Η Γερμανία βρίσκεται σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι. Οι πρόωρες ομοσπονδιακές εκλογές της 23ης Φεβρουαρίου 2025 διεξάγονται σε μια περίοδο βαθιάς κοινωνικής και οικονομικής κρίσης, όπου το άλλοτε ισχυρότερο κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης βλέπει την οικονομία του να συρρικνώνεται, τους πολίτες να χάνουν την εμπιστοσύνη τους στην κυβέρνηση και την πολιτική αστάθεια να κυριαρχεί.
Το CDU του Φρίντριχ Μερτς φαίνεται να έχει το προβάδισμα, ωστόσο η πραγματική ανατροπή σε αυτές τις εκλογές είναι η επικίνδυνη άνοδος του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), που πλέον βρίσκεται στη δεύτερη θέση, ξεπερνώντας το SPD. Με ποσοστό μεταξύ 20-21%, το AfD εκμεταλλεύεται την οργή των πολιτών για τη μετανάστευση, την οικονομική κρίση και την κατάρρευση της εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα. Παρά το γεγονός ότι όλα τα μεγάλα κόμματα έχουν αποκλείσει συνεργασία μαζί του, η ραγδαία άνοδός του αποτελεί μια ξεκάθαρη προειδοποίηση για την κατεύθυνση που μπορεί να πάρει η Γερμανία. Σε αυτές τις εκλογές, το διακύβευμα δεν είναι μόνο η ηγεσία της χώρας, αλλά και η κατεύθυνση που θα πάρει ολόκληρη η ΕΕ τα επόμενα χρόνια.
Πού οφείλεται η δυσαρέσκεια των Γερμανών;
Η ραγδαία άνοδος του AfD οφείλεται κυρίως στη σκληρή στάση του στο μεταναστευτικό, στη δυσαρέσκεια των πολιτών για τη διακυβέρνηση Σολτς και στην εκμετάλλευση της γενικευμένης ανασφάλειας. Το γεγονός ότι πλέον αποτελεί τη δεύτερη πολιτική δύναμη στη χώρα έχει σημάνει συναγερμό τόσο στη Γερμανία όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα είναι η οικονομική ύφεση. Σύμφωνα με τη Gallup, μόνο το 27% των Γερμανών δηλώνει ότι η οικονομική του κατάσταση βελτιώνεται, από 42% το 2023. Η γερμανική οικονομία έχει καταγράψει συρρίκνωση για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, με τις προβλέψεις να δείχνουν ότι θα είναι η πιο αδύναμη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2025.
Η οικονομική αβεβαιότητα έχει οδηγήσει σε αυξημένη υποστήριξη προς κόμματα όπως το AfD, που κατηγορεί τις παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις για τη «διάλυση» της χώρας. Ο Μερτς έχει δεσμευτεί για μείωση της γραφειοκρατίας και φορολογικές ελαφρύνσεις, ενώ το SPD και οι Πράσινοι υποστηρίζουν κρατικές επενδύσεις για την αναζωογόνηση της οικονομίας.
Παράλληλα, η έλλειψη προσιτής στέγασης αποτελεί ένα από τα βασικά ζητήματα της προεκλογικής περιόδου. Οι τιμές των ενοικίων και των ακινήτων έχουν εκτοξευθεί, ιδιαίτερα σε πόλεις όπως το Βερολίνο, και η ικανοποίηση των πολιτών για τη διαθεσιμότητα κατοικιών έχει μειωθεί από 73% το 2010 σε μόλις 47% το 2024.
που θα λάβουν τα κόμματα στις γερμανικές εκλογές.
Η κυβέρνηση είχε δεσμευτεί για την κατασκευή 400.000 νέων προσιτών κατοικιών ετησίως, αλλά τα υψηλά επιτόκια και το αυξημένο κόστος κατασκευής έχουν καταστήσει τον στόχο ανέφικτο. Το AfD έχει εκμεταλλευτεί αυτή τη δυσαρέσκεια, κατηγορώντας τις κυβερνήσεις ότι «δίνουν προτεραιότητα στους μετανάστες αντί στους Γερμανούς».
Όμως και το μεταναστευτικό ζήτημα έχει αναδειχθεί σε κεντρικό θέμα της προεκλογικής εκστρατείας, κυρίως μετά από μια σειρά επιθέσεων όπου οι ύποπτοι ήταν μετανάστες. Το AfD έχει εκμεταλλευτεί στο έπακρο τη δυσαρέσκεια της κοινωνίας, υιοθετώντας έναν ακραίο λόγο που μιλά για «επαναπατρισμό» μεταναστών και αυστηρούς ελέγχους στα σύνορα.
Ακόμα και ο CDU έχει μετακινηθεί προς τα δεξιά, με τον Μερτς να υιοθετεί σκληρότερη ρητορική για τη μετανάστευση, προκειμένου να ανακόψει τη διαρροή ψηφοφόρων προς το AfD.
Κρίνεται το μέλλον της Ευρώπης
Η πολιτική αστάθεια των τελευταίων ετών έχει οδηγήσει σε δραματική πτώση της εμπιστοσύνης των Γερμανών πολιτών στο κυβερνητικό σύστημα. Το 50% δηλώνει ότι δεν εμπιστεύεται πλέον την κυβέρνηση, σε αντίθεση με το 65% που είχε η Άνγκελα Μέρκελ κατά το τέλος της θητείας της. Η άνοδος του AfD βασίζεται ακριβώς σε αυτή τη διάλυση της εμπιστοσύνης προς τα παραδοσιακά κόμματα, καθώς παρουσιάζεται ως το μοναδικό κόμμα που «ακούει τη φωνή του λαού».
Ως επακόλουθο της πολύ κακής εσωτερικής και οικονομικής πολιτικής του καγκελάριου Σολτς, είναι πως οι εκλογές αυτές δεν αφορούν πλέον μόνο την εσωτερική διακυβέρνηση της Γερμανίας, αλλά την πορεία ολόκληρης της Ευρώπης. Το αποτέλεσμα θα επηρεάσει την οικονομική πολιτική της ΕΕ, τη στάση της απέναντι στη Ρωσία και τον ρόλο του ΝΑΤΟ.
Η μεγαλύτερη πρόκληση, όμως, είναι η ραγδαία άνοδος της ακροδεξιάς, που για πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο διεκδικεί τη δεύτερη θέση στη Γερμανία. Η χώρα βρίσκεται ενώπιον ενός κρίσιμου διλήμματος: είτε θα καταφέρει να σταματήσει την πολιτική άνοδο του AfD, είτε θα ακολουθήσει τη μοίρα άλλων ευρωπαϊκών κρατών, όπου η ακροδεξιά έχει ήδη αποκτήσει σημαντική επιρροή.
Εν κατακλείδι, το αποτέλεσμα αυτών των εκλογών δεν θα καθορίσει μόνο τον επόμενο καγκελάριο, αλλά θα καθορίσει το ίδιο το μέλλον της δημοκρατίας στη Γερμανία και την Ευρώπη.
Ζ. Χ.
