Τουρκο-λιβυκές «απαιτήσεις» νοτίως της Κρήτης

Αμφισβητεί τη μέση γραμμή που έχει ορίσει η Ελλάδα, ως ΑΟΖ της, νότια της Κρήτης, η «κυβέρνηση» της Τρίπολης, στη Λιβύη (που είναι, όμως, η διεθνώς αναγνωρισμένη, αν και παράνομη). Ετσι, διαψεύδονται εκτιμήσεις που φέροντα να είχαν έως τώρα κυβερνητικοί και διπλωματικοί κύκλοι στην Αθήνα, οι οποίοι νόμιζαν (!) ότι η Λιβύη θα αποδεχτεί σιωπηρά τη μέση γραμμή που είχε ορίσει μονομερώς η Ελλάδα με νόμο 4001/2011.

Δεν είναι η πρώτη φορά που διαψεύδεται στην εξωτερική «πολιτική» της η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Υπό αυτή την συγκυρία, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, επισκέπτεται, όπως έχει αναφέρει ο ίδιος, ενδεχομένως την Τρίτη, την Τρίπολη. Μια επίσκεψη, ωστόσο, που έχει ναρκοθετηθεί, εξαιτίας της δραματικής κυβερνητικής ολιγωρίας ως προς τη Λιβύη, και της κοινής στάσης Τρίπολης – Βεγγάζης.

Να σημειωθεί ότι την ίδια στάση με την «κυβέρνηση» της Τρίπολης, κρατάει και η «κυβέρνηση» της Βεγγάζης (Ανατολική Λιβύη), του «συμμάχου» του Κ. Μητσοτάκη, «στρατάρχη» Χάφταρ. Οι «κυβερνήσεις» της διχοτομημένης Λιβύης, παρά τις συγκρουσιακές σχέσεις (εμφύλιας αντιπαράθεσης) μεταξύ τους, έχουν βρει κοινή γλώσσα ως προς την Ελλάδα. Ειδικότερα, αμφισβητούν την χάραξη της ΑΟΖ στη μέση γραμμή, νότια και δυτικά της Κρήτης, όπου η Ελλάδα παραχωρεί σε πετρελαϊκούς κολοσσούς θαλάσσια «οικόπεδα» στην περιοχή για έρευνες και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων.

Ηδη, στη Βεγγάζη την προηγούμενη εβδομάδα βρέθηκε ο Γ. Γεραπετρίτης, όπου συζήτησε με τον Χάφταρ, όπως είπε ο ίδιος, και τα θέματα θαλασσίων ζωών, καθώς και το Μεταναστευτικό. Κατά τα λεγόμενά του, Ελλάδα και Χάφταρ είναι «πιστοί» στο διεθνές Δίκαιο. Παρά ταύτα, μετά την επίσκεψή του, συνεχίστηκαν οι μεταναστευτικές – προσφυγικές ροές προς την Κρήτη. Αντίστοιχη «επιτυχία» αναμένει τώρα και στην Τρίπολη;

Επικαλούνται το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Ενώ, λοιπόν, ήταν γνωστό ότι προγραμματιζόταν ταξίδι του Γ. Γεραπετρίτη – και – στην Τρίπολη, η «κυβέρνηση» της Δυτικής Λιβύης, στις 20 Ιουνίου 2025 κατέθεσε στον ΟΗΕ επιστολή, η οποία δημοσιεύθηκε στις 3 Ιουλίου (αριθμός A/79/960), όπου, ούτε λίγο ούτε πολύ, επικαλείται κυριαρχικά δικαιώματα που απορρέουν από το ψευδεπίγραφο τουρκολιβυκό Μνημόνιο της δήθεν οριοθέτησης ΑΟΖ Τουρκίας – Λιβύης (υπογράφτηκε τέλος του 2019). Είναι ενδεικτικό ότι, στο συνοδευτικό έγγραφο της Λιβυκής Κρατικής Εταιρείας Πετρελαίου (NOC), γίνεται λόγος για παραβίαση της «οριοθετικής γραμμής». Αυτής, δηλαδή, που είναι προέκταση της τουρκολιβυκής «συμφωνίας».

Ετσι, η Τρίπολη ανοικτά πλέον, εγείρει απαιτήσεις που επικαλύπτουν το μεγαλύτερο τμήμα της ελληνικής ΑΟΖ νότια της Κρήτης, και αμφισβητεί την επήρεια της Κρήτης στην χάραξη ΑΟΖ και Υφαλοκρηπίδας μεταξύ των δύο χωρών. Κάτι τέτοιο, βέβαια, δεν είναι καινούργιο. Είναι, όμως, η πρώτη φορά που διατυπώνεται με επίσημο έγγραφο της αναγνωρισμένης «κυβέρνησης» της Λιβύης σε διεθνή Οργανισμό.

Ουσιαστικά, η Τρίπολη (και η Βεγγάζη;), ακολουθώντας τη γραμμή των Τούρκων υποβολέων, ζητάει αφενός μεν ματαίωση των παραχωρήσεων «οικοπέδων» νοτίων της Κρήτης στους πετρελαϊκούς κολοσσούς (αμερικανικούς και ευρωπαϊκούς), αφετέρου διαπραγμάτευση με την Αθήνα από μηδενική βάση ή και προσφυγή στο διεθνές Δικαστήριο. Πάντως, είτε με προσφυγή στο διεθνές Δικαστήριο, είτε με διμερή συμφωνία, ουσιαστικά το αποτέλεσμα θα είναι να «σπάσει» στην πράξη το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Πόσο μάλλον, αφού κανένα διεθνές Δικαστήριο δεν πρόκειται να δεχτεί τη γεωγραφική και νομική βάση του.

Το ελληνικό ΥΠΕΞ

Από τη μεριά της, η Αθήνα, μέσω διπλωματικών πηγών, τονίζει ότι «θα υπάρξει επίσημη απάντηση στον ΟΗΕ εκ μέρους της Ελλάδας». Ελπίζουμε να γίνει άμεσα, και όχι να αναμένουμε μήνες, όπως έχει γίνει στο παρελθόν με απαντήσεις αντίστοιχων τουρκικών εγγράφων στον ΟΗΕ.

Οπως αναφέρουν οι ίδιες διπλωματικές πηγές, «η Ρηματική Διακοίνωση της 20ής Ιουνίου της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης προς τον ΟΗΕ, σχετικά με την προκήρυξη οικοπέδων από την Ελλάδα, νοτίως της Κρήτης, δεν προσθέτει κάτι στην ήδη διατυπωθείσα επιχειρηματολογία. Η Ελλάδα απορρίπτει κάθε ενέργεια ή δράση που βασίζεται σε άκυρες και ανυπόστατες συμφωνίες, χωρίς κανένα έρεισμα στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Όσον αφορά το εκκρεμές διμερές θέμα της οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης με τη Λιβύη, η Ελλάδα, ως γνήσια γειτονική χώρα, έχει εκδηλώσει την ετοιμότητά της για συνέχιση των συζητήσεων, βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, όπως άλλωστε συνομολογεί και η λιβυκή πλευρά, όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν».

Η ανακοίνωση κλείνει, αναφέροντας ότι «καμία αντίδραση δεν πρόκειται να αποθαρρύνει την ελληνική κυβέρνηση από το να ασκεί, με υπευθυνότητα και έμπρακτα, τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας». Σκόπιμο είναι, πάντως, όταν πρόκειται για «διπλωματικές πηγές» του υπουργείου Εξωτερικών, να μην μετατρέπουν το υπουργείο σε «κυβερνητικό εκπρόσωπο». Δεν είναι κυβερνητικό παραμάγαζο το ΥΠΕΞ. Αν επιθυμούσε η κυβέρνηση να δηλώσει ότι θα υπερασπιστεί τα «κυριαρχικά δικαιώματα» της χώρας, ας το έκανε με κυβερνητικό non paper, όχι σαν ΥΠΕΞ. Σε αυτά, άλλωστε, … διαπρέπει.

Δωράκια για τον Χάφταρ

Εξαιτίας της δραματικής ολιγωρίας της ελληνικής κυβέρνησης επί σειρά ετών έναντι της Λιβύης, όπως επανειλημμένως έχει επισημαίνει το Neostrategy.gr, τώρα τρέχουν και δεν φτάνουν για να κάνουν «δωράκια» στον «φύλαρχο» Χάφταρ, μπας και αποσπάσουν την … εύνοιά του.

Μέχρι και η φιλοκυβερνητική εφημερίδα, «Καθημερινή», εκθέτει την απραξία της κυβέρνησης ως προς τη Λιβύη. «Στην πραγματικότητα, το «πακέτο» που προετοιμάζει η Αθήνα για να ανταποκριθεί στις ανάγκες της πλευράς Χαφτάρ έχει καθυστερήσει περίπου δύο χρόνια (σ.σ. είναι πολύ περισσότερο). Ωστόσο, θεωρείται πλέον απαραίτητο, προκειμένου οι σχέσεις Ελλάδας και Βεγγάζης να επανέλθουν σε τροχιά».

Τώρα, κατόπιν … τουρκικής εορτής, «αφυπνίστηκε» η Αθήνα. Γιατί; Η ίδια εφημερίδα αναφέρει: «Μόλις πριν από λίγες ημέρες, μια πρώτη ομάδα στελεχών των χερσαίων δυνάμεων της Ανατολικής Λιβύης (σ.σ. βάσει της συμφωνίας που έκλεισε ο γιός του Χάφταρ με την Τουρκία) επισκέφθηκε την Άγκυρα, όπου φαίνεται πως έχει ξεκινήσει πρόγραμμα επιμόρφωσης και στρατιωτικής εκπαίδευσης από τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις. Το εντυπωσιακό είναι ότι, σχεδόν ταυτόχρονα —μόλις τρεις ημέρες πριν—, η Άγκυρα υπέγραψε ακόμη ένα σύμφωνο στενότερης στρατιωτικής συνεργασίας με τις δυνάμεις της Δυτικής Λιβύης, που παραμένουν πιστές στον νυν πρωθυπουργό Αμπντουλχαμίντ αλ-Ντμπέιμπα. Αυτή η εξαιρετικά δυσμενής πραγματικότητα έχει οδηγήσει την ελληνική πλευρά σε μια σειρά κινήσεων, με στόχο να ξεμπλοκαριστούν αποφάσεις που εκκρεμούν εδώ και χρόνια».

Κατά την εφημερίδα, «η πλευρά Χαφτάρ ενδιαφέρεται για συνεργασία με την Ελλάδα, κυρίως στον τομέα των βασικών υποδομών — ύδρευση, αποχέτευση, ηλεκτροδότηση, βιολογικός καθαρισμός υδάτων και ανακύκλωση. Παράλληλα, έχει υποβάλει πολύ συγκεκριμένα αιτήματα στρατιωτικής βοήθειας, τα οποία στο παρελθόν είχαν αγνοηθεί. (…) Εκείνο που φαίνεται ότι η Αθήνα δεν έχει πια κανέναν λόγο να καθυστερεί είναι η εκπαίδευση προσωπικού του Ναυτικού και της Ακτοφυλακής της Ανατολικής Λιβύης. Στο ίδιο πλαίσιο, οι ναυτικές δυνάμεις του Χαφτάρ έχουν ζητήσει τεχνική υποστήριξη για τη συντήρηση παλαιών σκαφών, κυρίως ακτοφυλακίδων».