Στις 16 Απριλίου του 2024 ο Κυριάκος Μητσοτάκης μιλώντας στο διεθνές «Our Ocean Conference, ανακοίνωσε, όπως πάντα πανηγυρικά, ότι η Ελλάδα προχωράει σε μια πολύ σημαντική απόφαση, να γίνουν δύο θαλάσσια πάρκα σε Αιγαίο και Ιόνιο. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε:
«Θα δημιουργήσουμε δύο επιπλέον μεγάλα θαλάσσια εθνικά πάρκα, ένα στο Ιόνιο και ένα στο Αιγαίο, αυξάνοντας το μέγεθος των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών μας κατά 80% και καλύπτοντας περίπου το 1/3 των χωρικών θαλάσσιων υδάτων μας».
Από τις ανακοινώσεις Μητσοτάκη έχουν περάσει 30 μήνες και ω, του θαύματος τίποτα δεν έχει γίνει ακόμα για τα δύο θαλάσσια πάρκα σε Αιγαίο και Ιόνιο. Εν ολίγοις τα θαλάσσια πάρκα είναι μόνο στα χαρτιά.
Αξίζει να τονιστεί ότι και για τα δύο θαλάσσια πάρκα είχε αντιδράσει η Τουρκία με ανακοινώσεις.
Πάμε να δούμε το ιστορικό των 30 μηνών για τα δύο θαλάσσια πάρκα σε Αιγαίο και Ιόνιο, τις κυβερνητικές δεσμεύσεις που δεν έγιναν πράξη, τις αντιδράσεις της Τουρκίας, την απάντηση του ελληνικού ΥΠΕΞ και την κοινή ανακοίνωση 13 οργανώσεων που επισημαίνουν στην ελληνική κυβέρνηση ότι «η προστασία του περιβάλλοντος είναι ζήτημα εθνικής συνέπειας, δικαιοσύνης, ανθεκτικότητας και επιβίωσης».
Το ιστορικό
1] Η πρώτη κυβερνητική παρουσίαση για τα δύο θαλάσσια πάρκα σε Αιγαίο και Ιόνιο έγινε στις 8 Απριλίου 2024 από τους Γιώργο Γεραπετρίτη, Θοδωρή Σκυλακάκη και Λευτέρη Αυγενάκη.
2] Οκτώ ημέρες μετά, στις 16 Απριλίου 2024 έγινε και η πανηγυρική ανακοίνωση από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
3] Στις 21 Ιουλίου 2025 ανακοινώθηκε από το ΥΠΕΝ η έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης για τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων και συγκεκριμένα για:
– Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου (ΕΘΠΙΟ)
– Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νότιου Αιγαίου 1- Νότιες Κυκλάδες (ΕΘΠΝΑ 1 – Νότιες Κυκλάδες).
Η δημόσια διαβούλευση θα ολοκληρωνόταν στις 22 Σεπτεμβρίου 2025.
4]27 Ιουλίου 2025 ο υπουργός ΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου δήλωνε ότι τα σχέδια ΠΔ θα κατατίθεντο στο ΣτΕ έως τον Νοέμβριο του 2025
5] 29 Δεκεμβρίου 2025: Εγκρίθηκαν οι ΕΠΜ (Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες) των δύο θαλάσσιων πάρκων.
6] 5 Ιουνίου 2026: Το ΥΠΕΝ ανακοίνωνε ότι το σχέδιο ΠΔ των Νοτίων Κυκλάδων βρισκόταν ακόμη σε διαβούλευση με τα συναρμόδια υπουργεία, ενώ του Ιονίου ακόμη καταρτιζόταν
7]15 Ιουλίου 2026: Ο υπουργός ΠΕΝ ανακοίνωσε ότι υπέγραψε το σχέδιο ΠΔ των Νοτίων Κυκλάδων, προκειμένου να πάει στο ΣτΕ. Για το Ιόνιο παρέπεμπε στις επόμενες εβδομάδες.
8] Μέχρι σήμερα και ενώ βρισκόμαστε στον Οκτώβριο του 2026 κανένα εκ των Προεδρικών Διαταγμάτων για τα δύο θαλάσσια πάρκα σε Αιγαίο και Ιόνιο δεν έχουν δημοσιευθεί και άρα δεν είναι σε ισχύ.
Η αντίδραση της Τουρκίας
Η Άγκυρα επιτέθηκε αμέσως στην Ελλάδα με την πρώτη ανακοίνωση της δημιουργίας δύο θαλάσσιων πάρκων σε Αιγαίο και Ιόνιο. Συγκεκριμένα στις 9 Απριλίου 2024 το τουρκικό ΥΠΕΞ κατηγόρησε την Ελλάδα ότι χρησιμοποιεί την περιβαλλοντική προστασία για πολιτικούς σκοπούς, επανέφερε τις αμφισβητήσεις κυριαρχίας σε νησιά, νησίδες και βραχονησίδες και δήλωσε ότι δεν θα αποδεχθεί ελληνικά «τετελεσμένα». Υποστήριξε επίσης ότι τα πάρκα δεν θα έχουν νομικές συνέπειες στις ελληνοτουρκικές διαφορές.
Η δεύτερη αντίδραση της Τουρκίας διατυπώθηκε 21 Ιουλίου 2025, δηλαδή, την ίδια ημέρα με την ανακοίνωση του ΥΠΕΝ για την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης για τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων σε Αιγαίο και Ιόνιο.
Το ελληνικό ΥΠΕΞ απάντησε ότι τα πάρκα βρίσκονται σε περιοχές ελληνικής κυριαρχίας, δημιουργούνται με περιβαλλοντικά κριτήρια και ότι η άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Η σφοδρή αντίδραση από 13 οργανώσεις
Με κοινή τους ανακοίνωση 13 οργανώσεις εγκαλούν την κυβέρνηση για την τρομακτική καθυστέρηση και ζητούν, όπως λένε, το αυτονόητο: «οι δεσμεύσεις θέλουν δράση, το περιβάλλον θέλει συνέπεια, η προστασία θεσμική ολοκλήρωση. Οι οργανώσεις υπενθυμίζουν ότι οι δεσμεύσεις της κυβέρνησης για θαλάσσια προστασία κινδυνεύουν να μείνουν στα χαρτιά».
Στην κοινή ανακοίνωση οι 13 οργανώσεις διατυπώνουν τρία αιτήματα και συγκεκριμένα:
1] Την άμεση θεσμοθέτηση των θαλάσσιων πάρκων σε Ιόνιο και Αιγαίο. Γιατί η επίτευξη του στόχου 30Χ30 μέσα από την εγκαθίδρυση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών είναι δέσμευση της χώρας. Η ανακοίνωση των πάρκων οφείλει να συνοδευτεί από ουσιαστική θεσμοθέτηση, νομικό πλαίσιο, σχέδια διαχείρισης.
2] Την αποτελεσματική προστασία των υφιστάμενων πάρκων. Γιατί η προστασία ξεκινάει, δεν τελειώνει με την διακήρυξη ενός πάρκου. Τα ουσιαστικά σχέδια διαχείρισης, τα μέτρα προστασίας, η ενσωμάτωση της τοπικής κοινωνίας στην περιβαλλοντική προστασία, είναι αναγκαία για να είναι τα οικοσυστηματα μας υγιή.
3] Την άμεση έκδοση ΠΔ και σχεδίων για όλες τις περιοχές Natura2000. Γιατί από τις 154 θαλάσσιες περιοχές Natura, μόλις 12 προστατεύονται θεσμικά. Γιατί δεν θέλουμε πάρκα στα χαρτιά. Θέλουμε υγιή οικοσυστήματα, ακμάζουσα άγρια ζωή, ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση.
Την ανακοίνωση υπογράφουν οι οργανώσεις:
WWF Ελλάς
Greenpeace Greece
Ionian Environment Foundation
iSea
Medasset
Thalassa Foundation
Cyclades Preservation Fund
Marine Blue Foundation
Agrosaronic Environment Foundation
Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Πέλαγος
Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης
Αρχέλων
