Του Παύλου Ηλ. Αγιαννίδη *
Δεν ξέρουμε αν η Ιστορία επαναλαμβάνεται ως τραγωδία ή ως φάρσα. Όμως, η τρέχουσα Ιστορία με τις σπάνιες γαίες (δεν είναι μόνο το παράδειγμα της Ουκρανίας…) και την εκμετάλλευση ή την αντισυνταγματική εκποίηση υποδομών είχε προηγούμενο στα μέρη μας. Ογδόντα πέντε χρόνια πριν! Και μάλιστα συνδέεται, με έναν τρόπο, με τον «Άνθρωπο με το γαρίφαλο», Νίκο Μπελογιάννη!
Διαβάζοντας, πρόσφατα, κείμενα για την επέτειο της εκτέλεσης του Μπελογιάννη, αλλά και των Νίκου Καλούμενου, Ηλία Αργυριάδη και Δημήτρη Μπάτση (που είχε συλληφθεί τελευταίος), στις 30 Μαρτίου 1952 στις 4 το πρωί (ούτε οι ναζί εκτελούσαν νύχτα…), βυθίστηκα στη λιγότερο φωτισμένη ιστορία του Μπάτση και το μνημειώδες έργο του «Η βαρειά βιομηχανία της Ελλάδας».
Διαβάζοντας τη μεγάλη αποκάλυψη που εκείνος έκανε από το Μάιο του 1946, αρχικά με κείμενά του στο περιοδικό «Ανταίος», το οποίο εξέδιδε (όπου και είχε αναφερθεί για πρώτη φορά στην «αποικιακή εκχώρηση της Πτολεμαΐδας», αλλά και του βωξίτη – αλουμινίου) κι έπειτα το ίδιο το βιβλίο του, από τις Εκδόσεις «Τα νέα βιβλία» (1947), αποφάσισα να το επαναφέρω στη μνήμη ξανά. Τώρα, που δημόσιες υποδομές και αγαθά τελούν υπό… εκποίηση!
Εδώ, θα διαβάσετε αυτή την ιστορία κωδικοποιημένη. Και μάς αφορά, πιστέψτε με, όχι μόνον επειδή η Ιστορία επαναλαμβάνεται στις μέρες μας, αλλά κυρίως για το μέλλον τούτης της χώρας.
Σάς καλώ δε, όποιος, από διαδικτυακούς φίλους και μη, έχει περισσότερα στοιχεία, αν θέλει να συνεισφέρει.
Πάμε από την αρχή. Ο Δημήτρης Μπάτσης ήταν γόνος μεγαλοαστικής και εύπορης οικογένειας, γιός του βασιλόφρονα ναυάρχου Αντώνιου Μπάτση. Φοίτησε στη Βαρβάκειο, σπούδασε Νομικά και Οικονομικά και εκτελέστηκε, αν και δεν ήταν καν μέλος του κομμουνιστικού κόμματος.
Χρημάτισε μέλος της «Επιστημονικής Εταιρείας Μελέτης Νεοελληνικών Προβλημάτων, Επιστήμη –Ανοικοδόμηση» (ΕΠ.ΑΝ.), με γενικό γραμματέα τον καθηγητή του Πολυτεχνείου Νικόλαο Κιτσίκη και συμμετείχε στην κίνηση αστών επιστημόνων που είχαν προσεγγίσει το ΕΑΜ αρχικά για το τεχνοκρατικό μέλλον της βάναυσα τραυματισμένης, τότε, χώρας.
Τυχαία η εκτέλεση; Όπως τυχαίο ήταν ότι ο αναγνωρισμένος επιστήμονας στο πόνημά του «Η βαρειά βιομηχανία» είχε αποκαλύψει πόσο δεμένη, χειροπόδαρα, ήταν η Ελλάδα, ως προς τον υδάτινο και ορυκτό πλούτο της, με την, άγνωστη τότε στους πολλούς και αφώτιστη, επαχθή Σύμβαση Cooper;
Ή ήταν τυχαίο ότι ο ίδιος είχε αποκαλύψει και το κέρδος που είχε από τη σύμβαση και το ντόπιο οικονομικό κατεστημένο; Με τη σύμβαση, έγραφε, «παύει ουσιαστικά και αυτός ο υποτυπώδης κρατικός έλεγχος που υπήρχε. Να σε τι μεταφράζεται το οικονομικό αυτό πραξικόπημα: Οι εμποροβιομήχανοι θα διαχειρίζονται και θα βιομηχανοποιούν με τον τρόπο που τους συμφέρει καλύτερα τα εφόδια και τις ύλες. Θα είναι ελεύθεροι να διοχετεύουν τις ποσότητες εκείνες που θα τους εξασφαλίζουν άνετη πραγματοποίηση του κέρδους τους…».
Όπως επίσης ανέλυε τους μηχανισμούς παράνομου πλουτισμού που συνδέθηκαν με την παραλαβή, κατεργασία και διανομή των εφοδίων της UNRRA (Οργανισμός Περιθάλψεως και Αποκαταστάσεως των Ηνωμένων Εθνών) στη μεταπελευθερωτική Ελλάδα.
Με γενικό διευθυντή από το 1946 τον πρώην, τότε, 99ο δήμαρχο της Νέας Υόρκης και πολέμιο των γκάνγκστερ, Φιορέλλο Λα Γκουάρντια (το όνομά του φέρει διεθνές αεροδρόμιο της Νέας Υόρκης). Ο οποίος κατέβηκε στον Πειραιά, ο ίδιος, για να ελέγξει πως «εξαφανίστηκαν» τα πρώτα εφόδια που είχε στείλει η UNRRA (κάτι σαν την αμερικανική βοήθεια, που είχε μάθει ο Αμερικανός δημοσιογράφος Τζορτζ Πολκ ότι είχε… καταναλωθεί λαίμαργα από την κυβέρνηση Τσαλδάρη, και βρέθηκε νεκρός στη Θεσσαλονίκη, το 1948…).
Τι προέβλεπε, όμως, η σύμβαση με την αμερικανική εταιρεία Hugh Cooper & Co Inc Chemical Construction Corporation, του πολιτικού μηχανικού Χιου Λίνκολν Κούπερ (ο οποίος συνέβαλε στη σοβιετική εκβιομηχάνιση του Στάλιν, με το περίφημο Φράγμα του Δνείπερου), όπως κατέγραψε στην «Βαρειά βιομηχανία» ο Δημήτρης Μπάτσης:
«Η σύμβαση αυτή, που έγινε γνωστή με το όνομα Κούπερ, συνομολογήθηκε για διάρκεια 70 ετών ως το 2010 μ.Χ.! Δίνει αποκλειστικό δικαίωμα εκμετάλλευσης της δύναμης των νερών του ποταμού Αχελώου, στις θέσεις Κρεμαστά, Πρεβέντζα, Κριεκούκι και των παραπόταμων Μέγδοβα, Αγραφιώτικου, Ασπροπόταμου, δικαίωμα ίδρυσης υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων για παραγωγή ηλεκτρενέργειας και εγκαταστάσεων μεταφοράς ενέργειας στα κέντρα κατανάλωσης, δικαίωμα χρησιμοποίησης της ενέργειας που θα παραχθεί για τις ηλεκτροχημικές και ηλεκτρομεταλλουργικές βιομηχανίες που θα ιδρύσει η ανάδοχος εταιρία. Τέλος, δικαίωμα μεταφοράς και χρησιμοποίησης της ηλεκτρενέργειας για φωτισμό και κίνηση σε άλλες περιοχές» (άρθρο 1 της σύμβασης, παρ. 1, εδάφια αʼ – ζ΄).
«Προβλέπεται η αναγκαστική απαλλοτρίωση των εδαφών που είναι απαραίτητα για την εκτέλεση της σύμβασης, η σύσταση δουλειών, η χρησιμοποίηση δωρεάν δημόσιων κτημάτων, η προμήθεια δωρεάν οικοδομικών υλικών και κοιτασμάτων από λατομεία κρατικά (άρθρο 4), ατέλειες και αφορολόγητο για εισαγωγή των υλικών της, εκτός από εισαγωγικό δασμό όχι πάνω από 2,5 % αξίας (άρθρο 50, παρ. 1 και 2), προστασία τιμών των προϊόντων της» κ.ά.
Ακόμα, προέβλεπε «δικαίωμα ειδοποίησης της εταιρίας στην περίπτωση που το κράτος θα αποφάσιζε την εκμετάλλευση των ποταμών Αλιάκμονα, Μόρνου, Φίδαρη, οπότε η εταιρία θα έχει το δικαίωμα να υποβάλει και γιʼ αυτούς τους ποταμούς μελέτες και προτάσεις» (άρθρο 56, παρ. 2).
Και παρακάτω: «Σε περίπτωση λήξης της σύμβασης (Κούπερ) το Δημόσιο ‘αποκαθίσταται μεν’ στα δικαιώματα του αναδόχου, υποχρεώνεται όμως να πληρώσει σε αυτόν τις μη αποσβεσθείσες δαπάνες! Δε φτάνει δηλαδή ότι η ξένη επιχείρηση θα έχει στο μεταξύ πραγματοποιήσει αμύθητα κέρδη, αλλά θα ζητάει και απόσβεση των εγκαταστάσεών της από την εθνική οικονομία».
Τέλος, στη λήξη της σύμβασης, «το 2010 μ.Χ.», όπως το έθετε ο Μπάτσης, εφόσον η ελληνική κυβέρνηση δεν προέβαινε σε ανάλογες ενέργειες, προβλεπόταν αυτόματη ανανέωση για άλλα 25 έτη! Μέχρι το 2035! Και βλέπουμε…
Νύχτα εκτελέστηκε ο Μπάτσης, μαζί με τον Μπελογιάννη, τον Καλούμενο και το Δημητριάδη. Παρότι η τότε κυβέρνηση Πλαστήρα έλαβε 250.000 τηλεγραφήματα από όλο τον κόσμο, με τα οποία ζητούσαν να μην εκτελεσθεί ο Μπελογιάννης (που έγινε σκίτσο από τον Πάμπλο Πικάσο, με το γαρίφαλο). Ανάμεσά τους ο Σαρλ ντε Γκωλ, 159 βουλευτές των δύο μεγάλων κομμάτων της Βρετανίας, οι Πωλ Ελυάρ, Ζαν Κοκτώ, Ζαν-Πωλ Σαρτρ, Ναζίμ Χικμέτ, Τσάρλι Τσάπλιν και ο Πάμπλο Νερούδα με ποίημα του.
Στο βιβλίο του «Ευτυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι…», ο Τάκης Λαζαρίδης γράφει για τον Μπάτση: «Στάθηκε σαν άντρας, έφυγε βαθύτατα πικραμένος αλλά αγέρωχος. Δεν συνεργάστηκε με την Ασφάλεια και δεν υπέκυψε σε πιέσεις και εκβιασμούς. Τον εκτέλεσαν παρότι γνώριζαν καλά ότι δεν είχε καμιά σχέση με ασυρμάτους και ‘κατασκόπους’. Γιατί στο πρόσωπό του ήθελαν να χτυπήσουν τους ‘συνοδοιπόρους’, αυτούς που έμπαιναν στο κίνημα από αγνό ιδεαλισμό, φλεγόμενοι από την επιθυμία να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους για το καλό και την πρόοδο αυτού του τόπου».
Δεν θα επεκταθούμε εδώ στον πλούτο της «πλουσιότερης χώρας» στην Ευρώπη, τουλάχιστον, με σπάνιες και μη γαίες (ανάλογη, η ιστορία της Ουκρανίας) σε αφθονία. Ας μην μιλήσουμε για το όσμιο που έχει εντοπιστεί τουλάχιστον στο Αιγαίο και στα Ίμια ή Λίμνια (στις αγορές φτάνει να πωλείται προς 150.000 δολάρια το γραμμάριο). Ή τον επίσης εξαιρετικά σπάνιο και πολύτιμο κόκκινο υδράργυρο. Ή το ουράνιο 235. Ή το χρυσό. Δεν φαίνεται να υπάρχει, καταγεγραμμένη τουλάχιστον, δραστηριότητα επ’ αυτών από την Hugh Cooper & Co Inc Chemical Construction Corporation.
Στις 31.12.2010 έληξε τύποις η Σύμβαση Cooper. Και αμέσως μετά – τυχαίο; – η οικονομία της Ελλάδας πέρασε σε εξώτερο έλεγχο μέσω μνημονίων, που φέρονται να υποθήκευσαν εκ νέου τον εθνικό πλούτο. Τι απέγινε, τελικά; Παρατάθηκε; Ισχύει; Άλλαξε χέρια;
Πάντως, η μόνη ερώτηση (25.11.2010, αρ.πρωτ. 6696) που βρήκα ότι έχει γίνει στη Βουλή ήταν από τον Κυριάκο Βελόπουλο προς τον τότε υπουργό Οικονομικών Γιώργο Παπακωνσταντίνου, δίχως να πάρει απάντηση ή να γίνει περαιτέρω συζήτηση.
Κάπως έτσι, με αντίστοιχα μέσα, καταδικάστηκε άραγε μια χώρα με πλούσια ενεργειακά αποθέματα, όχι μόνο να μην αναπτύσσεται βιομηχανικά, αλλά να βρίσκεται μονίμως σε δανεισμό;
Για το φινάλε, κρατάω το σημείωμα του Δημήτρη Μπάτση στο βιβλίο του: «Η Ελλάδα θα γίνει οικονομικά και εθνικά πραγματικά ελεύθερη τότε και μόνο τότε που η ανοικοδόμηση αυτή γίνει από τον λαό της. Θα σπάσουν τα δεσμά και θα αλλάξει ριζικά η διάρθρωση της σημερινής οικονομίας μας, θα ανοίξει δηλαδή ο δρόμος για να λυτρωθούν οι πιο ενεργές παραγωγικές και άξιες δυνάμεις της νεοελληνικής κοινωνίας μας. Δ.Μ., Αθήνα, ΕΜΠ, Ιούνιος 1947».
* Ο Παύλος Αγιαννίδης είναι δημοσιογράφος
 και την εκμετάλλευση ή την αντισυνταγματική εκποίηση υποδομών είχε προηγούμενο στα μέρη μας){kind=link}