Του Παύλου Ηλ.Αγιαννίδη *
Η Μάρω Κοντού είχα τη μεγάλη τύχη να μού χαρίσει έμπνευση για τη ζωή: Σε όλες τις κουβέντες μας, μέσα στα χρόνια, επέμενε να λέει, να επαναλαμβάνει, να μού θυμίζει τρυφερά την ευγνωμοσύνη της για τη ζωή. Για όσα είχε ζήσει ως τα σήμερα, που αποδήμησε για τη δική της οδό ονείρων.
«Έχω ζήσει πολύ όμορφα, σε γενικές γραμμές, δεν έχω παράπονο», μού είχε πει στην τελευταία (ραδιοφωνική) κουβέντα μας. Κλείνοντας με το μεγάλο «πιστεύω» της: «Πιστεύω απόλυτα στην ελευθερία του ανθρώπου. Όταν βρίσκομαι με φίλους, με συγγενείς και σηκώνουν το ποτήρι και λένε ‘στην υγειά σου’, εγώ πάντα λέω: Στην ελευθερία.
»Θα ‘θελα οι άνθρωποι, όλοι, να ‘ναι ελεύθεροι. Ελεύθεροι με το μέσα τους. Ελεύθεροι με τους απέναντι. Να είσαι ελεύθερος ακόμη κι απ’ τον ίδιο σου τον εαυτό. Από τα κρυμμένα σου μυστικά».
Αποστάγματα ζωής και εμπειρίας. Από την αρχή. «Είμαι από τα Ψαρά, από την πλευρά της μητέρας μου είμαι από τη Σμύρνη. Η γιαγιά, η Σμυρνιά, έπαιξε μεγάλο ρόλο στη δική μου προσωπικότητα. Μού έμαθε την ειλικρίνεια. Την ηθική. Παρότι είχε μεγάλες αντιρρήσεις για το επάγγελμά μου. Δεν με πρόλαβε, να με δει, ότι πιθανώς να είχα δίκιο»…
Το δεύτερο μότο της; «Ζω, υπάρχω, δουλεύω σαν μία απλή εργάτρια της Τέχνης!». Και κάτι ακόμη, πάλι από την ύστατη κουβέντα μας: «Το λέω, με αυτή τη μεγάλη ηλικία που έχω, ότι όλες οι ηλικίες είναι φανταστικές, αρκεί να είσαι γερός. Όχι μόνον σωματικά, αλλά και ψυχικά. Είναι υπέροχο να μεγαλώνεις και να αισθάνεσαι ότι είσαι ακόμη ενεργός. Χαίρομαι που μεγαλώνω τόσο καλά, ακόμα. Το χαίρομαι πάρα πολύ. Είναι δώρο!».
Όταν τής μιλούσε κάποιος για μύθους, τον έκοβε με μια κίνηση του χεριού. «Αυτά είναι λέξεις και συμπεράσματα των άλλων. Ομολογώ μόνον ότι η ζωή μου είχε και έχει πολύ ενδιαφέρον».
Η απαρχή της ήταν ο χορός. Τελείωσε και τη Σχολή Χορού της Κούλας Πράτσικα και βρήκε θέση στους Χορούς αρχαίων τραγωδιών, με τη σκηνοθετική υπογραφή του Δημήτρη Ροντήρη. «Μήδεια» με την Κατίνα Παξινού, «Ιππόλυτος» με τον Αλέκο Αλεξανδράκη, «Θεσμοφοριάζουσες». «Είχα πάρει υποτροφία για τη Γερμανία στον χορό, αλλά για οικονομικούς λόγους δεν μπόρεσα να πάω. Με τους Χορούς στις αρχαίες τραγωδίες βρέθηκε κάποια λύση για τα καλλιτεχνικά μου ενδιαφέροντα».
Κι έπειτα, «ξεκίνησα πλάι στον Δημήτρη Χορν, το Ντίνο Ηλιόπουλο, το Λάμπρο Κωνσταντάρα, τον Κώστα Βουτσά… Εκτός από τα πέντε χρόνια Εθνικό Θέατρο, στο Χορό αρχαίας τραγωδίας και αττικής κωμωδίας. Έχω συνεργαστεί με όοοολους τους πρωταγωνιστές του ελληνικού θεάτρου. Είχα αυτή την τύχη. Διότι αυτό είναι τύχη. Είναι εμπειρίες. Και υπέροχες αναμνήσεις… Αισθάνομαι γεμάτη και ψύχραιμη».
Οι αναμνήσεις… Όπως από τη «Μαύρη Φορντ» στην θρυλική «Οδό Ονείρων» του Μάνου Χατζιδάκι: «Όταν έχεις την τύχη να δουλέψεις, να συνεργαστείς και να γνωρίσεις το Μάνο Χατζιδάκι, δεν χρειάζεται να πεις κάτι άλλο. Αυτό τα λέει όλα.
»Η ‘Μαύρη Φορντ’ είναι αποτέλεσμα αυτής της γνωριμίας μας. Μετά από κόπους και κλάματα, διότι δεν μού είχε γράψει κάτι έως τη γενική δοκιμή. Και το έγραψε τελευταία στιγμή, σε ένα πακέτο άφιλτρα τσιγάρα. Και, βέβαια, και τότε, πάλι, έβαλα τα κλάματα, διότι δεν είχα καμία πείρα από επιθεώρηση. Ο Δημήτρης ο Χορν μού είπε ότι είμαι κουτή και από την ‘Οδό Ονείρων’ θα μείνει η ‘Μαύρη Φορντ’ και το ’Ηθοποιός σημαίνει φως’. Και αυτά έμειναν. Ήταν υπέροχη στιγμή».
Βέβαια, ο Δημήτρης Χορν τής είπε (ή προφήτευσε) και κάτι ακόμη: «Ευχή και κατάρα σού δίνω: μη γίνεις Βουγιουκλάκη, για να παίζεις μέχρι τα 80 σου»!
Και η Πολιτική; Η Δημοτική Σύμβουλος του Δήμου Αθηναίων Μάρω Κοντού; «Ως δημοτική σύμβουλος και ως πρόεδρος του ‘Μητέρα’ έκανα πολλή και καλή δουλειά. Είμαι πολύ ευχαριστημένη και ήσυχη με τη συνείδησή μου. Γενικά, με τη συνείδησή μου είμαι ήσυχη για όλη μου τη ζωή. Γι’ αυτό και κοιμάμαι τόσο πολύ. Δεν έχω υπόλοιπα με τον εαυτό μου. Με κανέναν άνθρωπο».
Όμως: «Είδα, τελικά, ότι δεν ταίριαξα μέσα σε αυτό το χώρο, της Πολιτικής. Είναι ένας άλλος χώρος. Είναι σαν εμένα που είμαι στο θέατρο, να μού πουν ‘έλα να υπερασπιστείς, ως δικηγόρος, έναν κατηγορούμενο’. Δεν ταίριαξα καθόλου. Δεν κατηγορώ. Πάντως η ειλικρίνεια η απόλυτη δεν νομίζω ότι ταιριάζει σε έναν πολιτικό. Ίσως αναγκάζεται να είναι διπλωμάτης. Απλώς δεν ταίριαξα, ήμουν σαν ξένο σώμα».
Ζωγράφιζε συνέχεια. Έστησε μια έκθεση με έργα της στην αίθουσα τέχνης «Αντήνωρ» και φιλοδοξούσε να κάνει και άλλη. «Γράφω και ποίηση. Έχω τα λουλούδια μου. Έχω τη μαγειρική μου. Κάνω ό,τι κάνει μια καθημερινή γυναίκα. Είμαι σε όλα μέσα».
Και τα όνειρα; «Ομολογώ, όχι, δεν κάνω όνειρα. Και δεν έκανα ποτέ. Γιατί μετά απογοητεύεσαι όταν κάνεις όνειρα. Αφήνω τα πράγματα να έρχονται. Πιστεύω ότι είναι γραμμένα μερικά πράγματα στη ζωή του κάθε ανθρώπου. Πιστεύω, το ‘Πεπρωμένο φυγείν αδύνατον’».
* Ο Παύλος Αγιαννίδης είναι δημοσιογράφος
