Μπορεί ως «φύλο συκής» η ΕΕ να έχει «παγώσει» προς το παρόν την ανοικτή συμμετοχή της Τουρκίας σε ένα από τα χρηματοδοτικά προγράμματα επανεξοπλισμού της Ευρώπης (ReArm Europe), το SAFE, ωστόσο στο ΝΑΤΟ η Τουρκία βρίσκει πεδίον δόξης λαμπρόν. Αφενός ολοένα περισσότερες χώρες – μέλη του Οργανισμού, υπό το πρόσχημα ότι ανήκουν στην ίδια συμμαχία με την Τουρκία, κλείνουν το ένα μετά το άλλο νέα εξοπλιστικά συμβόλαια με τη χώρα, αφετέρου ευθέως η γείτων πουλάει συστήματά της στο ΝΑΤΟ.
Ως γνωστόν, σχεδόν όλα τα κράτη – μέλη της ΕΕ, τα οποία είναι και μέλη του ΝΑΤΟ, επανειλημμένως έχουν δηλώσει ότι θεωρούν την Τουρκία «ομονοούντα εταίρο», και ως εκ τούτου είναι πρόθυμα να δεχτούν τη συμμετοχή της γείτονος στην ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική. Ολα αυτά, σε αυτή τη φάση, κυρίως στο όνομα της αντιμετώπισης της … «ρωσικής απειλής».
Ετσι, μπορεί, επί του παρόντος, να έχει «παγώσει» η συμμετοχή της Τουρκίας στο SAFE, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι τουρκικές πολεμικές βιομηχανίες δεν εισπράττουν ευρωπαϊκά κονδύλια. Μεγάλες τουρκικές εταιρείες, οι οποίες έχουν «παντρευτεί» με ευρωπαϊκές, με πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα τις «συνενώσεις» με ιταλικούς – παγκόσμιους κολοσσούς στον αμυντικό τομέα, ωφελούνται άμεσα.
Η Τουρκία κάθε άλλο απομονωμένη είναι και σε αυτόν τον τομέα, παρά τους περί του αντιθέτου ισχυρισμούς της κυβέρνησης Μητσοτάκη για τη «μεγάλη διπλωματική επιτυχία» της ως προς το «πάγωμα» της συμμετοχής της γείτονος στο SAFE. Τουναντίον, εκτός των «παντρειών» με ευρωπαϊκές βιομηχανίες, εδώ και καιρό με «όχημα» το ΝΑΤΟ κάνει το ένα άνοιγμα μετά το άλλο. Με τη Βρετανία, προωθείται η αγορά του μαχητικού αεροσκάφους, Eurofighter, με την Πολωνία μη επανδρωμένα αεροσκάφη, με την Ισπανία εδώ και πολλά χρόνια κάνει μεγάλες εξοπλιστικές μπίζνες, όπως το ίδιο και με τη Γερμανία.
Κολυμβήθρα του Σιλωάμ
Σε αυτά έρχονται να προστεθούν τα εγκωμιαστικά σχόλια για την Τουρκία τόσο του προηγούμενου γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτεμπεργκ, αλλά και του νυν, Μαρκ Ρούτε, όσο και πολλών Ευρωπαίων «συμμάχων», όπως μεταξύ άλλων του Γερμανού καγκελάριου, Φρίντριχ Μερτς.
Ουσιαστικά, το ΝΑΤΟ χρησιμοποιείται ως κολυμβήθρα του Σιλωάμ, για να «ξεπλυθεί» η Τουρκία. Δεν είναι τυχαίο ότι, στην απόλυτη πλειοψηφία τους, οι πολιτικές ηγεσίες των ευρωπαϊκών κρατών, και πολύ περισσότερο οι Βρυξέλλες, πλέον, ούτε καν ψελλίζουν το παραμικρό για την ποιότητα της δημοκρατίας στην Τουρκία, για τα ανθρώπινα δικαιώματα, για το ότι οι φυλακές είναι γεμάτες με πολιτικούς αντιπάλους του καθεστώτος, για τις εθνικές διώξεις του κουρδικού στοιχείου, κ.ο.κ. Και βέβαια, ούτε λόγος για εισβολή και κατοχή στην Κύπρο, για «απειλή πολέμου» κατά της Ελλάδας, αλλά και παρουσία τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Συρία, τη Λιβύη, το Ιράκ, κ.λ.π.
Απαντες συζητούν μόνο για «μπίζνες» με τον Ερντογάν. Ο, δε, Κυριάκος Μητσοτάκης, κινούμενος στο ίδιο μήκος κύματος, προτιμά τα … «ήρεμα» νερά. Οσον αφορά, δε, τον τομέα της στρατιωτικής τεχνολογίας, αναπαράγεται συνεχώς – και κουραστικά – το γαϊτανάκι της τουρκικής τεχνολογικής προόδου στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και στην πολεμική βιομηχανία της. Και, επειδή είναι «ομονοών εταίρος» στο ΝΑΤΟ, επιβάλλεται η συνεργασία μαζί της. Επικοινωνιακά αφηγήματα που δεν αντέχουν σε στοιχειώδη κριτική.
Το ΝΑΤΟ δεν έχει ιδεολογικές … παρωπίδες
Ενδεικτικές των αντιλήψεων που υπάρχουν στους κόλπους του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, είναι η πρόσφατες χοντροκομμένες δηλώσεις του υπουργού Αμυνας της δεξιάς κυβέρνησης της Πορτογαλίας, Νούνο Μέλο, κατά την προ ημερών επίσημη επίσκεψή του στην Τουρκία με βασική ατζέντα την αμυντική συνεργασία με την γείτονα.
Ο ίδιος δήλωσε ότι η Πορτογαλία απορρίπτει τους ιδεολογικούς … περιορισμούς στις αμυντικές συνεργασίες της, καθώς και ότι αυτές βασίζονται στον ρεαλισμό. «Δεν μπορούμε να είμαστε στο ΝΑΤΟ και να θεωρούμε ότι οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ είναι κάτι διαφορετικό», είπε, αποκαλώντας την Τουρκία «μια πολύ σημαντική χώρα – μέλος του ΝΑΤΟ». Υπογράμμισε, δε, ότι η διαλειτουργικότητα και η ποιότητα του εξοπλισμού είναι απαραίτητες για να λειτουργεί αποτελεσματικά η συμμαχία.
Ως απτό παράδειγμα της επιλογής εταίρων με βάση τις επιχειρησιακές ανάγκες, την αξιοπιστία και την ποιότητα, ανέφερε την απόφαση της Πορτογαλίας να κατασκευάσει δύο νέα πλοία ναυτικής συνεργασίας στην Τουρκία. «Το πλοίο ανεφοδιασμού Luís de Camões, που ναυπηγήθηκε στην Τουρκία, είναι εξαιρετικά υψηλής ποιότητας και αυτό ακριβώς θέλουμε» ανέφερε.
Και όπως ήταν αναμενόμενο, κατά την επίσκεψή του στην Τουρκία, ο Πορτογάλος υπουργός πήγε στην εταιρεία, Baykar, η οποία κατασκευάζει μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Την επαίνεσε, δε, για τις τεχνολογικές δυνατότητές της, περιγράφοντας αυτό που είδε ως «τεχνολογία αιχμής, την καλύτερη που έχει κατασκευαστεί στον κόσμο». Ούτε πληρωμένος διαφημιστής της Baykar να ήταν (!).
Να σημειωθεί ότι στην Πορτογαλία εστάλησαν για συντήρηση ελληνικά μεταγωγικά αεροσκάφη, C-130.
Μέσα από τις δηλώσεις του Ν. Μέλο διαφαίνεται σαφώς ότι, όπως ακι πολλές άλλες ΝΑΤΟϊκές χώρες, έτσι και η Πορτογαλία στήνει εξοπλιστικές γέφυρες με την Τουρκία. Ο ίδιος, επίσης, χαρακτήρισε την αμυντική συνεργασία με την Τουρκία ως αμφίδρομη σχέση και όχι ως μονόπλευρο μοντέλο εξοπλιστικών αγορών. Είπε ότι η Πορτογαλία θέλει να είναι και αγοραστής και κατασκευαστής – εξαγωγέας αμυντικών συστημάτων. Εκανε, δε, λόγο για σχέδια ανάπτυξης εγχώριων αλυσίδων παραγωγής σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένων δορυφόρων, τεθωρακισμένων οχημάτων, ναυτικών πλατφορμών, ακόμη και πλήρως εγχώριας παραγωγής στρατιωτικών αεροσκαφών.
Οπως σχολιάζει ο ιστότοπος, clashreport.com, η επίσκεψη Μέλο έδειξε τις προθέσεις της Πορτογαλίας να επιταχύνει την ανάπτυξη την δυνατοτήτων της μέσω της συνεργασίας της με την Τουρκία.
Κάπως έτσι οι «σύμμαχοί» μας στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ «ξεπλένουν» την Τουρκία. Δεν έχουν κανέναν … «ιδεολογικό περιορισμό» και αναστολές. Αρκεί να εξυπηρετούνται τα συμφέροντά τους. Κατά τα λοιπά, οι ευρωπαϊκές πόλιτικές ηγεσίες κόπτονται για τη δημοκρατία και για τη … «συμμαχική αλληλεγγύη».
Πωλήσεις στο ΝΑΤΟ
Εσχάτως, σημειώθηκε ένα ακόμη ενδιαφέρον γεγονός. Η τουρκική εταιρεία αμυντικών συστημάτων Aselsan ανακοίνωσε ότι υπέγραψε τριετή σύμβαση με το ΝΑΤΟ, προκειμένου να προμηθεύει στον Οργανισμό συστήματα αναγνώρισης φίλιων – εχθρικών στόχων (IFF) για φορητά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας (MANPADS). Συστήματα τύπου Stinger, για παράδειγμα, όπως αυτά που διαθέτουν και οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις. Το σύστημα Identification Friend or Foe (IFF) αναγνωρίζει αν άλλα ιπτάμενα μέσα είναι φίλιοι ή άγνωστοι στόχοι.
Σε ανακοίνωσή της η εταιρεία αναφέρει ότι «ως επί μακρόν πάροχος IFF σε όλους τους τομείς και ένας από τους λίγους παρόχους συστημάτων IFF Mode-5, είναι εξαιρετικά υπερήφανη που προσφέρει τις υπηρεσίες και την υποστήριξή της στην NSPA». Σύμφωνα με τον τουρκικό Τύπο, η Aselsan, με έδρα την Άγκυρα, ιδρύθηκε το 1975 και έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες άμυνας της χώρας, ενώ κατατάσσεται μεταξύ των 50 στον τομέα της παγκοσμίως.
Γαλλία – Τουρκία: Και πάλι το ΝΑΤΟ και η Ρωσία
Την ίδια στιγμή, παρ’ ότι, υποτίθεται, οι σχέσεις Γαλλίας – Τουρκίας έχουν περάσει από πολλές διακυμάνσεις και σίγουρα εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές διαφορές μεταξύ Παρισίων και Αγκυρας, γίνονται βήματα επαναπροσέγγισης.
Πρόσφατα, στην Τουρκία βρέθηκε ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό. Στις κοινές δηλώσεις του με τον Τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν, ο Γάλλος ΥΠΕΞ έδωσε το στίγμα της σημερινής σχέσης Γαλλίας – Τουρκίας: Συρία, Αρμενία, πρωτίστως Ρωσία, με έμφαση στη «Συμμαχία των προθύμων».
Είπε χαρακτηριστικά: «Οι χώρες μας είναι αντιμέτωπες με σημαντικές απειλές. Μία από αυτές είναι η απειλή του ISIS (σ.σ. «Ισλαμικό Κράτος»). Συζητήσαμε τις εξελίξεις στη Συρία. Βλέπουμε ότι εκεί σημειώνεται ταχεία πρόοδος. Συζητήσαμε και για την στήριξή μας στην Ουκρανία. Η Γαλλία υποστηρίζει και θεωρεί θετική τη συμμετοχή της Τουρκίας στη «Συμμαχία των Προθύμων». Πρέπει να αυξήσουμε την πίεση κατά της ρωσικής επιθετικότητας. Πρέπει να μειώσουμε τα έσοδα της Ρωσίας από το πετρέλαιο. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να συνεχίσουμε και τον αγώνα μας κατά του «στόλου-φάντασμα» (σ.σ. «σκιώδους στόλου»). Αυτό είναι πολύ σημαντικό αναφορικά με τη Μαύρη Θάλασσα». Σημείωσε ακόμα ότι η Γαλλία υποστηρίζει την εξομάλυνση των σχέσεων Αρμενίας – Αζερμπαϊτζάν, όπως και την εξομάλυνση των σχέσεων Τουρκίας – Αρμενίας. «Σε αυτό το πλαίσιο, το να ανοίξουν ξανά τα σύνορα, να αυξηθεί η περιφερειακή αποτελεσματικότητα, στο πλαίσιο της κυριαρχίας και των δύο κρατών, είναι σημαντικό για την ευημερία της περιοχής», είπε.
Από τη μεριά του, ο Χ. Φιντάν, εμφανίζοντας την Τουρκία ως θεματοφύλακα της … ευρωπαϊκής ασφάλειας (!), μεταξύ άλλων είπε: «Λαμβάνοντας υπόψη τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι δύο χώρες μας τόσο στο ΝΑΤΟ όσο και στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, υπογραμμίσαμε ότι υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε. Οσον αφορά τα περιφερειακά ζητήματα, η Γαλλία και η Τουρκία έχουν μπροστά τους έναν μεγάλο φάκελο θεμάτων συζήτησης και συνεργασίας. Μεταξύ αυτών είναι η Συρία, η Γάζα, οι εξελίξεις στο Ιράν, η ασφάλεια στη Μεσόγειο και, πρωτίστως, ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, θέμα που, φυσικά, μας πήρε πολύ χρόνο. Συζητήσαμε επίσης το σημαντικό ζητούμενο της αδιάλειπτης συνέχισης του αγώνα κατά του ISIS. Είχαμε επιπλέον την ευκαιρία να συζητήσουμε τις εν εξελίξει εργασίες της «Συμμαχίας των Προθύμων», τις δυνατότητες συνεισφοράς της Τουρκίας, καθώς και την τελευταία φάση των συνομιλιών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας».
Made in Europe, όχι made in EU
Τις τελευταίες ημέρες, ο τουρκικός Τύπος αναπαράγει τις … ανησυχίες της Αγκυρας για το – ονομαζόμενο «Made in Europe» – σχέδιο Κανονισμού της Κομισιόν σχετικά με τον περιορισμό της συμμετοχής τρίτων χωρών στους δημόσιους διαγωνισμούς της ΕΕ. Προβάλλουν, μάλιστα, επιστολή που λέγεται ότι έστειλε ο Τ. Ερντογάν στην επικεφαλής της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν, τον Δεκέμβριο του 2025, σημειώνοντας παράλληλα ότι το τουρκικό επιχειρηματικό λόμπι έχει κινητοποιηθεί στις Βρυξέλλες, προκειμένου να μην αποκλειστεί από το «15% της Ευρωπαϊκής αγοράς».
Με το σχέδιο Made in Europe, η ΕΕ θέλει να προωθήσει τα προϊόντα που παράγονται εντός της ΕΕ. Κάτι αναμενόμενο, δεδομένης της σκληρής δασμολογικής πολιτικής του Τραμπ έναντι των ευρωπαϊκών προϊόντων, των έντονα ανταγωνιστικών κινεζικών, και βέβαια των ειδών που παράγονται στην Τουρκία, η οποία έχει εδώ και χρόνια μετατραπεί σε «εργοτάξιο» ευρωπαϊκών βιομηχανικών επενδύσεων και παραγωγής. Το θέμα αφορά και τα προϊόντα στρατιωτικής τεχνολογίας.
Είναι εμφανές ότι τώρα η Ευρώπη, όπως και οι ΗΠΑ άλλωστε με την εγκατάσταση των βιομηχανιών τους στον αναπτυσσόμενο κόσμο, πληρώνει το τίμημα. Και βέβαια, οι μεγάλες βιομηχανικές χώρες – μέλη της πιέζουν υπέρ των «προστατευτικών» πολιτικών.
Ωστόσο, διόλου τυχαίο είναι ότι ο κανονισμός ονομάζεται Made in Europe και όχι Made in EU. Στη δεύτερη περίπτωση, η ονομασία θα σήμαινε ότι ευνοούνται αποκλειστικά τα κράτη – μέλη. Ως «Europe», όμως, είναι οφθαλμοφανές ότι διευρύνει το φάσμα, ούτως ώστε να περιλάβει πλείστες όσες «εξαιρέσεις» με χώρες που έχουν συμφωνίες εμπορίου με την Ένωση, όπως τη Βρετανία, την Τουρκία, κ.α.
Το θέμα «καίει» την Αγκυρα κυρίως λόγω της αυτικινητοβιομηχανίας της. «Εάν η Τουρκία αποκλειστεί από αυτό το πρόγραμμα, αυτό θα σηματοδοτήσει ουσιαστικά το τέλος της Τελωνειακής Ενωσηςγια αρκετές από τις βιομηχανίες μας, ιδίως για τον τομέα εφοδιασμού της αυτοκινητοβιομηχανίας, η ανάπτυξη του οποίου έχει βασιστεί σε μεγάλο βαθμό στα θεμέλια αυτής της συμφωνίας», δήλωσε ο Ussal Sahbaz, σύμβουλος επιχειρήσεων, όπως αναφέρει σε δημοσίευμά του, στο Middle East Eye, ο φίλα διακείμενος στον Ερντογάν, δημοσιογράφος Ragip Soylu.
Σύμφωνα με τον ίδιον, το 2025, οι εξαγωγές της αυτοκινητοβιομηχανίας της Τουρκίας προς την ΕΕ ανήλθαν συνολικά σε περίπου 30 δισεκατομμύρια δολάρια, αντιπροσωπεύοντας το 72% των συνολικών εξαγωγών της αυτοκινητοβιομηχανίας της χώρας, συμπεριλαμβανομένων των ανταλλακτικών και των εξαρτημάτων.
