Του Δημήτρη Στριλάκου *
Ο Δεκέμβρης είναι ο μήνας των Χριστουγέννων και των γιορτών, γεμάτος με τροφαντούς αγιοβασίληδες και καλοκάγαθους ταράνδους, λαμπιόνια και χρυσές βιτρίνες.
Δεν ήταν πάντα έτσι. Πριν την έλευση του χριστιανισμού ο Δεκέμβρης ήταν ένα σκοτεινό κατώφλι. Εκεί κάπου στις 21, 22 και 23 Δεκέμβρη που συμπίπτουν με το χειμερινό ηλιοστάσιο, σέρνονταν πάνω από τον κόσμο οι μεγαλύτερες και πιο σκοτεινές νύχτες του χρόνου.
Οι φυλές των ανθρώπων γιόρταζαν και τότε το χειμερινό ηλιοστάσιο, αλλά όχι όπως τώρα τα Χριστούγεννα. Γιόρταζαν όπως γιορτάζει κανείς όταν δείχνει σε ένα θηρίο ότι δεν το φοβάται—έστω και αν μέσα του τρέμει. Κάθε φωτιά που άναβαν, κάθε χτύπος τυμπάνου, κάθε χορός, κάθε προσφορά ή θυσία ήταν…και μια διαπραγμάτευση. Ένα «παζάρι» με σκοτεινές δυνάμεις!
Παντού στον κόσμο πριν την επικράτηση του Χριστιανισμού, οι παλιότεροι άνθρωποι πίστευαν πως όταν ο ήλιος άρχισε να μικραίνει, το μάνταλο της πόρτας του κάτω κόσμου χαλαρώνει.
Πίστευαν πως κάτω από το χιόνι, στις ρίζες της γης, υπήρχε κάτι που άκουγε. Κάτι που σάλευε και περίμενε! Και αυτό το «κάτι» προσπαθούσαν να ξορκίσουν με τις γιορτές τους…
Οι παγανιστικές δοξασίες μιλούσαν για πνεύματα που έβγαιναν από τον Κάτω Κόσμο, για να διεκδικήσουν ό,τι τους είχε κλαπεί: ζεστασιά, ζωή, φωνές. Και οι αρχαίες χειμερινές γιορτές προσπαθούσαν να ξεγελάσουν τον μεταφυσικό φόβο που γεννάει το κρύο και το σκοτάδι. Γιατί σε εποχές προ…εμβολίων και αντιβιώσεων, ο χειμώνας ήταν θάνατος!, Τότε ήταν που ξεκληρίζονταν οικογένειες και χωριά ολόκληρα, τότε ήταν που πέθαιναν οι περισσότεροι άνθρωποι…
Όμως, ακόμα και στην καρδιά αυτής της σκοτεινής στιγμής, υπήρχε η υπόσχεση πως το φως θα ξαναγεννηθεί, ότι ο τροχός θα γυρίσει και η ζωή θα επιστρέψει.
Όταν ο χριστιανισμός απλώθηκε, οι παλιές γιορτές τραβήχτηκαν πίσω. Απωθήθηκαν στο περιθώριο – όπως απωθεί κανείς μια κακή ανάμνηση που επιμένει να επιστρέφει κάποιες νύχτες. Όμως, οι θρύλοι δεν χάθηκαν, παρέμειναν θαμμένοι στο συλλογικό της ψυχής. Και επειδή κάποιοι φόβοι συνεχίζουν να ζουν μέσα στους ανθρώπους, στα κόκκαλα και στο αίμα τους, προέκυψε… η ήπια Χριστουγεννιάτικη εκδοχή των καλικαντζάρων..
Έλα ρε φίλε! Ποιός να τρομάξει σήμερα, με τους βρωμόγλωσσους καλικάντζαρους, που υποτίθεται ότι παραμονεύουν σε σκοτεινά φαράγγια, μέσα σε λυκοφωλιές και σε χαλασμένους νερόμυλους;
Ποιός να τρομάξει με αστεία τερατάκια που κατουράνε και σβήνουν τις φωτιές, τσακίζουν κανάτια, σκορπάνε τη στάχτη ή μαγαρίζουν τα αλεύρια και τα παστρικά ρούχα;
Εντάξει, τώρα πια…δεν τα φτιάχνουν τα «τέρατα» όπως παλιά. Νύχτωσε, όμως, ένα χειμωνιάτικο βράδυ μόνος μέσα στο δάσος, και θα καταλάβεις. Οι παλιοί φόβοι ζουν στο ανατρίχιασμα που δεν μπορείς να εξηγήσεις. Ζουν στο βλέμμα που ρίχνεις στο σκοτάδι, χωρίς να ξέρεις γιατί περίμενες να δεις κάτι εκεί.
Γιατί ο χειμώνας θυμάται. Και τους φόβους, και τις προσευχές και τα θύματα…
* Δημοσιογράφος
Πηγή: Social media
