Εκβιασμός από Meta- Google για το “πολιτικό-κοινωνικό περιεχόμενο”

Ματίνα Παπαχριστούδη*

Πολλοί είδαν ότι από τις αρχές Οκτωβρίου στις πλατφόρμες της Meta, facebook -Instagram και στη Google “εξαφανίστηκαν” οι πολιτικές διαφημίσεις. Λίγοι ωστόσο κατανόησαν ότι “εξαφανίστηκε” από τη διαφήμιση-χορηγία κάθε πολιτικό περιεχόμενο. Οι δυο διεθνείς πλατφόρμες αντιδρώντας στην ισχύ του “Κανονισμού για τη Διαφάνεια και τη Στόχευση της Πολιτικής Διαφήμισης” στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τις 10 Οκτωβρίου, αρχικά προειδοποίησαν την Επιτροπή και αμέσως μετά -από τις αρχές Οκτωβρίου- έκοψαν κάθε διαφήμιση πολιτικού και κοινωνικού περιεχόμενου. 

Ο Κανονισμός της Ε.Ε (TTPA )προβλέπει νέους κανόνες για τη διαφάνεια στην πολιτική διαφήμιση, τα εκλογικά δικαιώματα και τη χρηματοδότηση των κομμάτων μέσω του Κανονισμού για τη Διαφάνεια και τη Στόχευση της Πολιτικής Διαφήμισης και συμπληρώνει τους κανόνες του Νόμου περί Ψηφιακών Υπηρεσιών (DSA).

Meta και Google δήλωσαν ότι θίγονται εμπορικά από αυτούς τους κανόνες, οι οποίοι δημιουργούν“σημαντικές λειτουργικές προκλήσεις και νομικές αβεβαιότητες” για τα προϊόντα και υπηρεσίες που διαφημίζονται στις πλατφόρμες τους και “απομακρύνουν δημοφιλή προϊόντα και υπηρεσίες από την αγορά, μειώνοντας τις επιλογές και τον ανταγωνισμό”.

Το επιχείρημά της Meta είναι ότι ο (δικός της) ορισμός για τα “πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα” αφορά όλες τις “επικοινωνίες” σχετικά με “κοινωνικά δικαιώματα, καταπολέμηση των διακρίσεων, του αγώνα για τα δικαιώματα των γυναικών ή των μειονοτήτων, του αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής και της υγείας των Ευρωπαίων”. Στην ουσία το “λουκέτο” της Meta ελάχιστα αφορά την καθαρή πολιτική διαφήμιση στις όποιες εκλογικές διαδικασίες. Λειτουργεί ως λογοκρισία για όλα τα κοινωνικά θέματα. Ήδη τα πολιτικά κόμματα έχουν αναπτύξει τεχνικές για να παρακάμψουν την απαγόρευση της Meta και συνεχίζουν να πληρώνουν κανονικά για “πολιτική διαφήμιση”.

Η Meta και η Google ουσιαστικά απαιτούν αλλαγή των κανόνων επειδή χάνουν εκατομμύρια ευρώ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση άφησε ανοιχτό το παράθυρο παρέμβασης αλλά μόνο για “διευκρινήσεις” που αφορούν σε “κοινωνικά θέματα” και φορείς των πολιτών. Σε κοινό παρανομαστή όλων των παραπάνω υπάρχει και η συζήτηση για την πληρωμή του λεγόμενου “ψηφιακού φόρου” στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον οποίο αρνούνται οι πλατφόρμες. Σύμφωνα με το Bloomberg η Ευρωπαϊκή Ένωση, στο πλαίσιο της πολιτικής της να περιορίσει την τεράστια δύναμη και τη συλλογή δεδομένων των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, εναντιώθηκε στο σχεδιασμό της Meta να λανσάρει τη συνδρομητική εκδοχή των πλατφορμών της χωρίς διαφημίσεις και επέβαλλε πρόστιμο σχεδόν 1 δισεκατομμύριο ευρώ στον αμερικανικό κολοσσό. 

Την ίδια ωστόσο στιγμή, σύμφωνα με το Politico, η Ευρωπαϊκή Ένωση επανεξετάζει τους κανόνες του Νόμου περί Ψηφιακών Αγορών, “ο οποίος έχει προκαλέσει επανειλημμένα πυρά από τον πρόεδρο των ΗΠΑ”, επειδή “τον θεωρεί μη δασμολογικό φραγμό στο εμπόριο και στοχοποιεί άδικα αμερικανικές εταιρείες”.

Απαγορεύσεις ως λογοκρισία κατά την κρίση της Meta

Ο νόμος TTPA της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποτίθεται ότι στοχεύει στην αυξανόμενη απειλή παραπληροφόρησης και των ξένων παρεμβάσεων στις εκλογές στα κράτη μέλη. Προβλέπει ότι οι πλατφόρμες τεχνολογίας οφείλουν να επισημαίνουν με σαφήνεια τις πολιτικές διαφημίσεις στις πλατφόρμες τους, ποιος τις πλήρωσε, πόσο και πώς και σε ποιες εκλογές αναφέρονται. Σε διαφορετική περίπτωση κινδυνεύουν με πρόστιμα έως και 6% του ετήσιου κύκλου εργασιών τους. Ο στόχος της δεν έχει καμία τύχη. 

Τα πολιτικά κόμματα βρήκαν ήδη τρόπους να ξεπεράσουν τα εμπόδια της Meta. Πληρώνουν διαφήμιση με βίντεο στη Google χωρίς να κόβονται, βάζουν μηνύματα σε φωτογραφίες. Η ασφαλέστερη μέθοδος είναι αυτή που ήδη ανέπτυξε το κόμμα του Κυριάκου Μητσοτάκη. Οι πληρωμένες “Ομάδες επικοινωνίας” όπως η “Ομάδα αλήθειας” της Νέας Δημοκρατίας. Στην Ουγγαρία για παράδειγμα τα (πληρωμένα) μέλη της αντίστοιχης ομάδας, αποκαλούνται από τον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν «μαχητές της ψηφιακής ελευθερίας». 

Υποκρισία είναι και τα επιχειρήματα των πλατφορμών ότι πρόκειται για “πολύπλοκους κανονισμούς”. Η Meta εγκαλείται στις ίδιες τις ΗΠΑ ότι επιτρέπει την αχαλίνωτη εξάπλωση απάτης, deepfakes, παραπληροφόρησης και ακροδεξιού λόγου”. 

Μια νέα έρευνα από το Tech Transparency Project (TTP) διαπίστωσε ότι “απατεώνες” ξοδεύουν πολλά χρήματα σε διαφημίσεις στο Facebook που χρησιμοποιούν deepfake βίντεο εξέχοντων πολιτικών προσωπικοτήτων για να προωθήσουν ψευδή κυβερνητικά μηνύματα. Προέρχονται από ομάδες με ονόματα όπως I Love My Freedom και End the Wokeness, και Get Covered Today. Αυτές οι αναρτήσεις προωθούνται από “κορυφαίους επενδυτές πολιτικών διαφημίσεων στις πλατφόρμες Meta”.

Εντοπίστηκαν 63 απατεώνες διαφημιστές που είναι υπεύθυνοι για 150.000 πολιτικές διαφημίσεις σε πλατφόρμες της Meta. Καταγράφουν το ποσό των 49 εκατομμυρίων δολαρίων για πολιτικές διαφημίσεις στο Facebook και το Instagram το 2025. Η “Meta επιτρέπει αυτή τη δραστηριότητα παρόλο που απαγορεύει τις απάτες και λέει ότι επενδύει στην πρόληψη τους για να διατηρεί τους χρήστες ασφαλείς”. Όμως όπως κατέδειξε μια έκθεση του Μαΐου 2025 της Wall Street Journal “νυν και πρώην υπάλληλοι λένε ότι η Meta διστάζει να προσθέσει εμπόδια για τους πελάτες που αγοράζουν διαφημίσεις, οι οποίοι οδήγησαν σε αύξηση 22% στις διαφημιστικές της δραστηριότητες πέρυσι, ξεπερνώντας τα 160 δισεκατομμύρια δολάρια”. Η Meta γνωρίζει ότι ορισμένοι από αυτούς είναι απατεώνες, αλλά τα χρήματα είναι πολύ καλά για να τους ξεφορτωθεί!

Χορηγοί και διαφημιστές καλούν σε “διατήρηση του ψηφιακού δημόσιου χώρου”

Μια από τις πιο σοβαρές απόψεις που εκφράστηκαν για τη στοχευμένη λογοκρισία της Meta προέρχεται από τον Ivan Vandermeersch της Ομοσπονδίας Μπάμπιγκτον της Μαλαισίας, το άρθρο του υιοθετήθηκε από την “Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δεδομένων και Μάρκετινγκ (FEDMA)”.  Όπως σημειώνει ενώ η απόφαση μπορεί να φαίνεται ως προστατευτικό μέτρο, “οι συνέπειές της εκτείνονται πολύ πέρα ​​από τα πολιτικά κόμματα. Δεν πρόκειται μόνο για πολιτική διαφήμιση, αλλά για το μέλλον της δημόσιας επικοινωνίας, τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των διαδικτυακών και των μη διαδικτυακών μέσων ενημέρωσης και το δημοκρατικό δικαίωμα των πολιτών να ενημερώνονται. Οι μεγάλοι διαφημιστές μπορούν να αντέξουν οικονομικά να εξισορροπήσουν τα παγκόσμια και τα τοπικά κανάλια, αλλά μικρότεροι φορείς όπως οι ΜΚΟ, οι φιλανθρωπικές οργανώσεις και τα ΜΜΕ αναγκάζονται να βασίζονται αποκλειστικά στις πιο οικονομικά αποδοτικές παγκόσμιες λύσεις”. 

Δεν πρέπει να γίνεται σύγχιση μεταξύ της “πολιτικής προπαγάνδας” και της “κοινωνικής επικοινωνίας”, σύγχυση που επιτείνουν τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και οι διεθνείς πλατφόρμες για ευνόητους λόγους. 

*Δημοσιογράφος, blogger mediatvnews.gr