Αμετακίνητη στις θέσεις της, φαίνεται ότι είναι η «κυβέρνηση» της Τρίπολης, στη Λιβύη. Αυτό προκύπτει, εμμέσως πλην σαφώς, από τις αναφορές των ελληνικών «διπλωματικών πηγών», απ’ όπου καθίσταται φανερό ότι η Τρίπολη ουδεμία διάθεση έδειξε για να αρχίσει διάλογος ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Λιβύη, προκειμένου να επιλυθεί, είτε με διμερή συμφωνία, είτε με προσφυγή στο διεθνές Δικαστήριο, η διαφορά των δύο χωρών για την οριοθέτηση ΑΟΖ – Υφαλοκρηπίδας νοτίως της Κρήτης.
Τουναντίον, όπως φαίνεται από τη Ρηματική Διακοίνωση που κατέθεσε στον ΟΗΕ, στις 27 Μαΐου 2025, η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Λιβύης, η Τρίπολη «οχυρώνεται» πίσω από το ψευδεπίγραφο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο της δήθεν οριοθέτησης ΑΟΖ Λιβύης – Τουρκίας, το οποίο υπερασπίζεται τόσο η Τρίπολη, όσο και η Αγκυρα. Να σημειωθεί ότι στον χορό των αντιδράσεων κατά της Ελλάδας έχει προσχωρήσει και η «κυβέρνηση» της Ανατολικής Λιβύης, που ελέγχει ο – κατά τα άλλα – «σύμμαχος» του Κυριάκου Μητσοτάκη, «στρατάρχης» Χάφταρ. Κι’ αυτό παρά τις αιματηρές κόντρες που έχει με την «κυβέρνηση» της Τρίπολης, της Δυτικής Λιβύης.
Είναι εμφανές ότι η Τουρκία, χρησιμοποιώντας ως «εργαλείο» της τη Λιβύη, προκειμένου να σφίξει τη «δαγκάνα» γύρω από την Ελλάδα, ανοίγοντας αυτή τη φορά το «νότιο μέτωπο». Ως γνωστόν, η Αγκυρα δραστηριοποιείται συνεχώς στα Βαλκάνια, στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας, στην Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία, ενώ πιέζει διαρκώς ανατολικά, στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, «περικυκλώνοντας» έτσι την Ελλάδα. Σε όλα αυτά, να προστεθεί και η «εργαλειοποίηση» του Μεταναστευτικού, εσχάτως και από τη Λιβύη.
Σε αυτό το σκηνικό της διαφαινόμενης άρνησης της Τρίπολης να ανοίξει διάλογο με την Αθήνα, αλλά της ταύτισης Χάφταρ, στοιχεία που ως όλα δείχνουν συνθέτουν την εικόνα της πλήρους εξάρτησης Δυτικής και Ανατολικής Λιβύης από την Τουρκία, είναι απορίας άξιον από που αντλεί την «αισιοδοξία» της η κυβέρνηση και θεωρεί «επιτυχημένες» τις επισκέψεις του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, στη Δυτική και Ανατολική Λιβύη. Πόσο μάλλον, όταν τα κέρδη φαίνονται να είναι μηδενικά. Να σημειωθεί ότι ακόμα ο υπουργός Εξωτερικών, εκτός από γενικόλογες δηλώσεις, δεν έχει ξεκαθαρίσει καν τι ακριβώς συζήτησε και συμφώνησε με τις δύο «κυβερνήσεις» της Λιβύης.
Στον «πάγο»
Το στίγμα, πάντως, που δίδουν οι ελληνικές «διπλωματικές πηγές» (το ΥΠΕΞ, δηλαδή) μάλλον απαισιοδοξία γεννά. Χαρακτηριστικά, αναφερόμενο στη στάση της Τρίπολης και στη Ρηματική Διακοίνωση στον ΟΗΕ, σημειώνει ότι «τέτοιες θέσεις δεν παραπέμπουν σε ετοιμότητα για επανέναρξη συνομιλιών για οριοθέτηση Υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας». Πρόκειται για έμμεση πλην σαφέστατη παραδοχή ότι η «κυβέρνηση» της Τρίπολης (είναι δυστυχώς η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση, αν και παράνομη), δεν προτίθεται να κάνει διπλωματικό διάλογο.
Αναλυτικά, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, «η Ρηματική Διακοίνωση της 27ης Μαΐου 2025 της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Λιβύης στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, σε αντίδραση ελληνικών πρωτοβουλιών άσκησης νόμιμων κυριαρχικών δικαιωμάτων, εκφράζει τις πάγιες θέσεις της Λιβύης, ωστόσο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Οι θέσεις αυτές έχουν τεθεί στο παρελθόν και απαντηθεί προσηκόντως από την Ελλάδα και την Αίγυπτο.
Το διεθνές δίκαιο δεν επικαθορίζεται από μονομερείς ρηματικές διακοινώσεις, ούτε από ευσεβείς πόθους τρίτων. Τέτοιες θέσεις δεν παραπέμπουν σε ετοιμότητα για επανέναρξη συνομιλιών για οριοθέτηση Υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Η Ελλάδα θα συνεχίσει στον δρόμο του διεθνούς δικαίου και των στέρεων περιφερειακών συμμαχιών που πολλαπλασιάζουν τη διπλωματική της ισχύ. Σε αντίθεση με άκυρες και ανυπόστατες συμφωνίες, η Ελλάδα βαδίζει και ενεργεί βάσει του Διεθνούς Δικαίου και δεν διστάζει να διατυπώνει ευθέως τις θέσεις της σε κάθε συνομιλητή της, όπως έπραξε και πρόσφατα ο υπουργός Εξωτερικών κατά την επίσκεψή του στη Λιβύη.
Επιχαίρει η Αγκυρα
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία επιχαίρει για τη Ρηματική Διακοίνωση που κατέθεσε η Τρίπολη στον ΟΗΕ, όπως φαίνεται από το δημοσίευμα του κρατικού ειδησεογραφικού πρακτορείου, Anadolu. Ιδιαίτερα εστιάζει στις αναφορές έκανε η λιβυκή «κυβέρνηση» στο τουρκολιβυκό ψευδομνημόνιο. Αναλυτικότερα, αναφέρει:
«(…) Με υπόδειξη του Μνημονίου για την οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας που υπεγράφη μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης το 2019, στην Διακοίνωση έγιναν οι ακόλουθες επισημάνσεις: “Στις 27 Νοεμβρίου 2019 η Λιβύη και η Τουρκία υπέγραψαν Mνημόνιο Κατανόησης για τον καθορισμό των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο. Αυτό το Μνημόνιο έχει καταχωρηθεί από τις 11 Δεκεμβρίου 2019 καταλλήλως στη Γραμματεία του ΟΗΕ σύμφωνα με το άρθρο 102 του Χάρτη του ΟΗΕ και συνιστά μια δίκαιη λύση που επιτεύχθηκε με βάση το διεθνές δίκαιο. Ούτε η Ελλάδα αλλά ούτε και η Αίγυπτος έχουν κυριαρχικά δικαιώματα στις θαλάσσιες περιοχές που οριοθετήθηκαν μεταξύ της Λιβύης και της Τουρκίας σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο”.
»Στη Διακοίνωση αναφέρεται ότι το Μνημόνιο που υπεγράφη μεταξύ της Λιβύης και της Τουρκίας καθιστά άκυρη τη συμφωνία που υπεγράφη το 2020 μεταξύ της Ελλάδας και της Αιγύπτου για την οριοθέτηση αποκλειστικών οικονομικών ζωνών. “Αυτή η συμφωνία (Αιγύπτου – Ελλάδας) δεν συνάδει με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, και ιδίως με την αρχή της ισότητας”.
»Η Λιβύη τονίζει ότι οι απόπειρες της Ελλάδας και της Αιγύπτου να καθορίσουν περιοχές και να χορηγήσουν άδειες για δραστηριότητες έρευνας υδρογονανθράκων το 2014, το 2021 και πρόσφατα τον Απρίλιο του 2024 παραβιάζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Λιβύης στη Μεσόγειο. Το να δίνει έγκριση η Ελλάδα για έρευνες υδρογονανθράκων στα νότια της Κρήτης συνιστά παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Λιβύης στη Μεσόγειο, σημειώνονται τα εξής: ‘Η Ελλάδα συνεχίζει τις μονομερείς δραστηριότητες έρευνας και γεώτρησης στις εν λόγω υπεράκτιες περιοχές αδειοδότησης, ιδίως από τις 26 Νοεμβρίου 2022, αγνοώντας πλήρως τα κυριαρχικά δικαιώματα της Λιβύης και παραβιάζοντας σοβαρά τους θεσπισμένους κανόνες και πρακτικές του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας σχετικά με την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας μεταξύ κρατών με έναντι ακτές’.
»Ορισμένες περιοχές του ελληνικού Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού που ανακοινώθηκε από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών και το ελληνικό υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στις 16 Απριλίου 2025 παραβιάζουν τη θαλάσσια δικαιοδοσία της Λιβύης στη Μεσόγειο. Στο διάβημα αναφέρεται ότι: “Αρχικά και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ορισμένες περιοχές στο νότιο τμήμα του ελληνικού χάρτη του ΘΧΣ παραβιάζουν την υφαλοκρηπίδα της Λιβύης στη Μεσόγειο Θάλασσα, επί της οποίας η Λιβύη έχει de facto και κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία. Ο ελληνικός ΘΧΣ δεν έχει καμία νομική ισχύ για τη Λιβύη”.
»Η Λιβύη είχε και πριν αντιταχθεί σε διαγωνισμό της Ελλάδας για έρευνες και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης με άλλο διάβημα που είχε αποσταλεί στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ και δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα του ΟΗΕ».
