Ο χάρτης για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ), τον οποίο έδωσε στη δημοσιότητα η κυβέρνηση, «στο σκέλος του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, είναι απλώς μια ευρηματική απεικόνιση των ελληνικών διεκδικήσεων, χωρίς έννομα αποτελέσματα. Και αποτελεί απλώς ένα χάρτη διεκδικήσεων των απώτατων ορίων της Ελλάδας στις περιοχές αυτές. Ή, καλύτερα -κάτι που και το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών δέχεται, μια πρόσκληση για διαπραγμάτευση με την Τουρκία για προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο, το μόνο διεθνές όργανο που μπορεί, σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία του σε επίλυση θαλασσίων διαφορών, να δώσει μια σαφή και τελεσίδικη λύση στο χρονίζον πρόβλημα της οριοθέτησης».
Αυτό υπογραμμίζει, σε άρθρο του στην «Καθημερινή της Κυριακής» ο Χρήστος Ροζάκης, παλιότερα, επί κυβέρνησης Σημίτη, υφυπουργός Εξωτερικών. Παρ’ ότι τα φιλοκυβερνητικά προπαγανδιστικά φερέφωνα παρουσίασαν το αυτονόητο, ούτε λίγο ούτε πολύ, ως μια ακόμη … κολοκοτρωνέϊκη πράξη της κυβέρνησης Μητσοτάκη έναντι της Τουρκίας, η οποία παρεμπιπτόντως ανακοινώθηκε τη Μεγάλη Εβδομάδα -μαζί με τα επιδόματα φτώχειας– για να μειώσει τον θόρυβο από το σκάνδαλο της «Ομάδας “αλήθειας”» της ΝΔ και την «αναβολή» της πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής σύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, εξαιτίας των τουρκικών -πειρατικού τύπου- αντιδράσεων, ο Χ. Ροζάκης τοποθετεί το θέμα ως εξής: Με δεδομένο ότι, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, η γείτων θα ανακοινώσει και αυτή τον δικό της ΘΧΣ, όπου θα αποτυπώνει τις δικές της διεκδικήσεις, αυτοί οι χάρτες θα μπορέσουν να αποτελέσουν βάση για να προσφύγουν Ελλάδα και Τουρκία στο Διεθνές Δικαστήριο. Εάν, βεβαίως, συμφωνήσουν σε συνυποσχετικό.
Αξιον προσοχής είναι ότι η Αθήνα έφτιαξε αυτόν τον χάρτη βάσει των δεσμεύσεών της απέναντι στις Βρυξέλλες, και θα τον καταθέσει στην ΕΕ, ενώ η Αγκυρα δηλώνει ότι θα τον καταθέσει στον ΟΗΕ. Κατά τον Χ. Ροζάκη, «ο ΘΧΣ έχει μια μακρά ιστορία αναβολών και παλινδρομήσεων. Επρεπε να είχε κατατεθεί έως τις 31 Μαρτίου 2021, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της Ενωσης, αλλά καθυστέρησε γιατί ήταν κρίσιμη η παρουσία του για τις ελληνοτουρκικές διαφορές. Χρειάστηκε μια καταδίκη από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (υπόθεση C-128/24) και μια διαβεβαίωση από την Ενωση, ότι η κατάθεση δεν απαιτεί προηγούμενη οριοθέτηση, για να πεισθεί η Ελλάδα να προσκομίσει τον χάρτη».
Τι θα αποφασίσει το Διεθνές Δικαστήριο;
Πάντως, σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας, «Πρώτο Θέμα», «τα θαλάσσια πάρκα θα επανεξεταστούν από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας, οπότε θα χρειαστεί εύλογο διάστημα για την οριστικοποίησή τους». Κατά την εφημερίδα, «είναι σημαντικό, εφόσον ολοκληρωθεί η διαδικασία σχεδιασμού όλων των χαρτών που συνοδεύουν τον ΘΧΣ και η κατάθεσή τους στην Κομισιόν, να ξεκινήσει και η έμπρακτη εφαρμογή του. Διότι αυτό θα του προσδώσει εγκυρότητα και αξιοπιστία επί του πεδίου, καθώς μέχρι τότε θα παραμένει απλώς μια θεωρητική αποτύπωση, έστω και σε κοινοτικό πλαίσιο, των αξιώσεων της Ελλάδας επί των θαλάσσιων ζωνών, σημαντικό μέρος των οποίων αμφισβητεί και διεκδικεί η Τουρκία». Τονίζει, μάλιστα, πως όλα αυτά θα είναι δώρον … άδωρον εάν η Αθήνα δεν προχωρήσει «συντεταγμένα στην υιοθέτηση των ευθειών γραμμών βάσης και του κλεισίματος των κόλπων που χρησιμοποιήθηκαν για τη χάραξη του ΘΧΣ».

Στο ίδιο δημοσίευμα, το οποίο εμφανώς αντανακλά τις ανησυχίες του μεγάρου Μαξίμου και της ηγεσίας του υπουργείου Εξωτερικών, αναφέρεται πως «παρά την προσδοκία ότι με την έγκριση του ΘΧΣ και με τη δημοσιοποίηση του αντίστοιχου τουρκικού σχεδιασμού θα υπήρχε διαπιστωμένη διαφορά που θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσφυγή σε διεθνή δικαιοδοσία, είναι προφανές ότι τα εμπόδια που υπήρχαν μέχρι τώρα για μια τέτοια εξέλιξη παραμένουν. Και το γεγονός, μάλιστα, ότι η Ελλάδα έχει επισήμως εγκρίνει έναν χάρτη που αποτυπώνει το μέγιστο των αξιώσεών της σε θαλάσσιες ζώνες καθιστά ακόμη πιο δύσκολη απέναντι στην κοινή γνώμη την επίλυση της διαφοράς, είτε μέσω διαπραγματεύσεων είτε μέσω του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, καθώς δεν θα δικαιώνει απολύτως την ελληνική θέση, όπως αυτή αποτυπώθηκε στον ΘΧΣ».
Η -αναβαλόμενη- διασύνδεση Ελλάδας -Κύπρου – Ισραήλ
Επισήμως, οι αντιδράσεις του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών στον ελληνικό Χάρτη, κρίνονται ως ήπιες από την Αθήνα. Ωστόσο, η τουρκική αντιπολίτευση … βγήκε στα κάγκελα, καταγγέλλοντας την κυβέρνηση Ερντογάν. Ως εκ τούτου, δεν αποκλείεται για λόγους -και- εσωτερικής κατανάλωσης, η Αγκυρα να ανεβάσει τους τόνους.
Σε αυτό το σκηνικό, η Αθήνα … σφυρίζει αδιάφορα, αποφεύγοντας να υλοποιήσει άμεσα το -ευρωπαϊκό- σχέδιο του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Δηλαδή, να συνεχίσει ένα έργο, το οποίο βασίζεται στην άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της και στην εφαρμογή του διεθνούς Δικαίου. Ως γνωστόν, η Τουρκία, παρουσία μάλιστα πολεμικών πλοίων της, έχει επανειλημμένως παρεμποδίσει τις εργασίες για το καλώδιο. Τώρα, λοιπόν, η κυβέρνηση διαρρέει ότι θέλει να αποφύγει, στην παρούσα συγκυρία, «αποσταθεροποιητικές και ανεπιθύμητες καταστάσεις», όπως αναφέρει το «Πρώτο Θέμα».
Φινλανδοποίηση
Οπως, όμως, σημειώνει η επίσης φιλοκυβερνητική «Καθημερινή», αν και στην Αθήνα «θεωρούν ότι το έργο κάποια στιγμή (!) θα προχωρήσει», το «ιδανικό σενάριο για την επιστροφή του ερευνητικού πλοίου στην περιοχή ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου θα ήταν κάποιου είδους συνεννόηση με την Τουρκία ή ο εξαρχής επανασχεδιασμός της πορείας του καλωδίου. Σε αντίθετη περίπτωση, το ερευνητικό πλοίο θα πρέπει να επιστρέψει συνοδεία στόλου στα ανατολικά της Κάσου».
Ως γνωστόν, όταν προ μηνών τουρκικά πολεμικά σκάφη παρεμπόδισαν τις εργασίες για το καλώδιο νοτίως της Κάσου, η τουρκική πλευρά ισχυρίστηκε ότι η Αθήνα ζήτησε «την άδεια» της Αγκυρας για τις εργασίες. Η ελληνική κυβέρνηση το αρνήθηκε. Τώρα, άραγε, θα γίνουν «συνεννοήσεις» -δηλαδή παζάρια- με την Τουρκία για αυτονόητα ελληνικά δικαιώματα; Κοντολογίς, δεν θα μπορεί να κάνει τίποτε η Ελλάδα εάν δεν πάρει την «άδεια» της γείτονος; Σε αυτή την περίπτωση, πρόκειται για «Φινλανδοποίηση» της Ελλάδας. Ακόμα χειρότερο, βέβαια, είναι το σενάριο του «επανασχεδιασμού» της πορείας του καλωδίου (!).

Υπάρχει, όμως, και το ακόμα πιο κακό σενάριο. Σύμφωνα με την «Καθημερινή», αυτό είναι «τι θα γίνει τη στιγμή που το ερευνητικό πλοίο εξέλθει από την περιοχή δυνητικής ΑΟΖ της Ελλάδας και εισέλθει στη δυνητική ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία καταφανώς δεν διαθέτει τα ναυτικά μέσα για να σχεδιάσει επιχείρηση συνοδείας του πλοίου. Ολα αυτά είναι, βεβαίως, ερωτήματα που πρακτικά θα ακολουθήσουν την όποια πολιτική απόφαση επανεκκίνησης των ερευνών, όποτε και αν αυτές ξεκινήσουν».
Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης
Στο μεταξύ, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Αμυνας, σήμερα «θα διεξαχθεί στη Θεσσαλονίκη η νέα συνάντηση των αντιπροσωπειών Ελλάδος και Τουρκίας, στο πλαίσιο των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ). Των δύο αντιπροσωπειών θα ηγούνται ο πρέσβης, Θεοχάρης Λαλάκος, και ο υφυπουργός Εξωτερικών, Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι, αντιστοίχως. Στις εκατέρωθεν αντιπροσωπείες θα μετέχουν επίσης ανώτατοι και ανώτεροι αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων».
Επίσης, βάσει κυβερνητικών διαρροών, στους σχεδιασμούς της κυβέρνησης είναι η σύγκληση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας (ΑΣΣ) να μη μετατεθεί επ’ αόριστον και, πάντως, να γίνει πριν από το καλοκαίρι. Ακόμα, στις 14 – 15 Μαΐου, στην Αττάλεια, στο περιθώριο της Συνόδου των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, αναμένεται να υπάρξει μία ακόμη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών, Γιώργου Γεραπετρίτη και Χακάν Φιντάν.



