Νέα έρευνα εντόπισε 17 αλληλεπικαλυπτόμενους παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, άνοιας και κατάθλιψης στην τρίτη ηλικία, υποδηλώνοντας ότι αρκετές αλλαγές στον τρόπο ζωής θα μπορούσαν να μειώσουν ταυτόχρονα τον κίνδυνο και για τις τρεις παθήσεις.
Αν και μπορεί να φαίνονται άσχετες μεταξύ τους, τα άτομα που πάσχουν από άνοια ή κατάθλιψη ή που έχουν υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο συχνά καταλήγουν να εμφανίσουν μία ή και τις δύο από τις άλλες παθήσεις, δήλωσε η Δρ Σαντζούλα Σινγκ, κύρια ερευνήτρια στο Brain Care Labs του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. Αυτό συμβαίνει επειδή, όπως είπαν οι ειδικοί, οι τρεις αυτές καταστάσεις μπορεί να μοιράζονται κοινές βλάβες στα μικρά αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου.
Ορισμένοι από τους κοινούς παράγοντες κινδύνου των τριών αυτών εγκεφαλικών νοσημάτων – όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση και ο διαβήτης – φαίνεται ότι προκαλούν αυτού του είδους τη βλάβη. Η έρευνα δείχνει ότι τουλάχιστον το 60% των εγκεφαλικών επεισοδίων, το 40% των περιπτώσεων άνοιας και το 35% των περιπτώσεων κατάθλιψης στην τρίτη ηλικία θα μπορούσαν να προληφθούν ή να επιβραδυνθούν εάν ελεγχθούν οι παράγοντες κινδύνου.
«Αυτά είναι εντυπωσιακά ποσοστά», δήλωσε η Δρ Στέφανι Κόλλιερ, διευθύντρια εκπαίδευσης στον τομέα ψυχιατρικής τρίτης ηλικίας στο νοσοκομείο McLean της Μασαχουσέτης. «Αν καταφέρετε πραγματικά να βελτιστοποιήσετε τα στοιχεία του τρόπου ζωής ή όσα μπορείτε να τροποποιήσετε, τότε έχετε πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να ζήσετε χωρίς αναπηρίες.»
Συχνά, οι παράγοντες κινδύνου για τις παθήσεις αυτές είναι αλληλένδετοι και η αντιμετώπιση ενός προβλήματος – για παράδειγμα, η τακτική άσκηση μέσω περιπάτων με έναν φίλο – μπορεί να βοηθήσει και στην αντιμετώπιση άλλων, όπως η υπερβολική αύξηση βάρους και η κοινωνική απομόνωση.
«Αν αρχίσεις να δουλεύεις πάνω σε έναν από αυτούς, πολύ συχνά βελτιώνεις ταυτόχρονα και πολλούς άλλους», είπε η Δρ Σινγκ. «Είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να ξεκινήσεις.»
Η προστασία από τις εγκεφαλικές νόσους
Η μελέτη, η οποία βασίστηκε σε δεδομένα από 59 μετα-αναλύσεις, εντόπισε έξι παράγοντες που μειώνουν τον κίνδυνο:
- Χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση αλκοόλ (η κατανάλωση ενός έως τριών ποτών την ημέρα προσφέρει μικρότερο όφελος σε σχέση με λιγότερο από ένα ποτό την ημέρα).
- Πνευματική δραστηριότητα, δηλαδή τακτική ενασχόληση με διανοητικά απαιτητικές ασχολίες όπως το διάβασμα ή η επίλυση παζλ.
- Διατροφή πλούσια σε λαχανικά, φρούτα, γαλακτοκομικά, ψάρια και ξηρούς καρπούς.
- Μέτρια ή υψηλά επίπεδα σωματικής δραστηριότητας.
- Αίσθηση σκοπού στη ζωή.
- Μεγάλο κοινωνικό δίκτυο.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο
Η μελέτη εντόπισε επίσης 13 χαρακτηριστικά υγείας και συνήθειες που αυξάνουν την πιθανότητα ανάπτυξης άνοιας, εγκεφαλικού ή κατάθλιψης στην τρίτη ηλικία. (Συνολικά, οι προστατευτικοί και επιβαρυντικοί παράγοντες είναι 19, επειδή δύο από αυτούς – η διατροφή και οι κοινωνικές σχέσεις – μπορούν είτε να αυξήσουν είτε να μειώσουν τον κίνδυνο, ανάλογα με τον τύπο και την ποιότητά τους.)
- Υψηλή αρτηριακή πίεση
- Υψηλός δείκτης μάζας σώματος
- Υψηλό σάκχαρο αίματος
- Υψηλή ολική χοληστερίνη
- Συμπτώματα κατάθλιψης
- Διατροφή πλούσια σε κόκκινο κρέας, αναψυκτικά με ζάχαρη, γλυκά και νάτριο
- Απώλεια ακοής
- Νεφρική νόσος
- Πόνος, ιδίως όταν παρεμποδίζει την καθημερινή δραστηριότητα
- Διαταραχές ύπνου (π.χ. αϋπνία ή κακής ποιότητας ύπνος) ή διάρκεια ύπνου άνω των οκτώ ωρών
- Ιστορικό καπνίσματος
- Μοναξιά ή απομόνωση
- Γενικό άγχος ή αγχωτικά γεγονότα ζωής (σύμφωνα με τις αναφορές των συμμετεχόντων)
Η μελέτη εξέτασε μόνο παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με δύο ή περισσότερες από τις τρεις παθήσεις. Δεν αποδείχθηκε ότι αυτοί οι παράγοντες προκαλούν άμεσα τις νόσους· απλώς διαπιστώθηκε συσχέτιση.
Η πνευματική δραστηριότητα είχε τη μεγαλύτερη προστατευτική επίδραση, μειώνοντας τον κίνδυνο άνοιας κατά περίπου 40%. Σύμφωνα με την έρευνα, η κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσει κανείς αλλαγές στον τρόπο ζωής είναι η μέση ηλικία.
Πως αρχίζουμε;
Η μελέτη ανέδειξε και ποιες συνήθειες έχουν ιδιαίτερα έντονη επίδραση στην υγεία του εγκεφάλου. Η αντιμετώπιση αυτών, είπαν οι γιατροί, είναι εξαιρετική αρχή. Η μελέτη έδειξε ότι η υψηλή αρτηριακή πίεση ήταν ο ισχυρότερος μεμονωμένος παράγοντας κινδύνου για οποιαδήποτε από τις τρεις παθήσεις, κυρίως επειδή σχεδόν τριπλασιάζει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Μια άλλη πρόσφατη μελέτη, δημοσιευμένη στο Nature Medicine, επιβεβαίωσε αυτό το εύρημα: σε τυχαιοποιημένη δοκιμή 34.000 ασθενών στην Κίνα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι μείωσαν σημαντικά την αρτηριακή τους πίεση είχαν 15% λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν άνοια από εκείνους που δεν το έκαναν.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης μπορεί να έχει δυσανάλογα μεγάλο όφελος για την υγεία του εγκεφάλου. Για να το επιτύχετε, μπορείτε να ξεκινήσετε μειώνοντας την κατανάλωση αλατιού, ασκούμενοι περισσότερο ή χάνοντας βάρος, σύμφωνα με τη Δρ Άλισον Μουρ, επικεφαλής του τομέα γηριατρικής, γεροντολογίας και παρηγορικής φροντίδας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο.
Ωστόσο, όπως είπε, οι παρεμβάσεις αυτές δεν είναι πάντα αρκετές, ιδίως όσο μεγαλώνουμε και τα αγγεία μας σκληραίνουν. Εκεί βοηθούν τα φάρμακα.
Γυμνάστε το σώμα και το μυαλό σας
Η μέτρια και υψηλή σωματική δραστηριότητα μείωσε σημαντικά τις πιθανότητες εγκεφαλικού και άνοιας, όπως και η ύπαρξη μεγάλου κοινωνικού δικτύου. Οι μετα-αναλύσεις όρισαν αυτά τα επίπεδα διαφορετικά, αλλά οι κατευθυντήριες οδηγίες της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας περιγράφουν δραστηριότητες όπως το περπάτημα και η κηπουρική ως «μέτριας έντασης», ενώ το τρέξιμο και η κολύμβηση ως «έντονης έντασης».
Η πνευματική δραστηριότητα είχε τη μεγαλύτερη προστατευτική επίδραση, μειώνοντας τον κίνδυνο άνοιας κατά περίπου 40%. Ωστόσο, οι ερευνητές σημείωσαν ότι αυτό μπορεί εν μέρει να οφείλεται σε «αντίστροφη αιτιότητα». Δηλαδή τα άτομα που ήδη αναπτύσσουν άνοια να ασχολούνται λιγότερο με γνωστικά απαιτητικές δραστηριότητες λόγω των συμπτωμάτων τους.
Παρόλα αυτά, η Δρ Κόλλιερ είπε ότι τα δεδομένα ενισχύουν τη σύστασή της προς τους ασθενείς να ασχολούνται με πνευματικές ασκήσεις που είναι «λίγο δύσκολες» — όπως το διάβασμα, τα παζλ ή η εκμάθηση ενός νέου μουσικού οργάνου. Ιδανικά, είπε, να τα κάνετε με παρέα, γιατί η συνομιλία είναι γνωστικά διεγερτική και προσφέρει και το πρόσθετο όφελος της κοινωνικής αλληλεπίδρασης.
Ξεκινήστε νωρίς αν μπορείτε
Η Δρ Κόλλιερ είπε ότι η κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσει κανείς αλλαγές στον τρόπο ζωής «δεν είναι γενικά η τρίτη ηλικία, είναι η μέση ηλικία». Αυτό μπορεί να αποτρέψει την ανάπτυξη της νόσου από τα πρώτα της στάδια.
Ωστόσο, η μείωση αυτών των παραγόντων κινδύνου μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη ή την επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου και σε μεταγενέστερα στάδια της ζωής. Μπορεί επίσης να ωφελήσει άτομα με οικογενειακό ή γενετικό υπόβαθρο για τις νόσους αυτές, τα οποία «συχνά νιώθουν πως είναι το αναπόφευκτο πεπρωμένο τους», είπε η Δρ Σινγκ. Όμως «υπάρχουν πράγματα που μπορούν να κάνουν – που όλοι μας μπορούμε να κάνουμε – για να φροντίσουμε καλύτερα τον εγκέφαλό μας».
Πηγή: ΝΥΤ
