Κυβέρνηση «περιορισμένης ευθύνης», αποδεικνύεται η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Δεν εξηγείται αλλιώς το ναυάγιο σε σειρά καυτών θεμάτων της εξωτερικής πολιτικής, με το υπουργείο Εξωτερικών να πλέει και πάλι χαμένο στα … θολά νερά του Λιβυκού.
Τώρα, έγινε γνωστό ότι, ενώ το καλοκαίρι η – μόνιμη (!), όπως την έχρισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης – υπηρεσιακή υφυπουργός Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, διεξήγαγε συνομιλίες με τη Λιβύη για το θέμα της οριοθέτησης της ΑΟΖ Ελλάδας – Λιβύης, και μάλιστα η ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών διαβεβαίωνε ότι όλα … πάνε πρίμα, την ίδια στιγμή η Τρίπολη έστελνε κατακαλόκαιρο μήνυμα στην Αθήνα ότι, εάν η Ελλάδα προχωρήσει σε κινήσεις για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης, σταματάει ο διμερής διάλογος.
Η λιβυκή ρηματική διακοίνωση διέρρευσε προ ημερών στον ελληνικό Τύπο. Φέρει ημερομηνία 24 Αυγούστου. Και όμως, μόλις ένα μήνα πριν, στις 27 Ιουλίου 2026, διεξαγόταν στην Αθήνα ο τρίτος γύρος των τεχνικών συνομιλιών για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης. Μέσα σε θετικό κλίμα μάλιστα, όπως μας διαβεβαίωνε το υπουργείο Εξωτερικών.
Επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας ήταν η Α. Παπαδοπούλου, η οποία πάντως δεν φέρει τη φήμη να έχει επιτυχίες στα πολύ σημαντικά θέματα που έχει χειριστεί έως τώρα. Τότε, στην ανακοίνωσή του, το ΥΠΕΞ ανέφερε ότι «οι δύο πλευρές εξακολουθούν να δεσμεύονται για έναν εποικοδομητικό διάλογο με βάση το διεθνές δίκαιο, προωθώντας περαιτέρω τη διμερή συνεργασία και επιβεβαιώνοντας τη βούλησή τους να ενισχύσουν τις παραδοσιακές διμερείς σχέσεις».
Πανηγυρισμοί Γεραπετρίτη λίγο πριν το άδειασμα»
Περίπου την ίδια περίοδο, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, πανηγύριζε για τις κινήσεις της Αθήνας προς τη Λιβύη. Σε συνέντευξή του, στις 23 Αυγούστου 2026, επαίρετο ότι «κλείσαμε χαίνουσες πληγές, όπως με τη Λιβύη, και διευρύναμε το διπλωματικό μας αποτύπωμα παντού στον κόσμο». Και στις 5 Σεπτεμβρίου 2026, σε άλλη συνέντευξή του, έλεγε ότι «σήμερα είμαστε από τις μόνες χώρες, οι οποίες συνομιλούν με τη Λιβύη και μπορούμε να έχουμε μια σοβαρή επιδραστικότητα».
Κοντολογίς, ενώ στις 23 Αυγούστου, ο Γ. Γεραπετρίτης διαφήμιζε τις κινήσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη προς τη Λιβύη, μια μέρα μετά, στις 24 Αυγούστου, η Λιβύη άδειαζε την Αθήνα με τη διακοίνωσή της. Αν αυτή δεν είναι κυβέρνηση «περιορισμένης ευθύνης» ως προς την εξωτερική πολιτική, που παράλληλα μονίμως αποπροσανατολίζει την ελληνική κοινή γνώμη, τι είναι;
Να σημειωθεί ότι ελληνο-λιβυκός διάλογος, είχε ξεκινήσει πιο πριν. Στις 10 Ιουνίου 2026, βρέθηκε στην Τρίπολη ελληνική αντιπροσωπεία με επικεφαλής την Α. Παπαδοπούλου, στο πλαίσιο του δεύτερου γύρου των τεχνικών συνομιλιών Ελλάδας – Λιβύης. Είχε προηγηθεί επίσκεψη στην Τρίπολη του Γ. Γεραπετρίτη, στις 27 Απριλίου, κατά την οποία, όπως ανέφερε το ΥΠΕΞ, οι δύο πλευρές επιβεβαίωσαν την πρόθεσή τους να συνεχίσουν τον διάλογο για την οριοθέτηση της ΑΟΖ, ως κράτη με αντικείμενες ακτές και με αποκλειστική βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Η έναρξη των τεχνικών συνομιλιών είχε ανακοινωθεί τον Σεπτέμβριο του 2025 στην Αθήνα από τον Ελληνα υπουργό Εξωτερικών και τον ασκούντα χρέη υπουργού Εξωτερικών της Λιβύης. Τότε είχε πραγματοποιηθεί και η πρώτη συνάντηση των τεχνικών επιτροπών.
Μετά από όλες αυτές τις – επί σειρά μηνών – συνομιλίες, είναι ποτέ δυνατόν να μην έχουν αντιληφθεί στο υπουργείο Εξωτερικών ότι κάτι δεν πάει καλά; Να σημειωθεί πως, προ ημερών, «διπλωματικές πηγές», αναφερόμενες στα δημοσιεύματα για τη «λιβυκή Ρηματική Διακοίνωση», παραδέχονταν ότι «δεν πρόκειται για νέα Ρηματική Διακοίνωση εκ μέρους της Λιβύης. Είναι Διακοίνωση του περασμένου Αυγούστου που ενσωματώνει πάγιες θέσεις της λιβυκής πλευράς». Πρόσθεταν, δε, ότι «το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έχει ήδη προβεί στις δέουσες ενέργειες και έχει απαντήσει διά της διπλωματικής οδού για το ανυπόστατο των προβαλλόμενων ισχυρισμών».
Η Αθήνα σε ρόλο θεατή των τουρκικών κινήσεων
Ολα αυτά εκδηλώνονται, ενώ μεγαλώνει η κινητικότητα της Τουρκίας και προς τις δύο φράξιες στη Λιβύη. Αυτήν την «κυβέρνησης» της Τρίπολης και εκείνη του «στρατάρχη» Χάφταρ, που ελέγχει την Ανατολική Λιβύη. Κύριος στόχος είναι να ψηφίσει το λιβυκό Κοινοβούλιο, το οποίο έχει την έδρα του στην Ανατολική Λιβύη, την απαράδεκτη συμφωνία οριοθέτησης της ΑΟΖ Λιβύης – Τουρκίας, που είχε υπογράψει η «κυβέρνηση» της Τρίπολης, τέλος του 2019, με βασικό στόχο της τα ελληνικά δικαιώματα.
Να σημειωθεί πως η Αγκυρα, εκτός της μεγάλης επιρροής της στην Τρίπολη, εδώ και πολύ καιρό επιδίδεται σε μια επίθεση φιλίας προς την «φαμίλια Χάφταρ». Τους στενούς «συμμάχους» της Ελλάδας, όπως τους διαφημίζει ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Γιώργος Γεραπετρίτης.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, λοιπόν, όπου η Αθήνα, εδώ και χρόνια παρακολουθεί τις εξελίξεις σε ρόλο θεατή, και σύρεται τη μια πίσω από τις πολιτικές της Αιγύπτου, και την άλλη πίσω από τις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες, οι οποίες, όπως λέγουν οι κυβερνητικοί παράγοντες, θα μας «σώσουν» και θα διασφαλίσουν τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα (το ίδιο κρύπτεται η κυβέρνηση πίσω από τους Γάλλους στην περίπτωση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου), κατατέθηκε η λιβυκή ρηματική διακοίνωση. Στο ΥΠΕΞ, άραγε, δεν είχαν αντιληφθεί τίποτε από όλα αυτά;
Ισραηλινές ανησυχίες
Είναι, δε, τόσο έντονη η τουρκική κινητικότητα στη χώρα της Βόρειας Αφρικής, που, σύμφωνα με τον ιστότοπο anixneuseis.gr, το Ισραήλ εμφανίζεται να παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία την προσέγγιση της Άγκυρας με την οικογένεια Χαφτάρ, φοβούμενο την εδραίωση της τουρκικής παρουσίας – και – στην Ανατολική Λιβύη.
Σύμφωνα με το Al Jazeera, το οποίο επικαλείται πληροφορίες από πηγές ασφαλείας στη Βεγγάζη (Α. Λιβύη), το Ισραήλ, με την υποστήριξη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ασκεί πιέσεις στον Σαντάμ Χαφτάρ (σ.σ. γιο του «στρατάρχη» Χάφταρ), προκειμένου να μην προχωρήσει η κοινοβουλευτική επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου (σ.σ. οριοθέτησης ΑΟΖ Λιβύης – Τουρκίας).
Αντιθέτως, η Τουρκία φέρεται να απαιτεί (!) την επίσπευση της διαδικασίας, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο αναθεώρησης της υποστήριξής της προς την οικογένεια Χαφτάρ σε περίπτωση άρνησης. Να σημειωθεί πως η αντικατάσταση του μέχρι πρότινος προέδρου του λιβυκού Κοινοβουλίου, Ακίλα Σάλεχ, ο οποίος είχε αντιταχθεί στην επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, εκτιμάται ότι δημιουργεί ευνοϊκότερες πολιτικές προϋποθέσεις για την Άγκυρα, χωρίς πάντως να προδικάζει την τελική στάση των βουλευτών.
Οι παραπάνω πληροφορίες συμπίπτουν με δημοσιεύματα του ισραηλινού Τύπου που καταγράφουν την αυξανόμενη ανησυχία του Ισραήλ για την επέκταση της τουρκικής επιρροής στη Λιβύη. Ήδη από το τέλος Σεπτεμβρίου, η ισραηλινή ιστοσελίδα Walla και η Jerusalem Post, ανέφεραν ότι η ισραηλινή στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών AMAN παρακολουθεί τον αποκαλούμενο «λιβυκό διάδρομο» της Τουρκίας. Μάλιστα, το ενδιαφέρον των Ισραηλινών δεν περιορίζεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά επεκτείνεται στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις, στη ναυτική παρουσία και στη δυνατότητα της Άγκυρας να βρίσκεται σε κρίσιμες ενεργειακές και εμπορικές οδούς της Ανατολικής Μεσογείου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι αναφορές της Jerusalem Post σε συνάντηση που φέρεται να είχε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, με τον Σαντάμ Χαφτάρ, στο Άμπου Ντάμπι. Η συνάντηση δεν έχει επιβεβαιωθεί, ωστόσο η σχετική δημοσιογραφική πληροφορία επαναφέρει στο προσκήνιο τους διαύλους επικοινωνίας που φέρεται να διατηρεί το Ισραήλ με την Ανατολική Λιβύη, καθώς και τον πιθανό διαμεσολαβητικό ρόλο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, τα οποία διατηρούν στενές σχέσεις με την οικογένεια Χαφτάρ.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ
Για το Ισραήλ, συνεχίζει το site anixneuseis.gr, το ζήτημα υπερβαίνει τις ελληνοτουρκικές διαφορές, αφού ενδεχόμενη ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στις λιβυκές ακτές θα μπορούσε, σύμφωνα με ισραηλινές εκτιμήσεις, να προσφέρει στην Άγκυρα πρόσθετα μέσα επιρροής στις θαλάσσιες μεταφορές και στις ενεργειακές διασυνδέσεις με την Ευρώπη.
Το Ισραήλ δεν επιδιώκει κατ’ ανάγκην να υπερασπιστεί τις ελληνικές θέσεις για τις θαλάσσιες οριοθετήσεις, αλλά να αποτρέψει την απόκτηση πρόσθετων στρατηγικών ερεισμάτων από την Τουρκία σε μια περιοχή ζωτικής σημασίας για τις δικές του ενεργειακές και εμπορικές διασυνδέσεις. Η προοπτική αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας, το οποίο η Τουρκία συνδέει με τις δικές της διεκδικήσεις.
Για την Ελλάδα, το θέμα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, δεδομένου ότι την ίδια περίοδο που η Τρίπολη αμφισβητεί τις ελληνικές έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης, η Άγκυρα επιδιώκει να μετατρέψει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 σε αποδεκτό πολιτικό τετελεσμένο και από τους δύο λιβυκούς πόλους.
Η χρονική συγκυρία είναι ενδεικτική. Στις 15 Οκτωβρίου έγινε γνωστό ότι η γαλλική Nexans, για λογαριασμό του Great Sea Interconnector, ζήτησε άδεια επανέναρξης των ερευνών βυθού για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, με προοπτική επέκτασης στο Ισραήλ. Η Τουρκία εξακολουθεί να επικαλείται το τουρκολιβυκό μνημόνιο για να απαιτεί προηγούμενη «ενημέρωσή» της (!) σχετικά με δραστηριότητες σε αμφισβητούμενες, κατά την ίδια, θαλάσσιες περιοχές.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η οικογένεια Χαφτάρ επιχειρεί να αξιοποιήσει τον ανταγωνισμό των περιφερειακών δυνάμεων, διατηρώντας ανοικτούς διαύλους με την Άγκυρα, το Κάιρο, το Άμπου Ντάμπι και, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, το Τελ Αβίβ. Η προοπτική επικύρωσης του μνημονίου αποτελεί για τη Βεγγάζη ισχυρό διαπραγματευτικό μέσο, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εξασφάλιση πολιτικών, στρατιωτικών και οικονομικών ανταλλαγμάτων.
Οι «προειδοποιήσεις» της Λιβύης προς την Αθήνα
Αναφερόμενος στην πρόσφατη δημοσιοποίηση της λιβυκής ρηματικής διακοίνωσης, ο ιστότοπος anixneuseis.gr, σε άλλο δημοσίευμά του, τονίζει πως, παρά τον ανταγωνισμό μεταξύ Τρίπολης και Βεγγάζης, οι θαλάσσιες διεκδικήσεις αντιμετωπίζονται και από τις δύο πλευρές ως ζήτημα εθνικών συμφερόντων, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια δημόσιας διαφοροποίησης ως προς την ανάγκη υπεράσπισής τους.
Η, δε, διαφοροποίηση ανάμεσα στον θετικό τόνο των ανακοινώσεων σχετικά με τις συναντήσεις της ελληνικής και της λιβυκής αντιπροσωπειών τους προηγούμενους μήνες, και στις σημερινές λιβυκές «προειδοποιήσεις» προς την Αθήνα, είναι χαρακτηριστική της διπλής προσέγγισης που φαίνεται να ακολουθεί η Τρίπολη. Από τη μία πλευρά, επιδιώκει να κατοχυρώσει τις διεκδικήσεις της και να αποτρέψει κινήσεις που θεωρεί ότι δημιουργούν τετελεσμένα. Από την άλλη, διατηρεί ανοιχτή την προοπτική συνεργασίας με την Ελλάδα.
Ελληνο-τουρκική κόντρα στη Λιβύη
Σε όλο αυτό το σκηνικό, η Αγκυρα εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως διπλωματικό επιχείρημα και πέραν της στενής γεωγραφικής περιοχής που αφορά η ελληνο-λιβυκή διαφορά.
Το ενδεχόμενο, πάντως, παράλληλης προβολής τουρκικών και λιβυκών διεκδικήσεων θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα δυσμενέστερο διπλωματικό περιβάλλον για την Ελλάδα, ιδίως εάν η Άγκυρα επιχειρήσει να αξιοποιήσει τις λιβυκές αντιρρήσεις ως πρόσθετο επιχείρημα αμφισβήτησης των ελληνικών θαλάσσιων δικαιωμάτων.
Σύνθετη εξίσωση
Η εξέλιξη αυτή, τονίζει ο αναλυτής, δημιουργεί για την Αθήνα μια σύνθετη διπλωματική εξίσωση, στην οποία η προστασία των θαλάσσιων δικαιωμάτων συνδέεται με την ανάγκη διατήρησης λειτουργικών σχέσεων με τη Λιβύη, μια χώρα που εξακολουθεί να βρίσκεται σε παρατεταμένη πολιτική κρίση.
Το ουσιαστικό ζητούμενο δεν είναι μόνο εάν η λιβυκή πλευρά θα επιμείνει στις «προειδοποιήσεις» της, αλλά κατά πόσον οι διμερείς διαφορές θα παραμείνουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης ή θα ενταχθούν σε έναν ευρύτερο ανταγωνισμό για τον έλεγχο των ενεργειακών και γεωπολιτικών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η μέχρι σήμερα στάση της Τρίπολης αφήνει ανοιχτά και τα δύο ενδεχόμενα. Το γεγονός, πάντως, ότι οι διπλωματικοί δίαυλοι εξακολουθούν να λειτουργούν υποδηλώνει ότι, παρά τη σκληρή ρητορική, καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει ακόμη επιλέξει την οδό της οριστικής ρήξης.
Aντιρρήσεις Ελλάδας, Ιταλίας, Τυνησίας
Πάντως, ο ίδιος παρατηρεί ότι για τις λιβυκές πολιτικές ηγεσίες, η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών δεν αποτελεί αποκλειστικά διμερή διαφορά μεταξύ Λιβύης και Ελλάδας. Βέβαια, στη λιβυκή δημόσια συζήτηση, το ουσιαστικότερο σημείο διαφωνίας παραμένει η επήρεια της Κρήτης στην οριοθέτηση. Η διάσταση αυτή, όμως, συνδέεται με ευρύτερες λιβυκές διεκδικήσεις στη Μεσόγειο.
Σε δημοσίευμά της στις 2 Οκτωβρίου, η λιβυκή εφημερίδα Al-Marsad, αναπαράγοντας ανάλυση του ιταλικού Τύπου, αναφέρεται στις αντιρρήσεις της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Τυνησίας απέναντι στις λιβυκές θαλάσσιες διεκδικήσεις και στις σχετικές καταθέσεις εγγράφων στον ΟΗΕ.
Η αναφορά αυτή υποδηλώνει ότι το ζήτημα αποκτά ευρύτερη περιφερειακή διάσταση. Η Τρίπολη καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα διαφορετικές θαλάσσιες εκκρεμότητες.
