Λίγες μόλις ημέρες μετά τη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο Σι Τζινπίνγκ υποδέχεται στο Πεκίνο τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Η χρονική συγκυρία δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία. Η εικόνα του Κινέζου προέδρου να συνομιλεί διαδοχικά με τον ηγέτη των ΗΠΑ και στη συνέχεια με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στέλνει ένα μήνυμα από μόνη της. Η Κίνα αποτελεί πλέον τον βασικό ρυθμιστή των διεθνών ισορροπιών.
Η επίσκεψη Τραμπ στην κινεζική πρωτεύουσα είχε αρχικά σχεδιαστεί ως προσπάθεια επανεκκίνησης των σινοαμερικανικών σχέσεων μετά τη σύγκρουση για τους δασμούς, την τεχνολογία και την Ταϊβάν. Στην πράξη όμως, η σύνοδος πραγματοποιήθηκε κάτω από τη βαριά σκιά του πολέμου με το Ιράν και της συνεχιζόμενης κρίσης στα Στενά του Ορμούζ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος πήγε στο Πεκίνο αναζητώντας κυρίως δύο πράγματα: μια μεγάλη εμπορική συμφωνία που θα μπορούσε να παρουσιάσει ως πολιτική νίκη στο εσωτερικό μέτωπο και μια έστω έμμεση κινεζική παρέμβαση προς την Τεχεράνη που να την φέρει πλησιέστερα στις αμερικανικές αξιώσεις.
Δεν εξασφάλισε ουσιαστικά τίποτα από τα δύο. Το Πεκίνο απέφυγε επιμελώς να δεσμευθεί δημόσια για πίεση προς το Ιράν, ενώ ακόμη και οι πολυδιαφημισμένες αναφορές Τραμπ για γιγαντιαίες αγορές Boeing έμειναν χωρίς σαφή κινεζική επιβεβαίωση. Η κινεζική ηγεσία φάνηκε να ενδιαφέρεται περισσότερο για κάτι διαφορετικό. Να ελέγξει τις εντάσεις με την Ουάσιγκτον αποφεύγοντας μια μετωπική αντιπαράθεση εξασφαλίζοντας παράλληλα χρόνο για τη δική της οικονομική, τεχνολογική και στρατηγική ενίσχυση.
Η ρωσική εξάρτηση από το Πεκίνο βαθαίνει
Αυτό ακριβώς εξηγεί και τη σημασία της επίσκεψης Πούτιν. Για τη Μόσχα, η εικόνα του Τραμπ στο Πεκίνο προκάλεσε ανησυχία. Παρά τη συνεχιζόμενη σύγκρουση ΗΠΑ–Κίνας, το Κρεμλίνο γνωρίζει ότι μια σταδιακή σινο-αμερικανική προσέγγιση θα μπορούσε να υποβαθμίσει τη Ρωσία σε ρόλο δευτερεύοντα παίκτη.
Γι’ αυτό και η επίσκεψη Πούτιν αποκτά χαρακτήρα σχεδόν «στρατηγικής υπενθύμισης». Η Μόσχα θέλει να δείξει ότι η σινορωσική σχέση δεν αποτελεί προιόν συγκυρίας αλλά δομικό στοιχείο της νέας παγκόσμιας ισορροπίας που επιχειρούν να οικοδομήσουν οι δύο χώρες απέναντι στη Δύση.
Για τη Ρωσία, η σχέση με την Κίνα έχει αποκτήσει πλέον εξαιρετικά κρίσιμη σημασία. Η κινεζική αγορά παραμένει ζωτικής σημασίας για τις ρωσικές ενεργειακές εξαγωγές μετά τη ρήξη με την Ευρώπη, ενώ το Πεκίνο λειτουργεί ταυτόχρονα ως οικονομικό, τεχνολογικό και διπλωματικό στήριγμα απέναντι στις δυτικές κυρώσεις. Σε μια περίοδο όπου η Μόσχα επιχειρεί να αντέξει μια μακρά αντιπαράθεση με τη Δύση, η διατήρηση της κινεζικής στήριξης αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα πρώτης γραμμής
Ακριβώς γι’ αυτό η συνάντηση δεν περιορίζεται μόνο σε οικονομικά ή ενεργειακά ζητήματα. Η Μόσχα και το Πεκίνο επιχειρούν ταυτόχρονα να επαναβεβαιώσουν και το κοινό πολιτικό πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίζεται η στρατηγική τους σύγκλιση. Το μήνυμα είναι σαφές και στις δηλώσεις περί κοινής υπεράσπισης της «κυριαρχίας» και της «εθνικής ενότητας» — μια διατύπωση που συνδέει την κρίση της Ουκρανίας με εκείνη της Ταϊβάν. Το Πεκίνο και η Μόσχα επιχειρούν να παρουσιάσουν τις δυτικές παρεμβάσεις ως μέρος μιας ενιαίας στρατηγικής πίεσης απέναντι σε αναδυόμενες ή αναθεωρητικές δυνάμεις.
Η Κίνα ποντάρει στον χρόνο
Ταυτόχρονα όμως, η επίσκεψη Πούτιν αναδεικνύει και την αυξανόμενη αυτοπεποίθηση της Κίνας. Πριν από λίγα χρόνια, η Ουάσιγκτον πίστευε ότι μπορούσε να περιορίσει ταυτόχρονα και τη Ρωσία και την Κίνα μέσω οικονομικής πίεσης, τεχνολογικών περιορισμών και στρατιωτικής ισχύος. Σήμερα όμως, το Πεκίνο δείχνει να αισθάνεται όλο και πιο άνετα στον ρόλο της ανερχόμενης υπερδύναμης
Η κινεζική ηγεσία θεωρεί ότι η αμερικανική στρατηγική έχει αρχίσει να παράγει τα αντίθετα αποτελέσματα από εκείνα που επιδίωκε. Οι κυρώσεις και οι τεχνολογικοί αποκλεισμοί επιτάχυναν τη στροφή της Κίνας προς την τεχνολογική αυτάρκεια. Ο εμπορικός πόλεμος δεν ανέκοψε τη βιομηχανική της άνοδο. Και ο πόλεμος με το Ιράν αποκάλυψε, στα μάτια πολλών Κινέζων αναλυτών, τα όρια της ισχύος των ΗΠΑ αλλά και της δυνατότητας τους να διαχειρίζονται ταυτόχρονα πολλαπλά μέτωπα υψηλής έντασης.
Γι’ αυτό και η κινεζική στρατηγική μοιάζει να ποντάρει όλο και περισσότερο στον χρόνο. Ο Σι δεν δείχνει να βιάζεται ούτε για ρήξη ούτε για συμφιλίωση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντίθετα, επιχειρεί να «διαχειριστεί» την Ουάσιγκτον μέσα από διαδοχικές συνόδους, εύθραυστες εμπορικές ανακωχές και στοιχειώδεις συμφωνίες συνεννόησης, καθυστερώντας όσο μπορεί μια άμεση μετωπική σύγκρουση.
Και ίσως ακριβώς εκεί να βρίσκεται το πραγματικό μήνυμα της διαδοχικής παρουσίας Τραμπ και Πούτιν στο Πεκίνο. Οχι απλώς ότι η Κίνα συνομιλεί ταυτόχρονα και με τους δύο, αλλά ότι θεωρεί πλέον πως έχει την άνεση να το κάνει χωρίς να χρειάζεται να επιλέξει στρατόπεδο.
