφίμων σε προηγούμενες κρίσεις, καθώς οι προσπάθειες απομόνωσης των εγχώριων αγορών από τις παγκόσμιες αγορές επιδείνωσαν τις παγκόσμιες συνθήκες. Οι αγορές λιπασμάτων και ενέργειας είναι ανελαστικές, επομένως οι τιμές μπορούν να αυξηθούν πολύ περισσότερο από ό,τι υποδηλώνουν οι αλλαγές στον όγκο συναλλαγών.
Όπως δήλωσε ο Τορέρο, “το τελευταίο που θέλουμε είναι χαμηλότερες αποδόσεις καλλιεργειών και υψηλότερες τιμές σε εμπορεύματα και τρόφιμα για τον επόμενο χρόνο”.
O Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO παρέμεινε σταθερός τον Μάρτιο λόγω επάρκειας αποθεμάτων για τα περισσότερα βασικά προϊόντα, κυρίως τα δημητριακά. Οι πιέσεις όμως αυξάνονται τον Απρίλιο και θα ενταθούν περαιτέρω τον Μάιο καθώς “οι αγρότες καλούνται να λάβουν αποφάσεις” για το εάν θα μειώσουν τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις και αν θα στραφούν σε φυτά με μικρότερες απαιτήσεις σε λιπάσματα και ενέργεια.
Η αύξηση των τιμών της ενέργειας θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε αυξημένη παραγωγή βιοκαυσίμων, όπως η αιθανόλη από αραβόσιτο, εις βάρος της παραγωγής τροφίμων.
Ο FAO καλεί όλες τις κυβερνήσεις να εξετάσουν περιορισμούς στην παραγωγή βιοκαυσίμων και να αποφύγουν τους περιορισμούς στις εξαγωγές ενέργειας και λιπασμάτων. Τέτοιοι περιορισμοί επιδείνωσαν προηγούμενες κρίσεις στις αγορές τροφίμων, όπως σημειώνει ο οργανισμός.
Ο FAO έχει ήδη αναπτύξει μια ιεράρχηση χωρών με βάση τα ημερολόγια καλλιεργειών, ανάλογα με το πότε και πόσα λιπάσματα χρειάζονται. “Ο χρόνος τρέχει και τα ημερολόγια καλλιεργειών θέτουν τις φτωχότερες χώρες σε μεγαλύτερο κίνδυνο από σπάνιες και ακριβές εισροές λιπασμάτων και ενέργειας”, είπε ο Τορέρο.
Εάν η αντιπαράθεση στα Στενά του Ορμούζ δεν τερματιστεί γρήγορα, θα πρέπει να εξεταστούν προληπτικές ενέργειες, ιδίως ζητώντας από διεθνείς οργανισμούς να παρέχουν χρηματοδότηση σε χώρες που κινδυνεύουν να χάσουν την πρόσβαση σε βασικές εισροές λιπασμάτων, δεδομένου ότι η φύτευσή τους έχει ξεκινήσει.
Οι διευκολύνσεις ισοζυγίου πληρωμών του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και το “Παράθυρο Σοκ για τα Τρόφιμα”, μετά την πρόταση του FAO το 2022, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως μηχανισμός χρηματοδότησης εισροών που θα επιτρέπει στις χώρες που χρειάζονται λιπάσματα σήμερα να τα αποκτήσουν γρήγορα χωρίς να προκαλούν στρεβλωτικό ανταγωνισμό επιδοτήσεων, ανέφερε ο Τορέρο.
