Του Παύλου Ηλ.Αγιαννίδη *
Από όλα τα, κυρίως ασπρόμαυρα, αριστουργήματα του Ούγγρου μαιτρ της κινηματογραφικής συγκίνησης και ενδοσκόπησης, Μπέλα Ταρ (που αποχώρησε σιωπηλά από το ζενερίκ της ζωής και της τέχνης), θα διαλέξω να τον αποχαιρετίσω με ένα. Το οποίο συνδέεται με το πρόσφατο Νόμπελ Λογοτεχνίας στον συμπατριώτη του σκηνοθέτη, Λάσλο Κρασναχορκάι.
Επιλέγω, λοιπόν, τις «Αρμονίες του Βέρκμαϊστερ» (2000), βασισμένες στο περίφημο μυθιστόρημα «H μελαγχολία της αντίστασης» του Κρασναχορκάι. Όπου (και) ο Μπέλα Ταρ είχε στήσει «ένα απίστευτο σκηνικό γκραν-γκινιόλ όπου κάθε λογική τάξη, κάθε ορθολογική σκέψη είχαν χάσει την ισχύ τους», κατά την απόδοση της Ιωάννας Αβραμίδου στο βιβλίο (Εκδ. Πόλις).
Το σκηνικό αυτό στήνεται από… αιμοδιψείς της εξουσίας (τι μάς θυμίζει;) και, κυρίως, από τη σύζυγο ενός συνθέτη. Με πρόφαση μια φάλαινα… τσίρκου!
Το ακόμη πιο επίκαιρο, στα ασπρόμαυρα πλάνα του Μπέλα Ταρ; Μαζί με το κήτος, στη μικρή ουγγρική κωμόπολη, χαμένη στη λεκάνη των Καρπαθίων, στην οποία πλανάται μια απειλή καταστροφής, εισβάλλει ακόμη πιο απειλητικό ένα τσούρμο από στημένους προβοκάτορες, τραμπούκους και καθάρματα που διασπείρουν τον «ιό» της βίας! (κάτι σαν τα τρολ που «στήνουν» δολοφονίες χαρακτήρων και εκλογές;).
Εξουσιαστική βία, που επιχειρεί να υποβάλλει σε λήθη, υποταγή και σιωπή. Σχεδόν εγκατάλειψη των όποιων όπλων εναντίον των προβοκατόρων και των καθαρμάτων – τραμπούκων. Όσο κάθε έννοια δικαίου μοιάζει να εκμηδενίζεται (τι μάς θυμίζει;).
Μέχρι που δύο πρόσωπα, ένας γηραιός κύριος και ένας νεαρός ταχυδρόμος (όπως ήταν ο δολοφονημένος ηγέτης της ανεξαρτησίας έναντι των Βέλγων, Πατρίς Λουμούμπα!), γίνονται η Ελπίδα της κωμόπολης. Και καλούν τους παραλαλημένους κατοίκους να γαντζωθούν σε ένα απονενοημένο διάβημα: την αντίσταση δια της Μουσικής. Και δια της Ομορφιάς…
«Κι αν ο χρόνος δεν είναι η γιατρειά, αλλά η αρρώστια;». Αντίο, Μπέλα Ταρ. Και τώρα, σιωπή…
* Δημοσιογράφος
