Ο Ντόναλντ Τραμπ επιλέγει τώρα έναν νέο στόχο για τη «μεγάλη, όμορφη» πολιτική του ανατροπή. Αντίπαλος αυτή τη φορά είναι η επιστήμη, η μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής και η προστασία της δημόσιας υγείας με τον Λευκό Οίκο να ανακαλεί την Πέμπτη την εμβληματική «διαπίστωση κινδύνου», θεμέλιο από το 2009 όλων των ομοσπονδιακών μέτρων με στόχο τη μείωση των αερίων που κρίνονται υπεύθυνα για την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Το μέτρο προέβλεπε πως μια σειρά αέρια, συμπεριλαμβανομένου του διοξειδίου του άνθρακα και του μεθανίου, απειλούν την ανθρώπινη υγεία και είχε αποτελέσει τη νομική βάση για την περιοριστική, μέχρι τώρα, πολιτική σε ότι αφορά τις εκπομπές αερίων κυρίως εκείνες των οχημάτων.
Με τη μεγαλοστομία που τον διακρίνει, ο Τραμπ παρουσίασε το μέτρο ως «τη μεγαλύτερη απορρύθμιση στην ιστορία των ΗΠΑ». Υποστήριξε ότι θα μειώσει το κόστος των αυτοκινήτων κατά 2.400 δολάρια ανά όχημα και θα ενισχύσει τον κατασκευαστικό τομέα, με άλλα λόγια την δοκιμαζόμενη τα τελευταία χρόνια αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία.
Για τις περιβαλλοντικές οργανώσεις βέβαια το μόνο που θα πετύχει η νέα ανατροπή του Αμερικανού προέδρου θα είναι να επιταχύνει την κλιματική καταστροφή. Πολλές από αυτές προαναγγέλλουν ήδη νομικές προσφυγές και μακροχρόνιες μάχες στα δικαστήρια.
Ευεργετικό για την αυτοκινητοβιομηχανία, ολέθριο για τη δημόσια υγεία
Στο διάγγελμα του από το Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ χαρακτήρισε τη «διαπίστωση κινδύνου» του 2009 ως ένα ακόμα «καταστροφικό μέτρο» της εποχής Ομπάμα, που έβλαψε, όπως σημείωσε, σοβαρά τη βιομηχανία αυτοκινήτων και «αύξησε υπερβολικά τις τιμές για τους Αμερικανούς καταναλωτές». Και δεν παρέλειψε να επαναλάβει τις κατηγορίες του για την «μεγάλη απάτη» της πράσινης μετάβασης καταγγέλλοντας αυτή τη φορά όχι τις ευρωπαϊκές χώρες αλλά τους Δημοκρατικούς.
Ο πρώην πρόεδρος, Μπαράκ Ομπάμα που σπανίως ασκεί κριτική στην πολιτική Τραμπ αυτή τη φορά έσπασε τη σιωπή του για να επικρίνει την απόφαση του Τραμπ κάνοντας λόγο για μια κίνηση που αφήνει τους Αμερικανούς πιο ευάλωτους. «Χωρίς αυτή, θα είμαστε λιγότερο ασφαλείς, λιγότερο υγιείς και λιγότερο ικανοί να αντιμετωπίσουμε την κλιματική αλλαγή — και όλα αυτά για να κερδίσει ακόμα περισσότερα η βιομηχανία ορυκτών καυσίμων» υπογράμμισε.
Η διαπίστωση κινδύνου είχε αποτελέσει τον πυρήνα της πολιτικής για τη μείωση των εκπομπών αερίων στις ΗΠΑ, επηρεάζοντας όχι μόνο τα αυτοκίνητα, αλλά και τα εργοστάσια ενέργειας, τον τομέα πετρελαίου και φυσικού αερίου, τα αεροπλάνα και ακόμα και τους χώρους απόθεσης απορριμμάτων. «Κάθε μέτρο για τον περιορισμό εκπομπών στηρίζεται σε αυτή τη μία απόφαση», σημειώνει στο BBC η Μέγκαν Γκρίνφιλντ, πρώην δικηγόρος της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) και του Υπουργείου Δικαιοσύνης.
Η αμερικανική κυβέρνηση κάνει λόγο για εξοικονόμηση πόρων που θα ξεπεράσει το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια, με τεράστια μείωση κόστους για καύσιμα και μεταφορές. Αντίθετα, οι ειδικοί και περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν για ολέθριες συνέπειες στη δημόσια υγεία. Εκτιμούν πως θα υπάρξουν ως και 58.000 επιπλέον πρόωροι θάνατοι κάθε χρόνο και 37 εκατομμύρια νέες κρίσεις άσθματος μόνο από τα πιο ρυπογόνα οχήματα που θα κυκλοφορήσουν.
Από την άλλη παραμένει αβέβαιο αν το μέτρο θα αναβιώσει τη χρυσή εποχή της αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας. Οι κατασκευαστές αυτοκινήτων ενδέχεται να δουν σημαντικά περιορισμένες εξαγωγές, καθώς τα λιγότερο οικονομικά οχήματα είναι λιγότερο ανταγωνιστικά στο εξωτερικό. «Η απορρύθμιση επιβεβαιώνει κάποιες χαλαρώσεις που έχουν ήδη γίνει, αλλά δημιουργεί και δεσμεύσεις για τις αμερικανικές αυτοκινητοβιομηχανίες», σημειώνει ο Μάικλ Γκέραρντ, ειδικός στο δίκαιο του κλίματος του Πανεπιστημίου Κολούμπια.
Παράλληλα, η απόφαση του Λευκού Οίκου περιορίζει τη δυνατότητα των πολιτειών να θεσπίσουν αυστηρότερους κανόνες εκπομπών και έχει μπλοκάρει ήδη δεκάδες αγωγές κατά εταιρειών, αποτρέποντας ιδιώτες και οργανώσεις να στραφούν στη δικαιοσύνη για θέματα κλίματος.
Αμφίβολο νομικό πλαίσιο
Η επιστημονική βάση της ανατροπής είναι εξίσου αμφιλεγόμενη. Η κυβέρνηση δημιούργησε πέρυσι μια ομάδα επιστημόνων για να αμφισβητήσει την ευρέως αποδεκτή επίδραση των αερίων του θερμοκηπίου. Η σύνθεση της ομάδας ήταν τέτοια ώστε να προδικάσει το πόρισμα και η ομοσπονδιακή δικαιοσύνη έχει ήδη αποφανθεί ότι η διαδικασία συγκρότησής της παραβίασε τον νόμο.
Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν πως η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει σκόπιμα μια δικαστική μάχη που πιθανότατα να φτάσει μέχρι το Ανώτατο Δικαστήριο, ώστε η ανατροπή να γίνει μόνιμη και να μην μπορεί να ανατραπεί από μελλοντικές κυβερνήσεις. Η Γκρίνφιλντ υποστηρίζει πως πρόκειται κατά βάθος για προσπάθεια μόνιμης περιθωριοποίησης της ήδη αποδυναμωμένης Υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος.
Μετά το διεθνές δίκαιο, η δημόσια υγεία γίνεται επομένως ο νέος στόχος για μια κυβέρνηση που βάζει την ελευθερία των επιχειρήσεων πάνω από κάθε επιστημονική έκθεση ή μέτρο κοινωνικής προστασίας. Μια στρατηγική που προοιωνίζεται πολύχρονες δικαστικές μάχες και φυσικά αναμένεται να έχει εξαιρετικά δυσμενείς επιπτώσεις τόσο για την υγεία των Αμερικανών όσο και για το μέλλον του πλανήτη.
