Η συμφωνία ανάμεσα στη ΔΕΗ ΑΕ στην οποία το ελληνικό δημόσιο διατηρεί μειοψηφικό πακέτο μετοχών με την Amazon για τη χρήση ενός νέου Data Center στη Δυτική Μακεδονία προκαλεί μεγάλες αντιδράσεις σε όλη τη χώρα. Η “εμβληματική” όπως χαρακτηρίστηκε, επένδυση της ΔΕΗ, οδηγεί σε πλήρη κατεδάφιση όλων των υποδομών παραγωγής ενέργειας από λιγνίτη στη Δυτική Μακεδονία. Για αυτή την απόφαση ιδιωτικοποιημένης εταιρείας του δημοσίου και της κυβέρνησης Μητσοτάκη, υπάρχει έντονη αντίδραση με συλλογή χιλιάδων υπογραφών.
Υπό τον τίτλο “Το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας στην τροχιά του 21ου αιώνα” κυκλοφορεί στα κοινωνικά δίκτυα κείμενο με το οποίο στηρίζεται η προσφυγή 50 πολιτών και φορέων για την εξαφάνιση των λιγνιτικών μονάδων στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας. Η εκδίκαση της είναι προγραμματισμένη για τις 20 Οκτωβρίου.
Η κυβέρνηση έδωσε το πράσινο φως στη ΔΕΗ
Τη στιγμή που στη Γερμανία αποφάσισαν την παράταση λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων, η κυβέρνηση Μητσοτάκη αποφάσισε να κατεδαφιστεί μετά από 42 χρόνια συνεχούς λειτουργίας ο μεγαλύτερος λιγνιτικός σταθμός της Ελλάδας, ένας από τους μεγαλύτερους σταθμούς στα Βαλκάνια. Το υπουργείο Περιβάλλοντος ενέκρινε το “σβήσιμο” του σταθμού ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου με παροπλισμό του εξοπλισμού και των κτιριακών του εγκαταστάσεων.
Σε μία έκταση 548.360 τετραγωνικών μέτρων μέσα στη συνολική του σταθμού άνω των 1,4 εκατ. τετραγωνικών μέτρων, η ΔΕΗ ανακοίνωσε την κατασκευή ενός Data Center αρχικής ισχύος 300 MW που θα εξυπηρετεί τις ανάγκες της Amazon.
Οι πύργοι της λιγνιτικής μονάδας θα κατεδαφιστούν για να κατασκευαστούν οι πέντε πύργοι ψύξης των μονάδων του Data Center, νέα κτήρια και αποθήκες. Η ΔΕΗ θα διαθέσει την έκταση, τα κτίρια και τις υποστηρικτικές ενεργειακές υποδομές στην Amazon Web Services (AWS) για 15 χρόνια. Στο μνημόνιο συνεργασίας προβλέπεται η επέκταση ισχύος έως και το 1GW.
Είναι ανάγκη να γκρεμίσουμε τους πύργους; Γιατί δεν χτίζουμε από την άλλη πλευρά το Data center; Με αυτό το ερώτημα πολλοί φορείς και πολίτες απευθύνονται στη ΔΕΗ και στην κυβέρνηση, χωρίς ωστόσο να έχει δοθεί καμία απάντηση.
Χαρακτηριστική είναι η ανακοίνωση της δημοτικής κίνησης “Κοζάνη-Τόπος να ζεις”, η οποία δηλώνει ότι αρχικά δεν είναι ενάντια στην κατασκευή του Data Center και στη συμφωνία της ΔΕΗ με την Amazon.
Θέτει ωστόσο καίρια ερωτήματα. “Η επένδυση είναι σημαντική αλλά από μόνη της δεν συνιστά παράγοντα Δίκαιης Μετάβασης αφού δεν κατοχυρώνει, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, το αντίστοιχο τοπικό κοινωνικό και οικονομικό όφελος”, σημειώνει. Αναφέρει ότι η ΔΕΗ απαξιώνει να δώσει απαντήσεις και τις “απαραίτητες τεχνικές και λειτουργικές διευκρινήσεις στους κατοίκους και τους φορείς της περιοχής που εύλογα ανησυχούν”.
“Βλέπουμε ότι η ΔΕΗ ΑΕ αξιοποιεί για μια ακόμη φορά περιουσιακά στοιχεία, εκτάσεις και υποδομές που δημιουργήθηκαν μέσα από δεκαετίες λιγνιτικής δραστηριότητας για λόγους δημόσιου συμφέροντος, με την περιοχή μας να πληρώνει το περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος, λειτουργώντας ξεκάθαρα ως Ανώνυμη Εταιρία με γνώμονα το δικό της κέρδος. Παραβλέπει το γεγονός ότι αποτελεί κατά 33,4% Δημόσια Επιχείρηση”, τονίζεται στην ανακοίνωση της παράταξης. Μέχρι σήμερα, όπως τονίζει οι κάτοικοι ακούν για “εμβληματικές επενδύσεις και χιλιάδες θέσεις εργασίας” χωρίς όμως αντίκρισμα.
Θέτουν τα ερωτήματα για τα οποία τόσο το αρμόδιο υπουργείο όσο και η ΔΕΗ οφείλουν να απαντήσουν:
- Πόσες μόνιμες θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν;
-Πόσες θα καλυφθούν από εργαζόμενους της περιοχής;
-Ποιο μέρος των προμηθειών θα αφορά επιχειρήσεις της Δυτικής Μακεδονίας;
-Ποια προγράμματα εκπαίδευσης θα δημιουργηθούν ώστε οι τοπικοί εργαζόμενοι να αποκτήσουν πραγματική τεχνογνωσία;
-Ποια θα είναι η εμπλοκή του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας;
-Ποιες θα είναι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις μιας τέτοιας υποδομής;
-Πως θα αξιοποιηθεί η απορριπτόμενη θερμότητα του data center προς όφελος της τηλεθέρμανσης;
-Ποια θα είναι τα ανταποδοτικά οφέλη με την μορφή ρήτρας επί των κερδών της επένδυσης;
-Στο ενεργειακό σκέλος, η Amazon θα αγοράζει και η ΔΕΗ AE θα παρέχει ηλεκτρική ενέργεια μέσω μακροπρόθεσμων συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs) από AΠΕ με τιμές προφανώς χαμηλότερες από εκείνες των οικιακών τιμολογίων. Θα μπορούν και οι καταναλωτές ή οι ΟΤΑ της περιοχής να επωφεληθούν από αντίστοιχες τιμές με εκείνες της Amazon;
Το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας στην τροχιά του 21ου αιώνα
Σε αντίθεση με την ανακοίνωση της παράταξης που δεν παίρνει ευθέως θέση για την κατεδάφιση των παραγωγικών υποδομών λιγνίτη στην Κοζάνη, πολίτες και φορείς συγκεντρώνουν υπογραφές, ζητώντας να μην εξαφανιστεί η λιγνιτική μονάδα.
Σημειώνουν πως βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η αποξήλωση και κατεδάφιση σημαντικών ενεργειακών εγκαταστάσεων της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη και στο όνομα της απολιγνιτοποίησης απομακρύνεται βιομηχανικός εξοπλισμός, διαλύονται μεταλλικές κατασκευές και κατεδαφίζονται εγκαταστάσεις που αποτέλεσαν επί δεκαετίες μέρος του εθνικού συστήματος ηλεκτροπαραγωγής.
Σε μια εποχή μεγάλης γεωπολιτικής, οικονομικής, ενεργειακής αβεβαιότητας, η διαδικασία αυτή αφορά και τους πέντε πύργους ψύξης του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού Αγίου Δημητρίου, καταστρέφοντας την ενεργειακή εφεδρεία της χώρας
Απέναντι σε αυτή την εξέλιξη, πενήντα πολίτες από διαφορετικές περιοχές της χώρας, από διαφορετικούς κοινωνικούς και επαγγελματικούς χώρους, προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη ζητώντας την παύση και ανάκληση των εργασιών κατεδάφισης των πέντε πύργων ψύξης.
Όπως σημειώνεται με τις υπογραφές στηρίζεται η εν λόγω προσφυγή. Η τύχη υποδομών τέτοιας στρατηγικής σημασίας δεν μπορεί να αποφασίζεται χωρίς διαφάνεια, λογοδοσία, δημόσιο διάλογο και ουσιαστική αξιολόγηση των ενεργειακών, περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών.
Οι υποδομές αυτές δημιουργήθηκαν σε διάστημα άνω των επτά δεκαετιών και αποτέλεσαν βασικό κορμό του ελληνικού ηλεκτρικού συστήματος. Συνδέθηκαν με τον εξηλεκτρισμό της χώρας, την ανάπτυξη της βιομηχανίας και την αξιοποίηση εγχώριων ενεργειακών πόρων. Γύρω τους δημιουργήθηκε ένα ολόκληρο παραγωγικό και τεχνολογικό οικοσύστημα, με χιλιάδες εργαζόμενους, συσσωρευμένη τεχνογνωσία και σημαντική οικονομική δραστηριότητα.
Η απαξίωση αυτού του ενεργειακού και παραγωγικού συμπλέγματος και η αντικατάστασή του από ένα ενεργειακό μοντέλο που στηρίζεται ολοένα περισσότερο στις ΒΑΠΕ, στο φυσικό αέριο και σε νέες ενεργοβόρες δραστηριότητες, όπως τα Data Centers, δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την ενεργειακή ασφάλεια και εφεδρεία, την ευστάθεια του συστήματος, το κόστος της ενέργειας και τον βαθμό εξάρτησης της χώρας.
Η φυσική καταστροφή αυτών των υποδομών είναι μη αναστρέψιμη. Μια ενεργειακή πολιτική μπορεί να αναθεωρηθεί όταν αλλάξουν οι οικονομικές, τεχνολογικές ή γεωπολιτικές συνθήκες. Μια εγκατάσταση όμως που κατεδαφίστηκε, ένας παραγωγικός μηχανισμός που διαλύθηκε και μια τεχνογνωσία που χάθηκε δεν μπορούν εύκολα να ανακτηθούν.
Οι συνέπειες στις λιγνιτικές περιοχές είναι ήδη ορατές. Ιδιαίτερα στη Δυτική Μακεδονία καταγράφονται πληθυσμιακή συρρίκνωση, αποχώρηση νέων ανθρώπων και βαθύς μετασχηματισμός της αγοράς εργασίας, χωρίς η βίαιη παύση της λιγνιτικής δραστηριότητας να έχει μέχρι σήμερα αντισταθμιστεί από ισοδύναμες παραγωγικές δραστηριότητες και σταθερές θέσεις εργασίας. Ορατές είναι όμως οι συνέπειες και στην τσέπη όλων των πολιτών, με τους πανάκριβους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, προς όφελος των κερδοσκόπων, να γίνονται κανόνας.
Είναι ζήτημα εθνικής σημασίας που αφορά την ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία της χώρας, τις παραγωγικές της δυνατότητες, τη βιομηχανική της κληρονομιά, την προστασία του περιβάλλοντος και τη δυνατότητα της ελληνικής κοινωνίας να αποφασίζει για το μέλλον στρατηγικών υποδομών που δημιουργήθηκαν μέσα σε πολλές δεκαετίες.
Με τις υπογραφές χιλιάδων πολιτών από όλη την χώρα ζητείται: Να σταματήσουν οι μη αναστρέψιμες κατεδαφίσεις και αποξηλώσεις στρατηγικών ενεργειακών υποδομών έως ότου υπάρξει πλήρης και δημόσια αξιολόγηση των συνεπειών τους και να μη δημιουργηθούν τετελεσμένα που αύριο δεν θα μπορούν να ανατραπούν.
