Η γαλλική κυβέρνηση βρήκε επιτέλους τον τρόπο να απαντήσει στην κοινωνική οργή που συγκλονίζει τη χώρα εδώ και εβδομάδες. Προσφέρει στους χαμηλόμισθους εργαζόμενους περίπου 24 ευρώ τον μήνα. Μόνο που σχεδόν ολόκληρο το ποσό προκύπτει από την αυτόματη αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού, την οποία η κυβέρνηση παρουσιάζει τώρα ως δική της γενναιοδωρία.
Η ανακοίνωση του πρωθυπουργού Σεμπαστιάν Λεκορνί, τη Δευτέρα, μοιάζει με κακόγουστη φάρσα και μάλλον αποτυπώνει ανάγλυφα τον τρόπο που αντιλαμβάνεται η κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν τις κοινωνικές διεκδικήσεις. Ο κατώτατος μισθός στη Γαλλία θα αυξηθεί κατά 1,6% από την 1η Δεκεμβρίου, φτάνοντας στα 1.502 ευρώ καθαρά τον μήνα. Η κυβέρνηση παρουσίασε την απόφαση ως ουσιαστική παραχώρηση. Ο Λεκορνί υποστήριξε μάλιστα ότι πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση των τελευταίων είκοσι ετών.
Υπάρχει, ωστόσο, μια λεπτομέρεια που χαλάει το κυβερνητικό αφήγημα. Ο γαλλικός κατώτατος μισθός αναπροσαρμόζεται αυτομάτως με βάση τον πληθωρισμό. Η κυβέρνηση Μακρόν επισπεύδει τώρα απλώς κατά έναν μήνα την προγραμματισμένη αύξηση και προσθέτει ένα μικρό επιπλέον ποσό. Η Σοφί Μπινέ, γενική γραμματέας της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργασίας (CGT), υπολόγισε ότι η πραγματική πρόσθετη αύξηση αντιστοιχεί σε περίπου πέντε ευρώ τον μήνα. Όσο, όπως παρατήρησε δηκτικά, κοστίζει σήμερα και ένα κιλό ντομάτες στη Γαλλία.
Οι μισθοί στο μικροσκόπιο, τα κέρδη στο απυρόβλητο
Η ανακοίνωση ήρθε έπειτα από την πολυδιαφημισμένη κοινωνική διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα στο πρωθυπουργικό μέγαρο, με τη συμμετοχή συνδικάτων και εργοδοτικών οργανώσεων. Η κυβέρνηση επιχείρησε να εμφανιστεί πρόθυμη να ακούσει τους εργαζόμενους, έπειτα από εβδομάδες κινητοποιήσεων για την ακρίβεια, τους μισθούς, τη δημόσια εκπαίδευση και την υποβάθμιση των κοινωνικών υπηρεσιών.
Οι διεκδικήσεις των συνδικάτων, όμως, βρίσκονται πολύ μακριά από τις κυβερνητικές ανακοινώσεις. Η CGT ζητά αύξηση του κατώτατου μισθού κατά περίπου 150 ευρώ, ενώ η Γαλλική Δημοκρατική Συνομοσπονδία Εργασίας (CFDT) διεκδικεί 100 ευρώ. Ακόμη και η μετριοπαθέστερη συνδικαλιστική πρόταση είναι πολλαπλάσια της παραχώρησης Λεκορνί.
Η κυβερνητική απάντηση συνοδεύτηκε από την γνώριμη προειδοποίηση ότι μεγαλύτερες αυξήσεις μπορεί να καταστρέψουν θέσεις εργασίας. Ο υπουργός Εργασίας Ζαν-Πιερ Φαραντού έχει προειδοποιήσει ότι μια πολύ μεγάλη αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές απώλειες στην απασχόληση. Η προστασία της ανταγωνιστικότητας εξακολουθεί έτσι να αποτελεί το βασικό όριο της κυβερνητικής πολιτικής.
Αξίζει, ωστόσο, να θυμηθεί κανείς ότι αυτή η δημοσιονομική αυστηρότητα δεν χαρακτήριζε πάντοτε τις επιλογές του Μακρόν. Από το 2018, η αντικατάσταση του φόρου μεγάλης περιουσίας με έναν περιορισμένο φόρο κυρίως στην ακίνητη περιουσία στέρησε από το γαλλικό Δημόσιο δισεκατομμύρια ευρώ.
Το δημοσιονομικό κόστος της αλλαγής υπολογίστηκε σε 4,5 δισ. ευρώ για το 2022. Η καθιέρωση ενιαίου φορολογικού συντελεστή 30% στα περισσότερα εισοδήματα από κεφάλαιο κόστισε επιπλέον περίπου 1,8 δισ. ευρώ, ενώ ο φόρος εταιρικών κερδών μειώθηκε σταδιακά από 33,3% σε 25%. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές παρουσιάστηκαν ως αναγκαίες για την προσέλκυση επενδύσεων. Ωστόσο, η δημόσια υπηρεσία αξιολόγησης France Stratégie δεν εντόπισε τεκμηριωμένη θετική επίδραση της νέας φορολόγησης του κεφαλαίου στις επενδύσεις και στους μισθούς.
Η σύγκριση είναι αποκαλυπτική. Η κυβέρνηση που επικαλείται τα στενά δημοσιονομικά περιθώρια για να συγκρατήσει τις εργατικές αποδοχές έχει επιλέξει επί χρόνια να περιορίζει τη φορολογική επιβάρυνση των μεγάλων περιουσιών και των επιχειρηματικών κερδών. Τα δισεκατομμύρια εκείνα δεν φαίνεται να έχουν την ίδια βαρύτητα με τα λίγα επιπλέον ευρώ που ζητούν οι χαμηλόμισθοι.
Μόνο που οι λογαριασμοί των εργαζομένων δεν πληρώνονται με κυβερνητικές εξαγγελίες περί ανταγωνιστικότητας. Τα ενοίκια, η ενέργεια, οι μετακινήσεις και τα τρόφιμα απορροφούν ολοένα μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια για τις υπόλοιπες ανάγκες. Και τα λίγα επιπλέον ευρώ που υπόσχεται η κυβέρνηση δύσκολα μπορούν να αλλάξουν αυτή την καθημερινότητα
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε επίσης τη δημιουργία επιτροπής παρακολούθησης των μισθών και αλλαγές στις εργοδοτικές εισφορές. Απέφυγε, ωστόσο, να δεσμευτεί για μια γενικευμένη αύξηση των αποδοχών που θα ανταποκρινόταν στις συνδικαλιστικές διεκδικήσεις.
Η κοινωνική σύγκρουση συνεχίζεται
Η απάντηση των συνδικάτων δεν άργησε. Η CGT και άλλες οργανώσεις του δημόσιου τομέα διατηρούν το κάλεσμα για κινητοποιήσεις στις 17 Νοεμβρίου, καταγγέλλοντας το πάγωμα των μισθολογικών κλιμακίων και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών. Παράλληλα, μαθητές, φοιτητές και εκπαιδευτικοί έχουν προγραμματίσει νέες διαδηλώσεις.
Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει πλέον μια κοινωνική κινητοποίηση που έχει ξεπεράσει τα αρχικά αιτήματα των μαθητών και έχει αποκτήσει ευρύτερο χαρακτήρα. Η ακρίβεια συνδέεται με τις περικοπές, τις εργασιακές συνθήκες και την αίσθηση ότι οι πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται ερήμην εκείνων που υφίστανται τις συνέπειές τους.
Και εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Μακρόν. Έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία στην εξουσία, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις κοινωνικές διεκδικήσεις μέσα από το ίδιο οικονομικό πρίσμα. Οι αυξήσεις των μισθών πρέπει να είναι περιορισμένες, οι δημόσιες δαπάνες να συγκρατούνται και οι επιχειρήσεις να προστατεύονται από πρόσθετα βάρη.
Η κυβέρνηση μπορεί να επικαλείται το δημόσιο χρέος και τις δημοσιονομικές δυσκολίες. Πρόκειται για πραγματικούς περιορισμούς, που όμως δεν απαλλάσσουν την πολιτική ηγεσία από την ευθύνη να αποφασίσει ποιοι θα επωμιστούν το κόστος της προσαρμογής. Η προσφορά των 24 ευρώ, με πραγματική πρόσθετη παραχώρηση μόλις λίγων ευρώ, δίνει μια εύγλωττη απάντηση.
Ο Μακρόν μπορεί να μοίρασε τάλιρα στους εργαζόμενους, αλλά τα δισεκατομμύρια των φοροελαφρύνσεων για τους πλουσιότερους παραμένουν άθικτα. Και όσο η κυβέρνησή του επιμένει να αντιμετωπίζει την κοινωνική δυσαρέσκεια με ψιλά, τόσο θα ανακαλύπτει ότι η κοινωνική ειρήνη κοστίζει πολύ περισσότερο απ’ όσο είναι διατεθειμένη να πληρώσει
