Δεν πέρασε ούτε ένας μήνας από τότε που ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, βρέθηκε στην χώρα της Βαλτικής, την Εσθονία, μιλώντας με τα καλύτερα λόγια για τις σχέσεις Αθήνας – Ταλίν, κατά τις κοινές δηλώσεις του με τον Εσθονό ομόλογό του. Τώρα, όμως, ο δεύτερος, στη διάρκεια της επίσκεψής του στην Τουρκία, άδειασε μεγαλοπρεπώς την Ελλάδα, τασσόμενος ευθαρσώς υπέρ της δίχως όρους συμμετοχής της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας.
Ως γνωστόν, οι θεωρούμενοι ως «σκληροί» της ΕΕ, ειδικά ως προς την επιθετική στάση που θέλουν να κρατήσει η Ευρώπη έναντι της Ρωσίας, οι χώρες της Βαλτικής (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία), η Πολωνία, καθώς και άλλες (Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Σουηδία, Φινλανδία), είναι αναφανδόν υπέρ της ένταξης της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας και στα κονδύλια για κοινά εξοπλιστικά προγράμματα, ως κράτος – μέλος του ΝΑΤΟ και από τους «ομονοούντες εταίρους», όπως την χαρακτηρίζουν.
Στις 8 Οκτωβρίου 2025, όταν ο Γ. Γεραπετρίτης βρέθηκε στην Εσθονία, έλεγε ενώπιον του ομολόγου του, Margus Tsahkna: «Παρά τη γεωγραφική μας απόσταση, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε είναι κοινές. Η Εσθονία βρίσκεται στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ και η Ελλάδα στη νοτιοανατολική. Οι χώρες μας μοιράζονται πολλά κοινά στοιχεία. Κατ’ αρχάς, είμαστε παράκτιες, κάτι που συχνά καθιστά τα πράγματα πιο περίπλοκα. Αντιλαμβανόμαστε πιο έντονα τις προκλήσεις και, κάποιες φορές, τις απειλές. Συμμεριζόμαστε την κοινή ευρωπαϊκή αντίληψη για στρατηγική αυτονομία. Και οι δύο χαιρετίζουμε την ενίσχυση των ευρωπαϊκών μηχανισμών άμυνας, με στόχο την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας».
Ενώ, λοιπόν, ο Ελληνας υπουργός περιέγραφε, ούτε λίγο ούτε πολύ, ως … ιδανικές τις σχέσεις με την Εσθονία, και έλεγε ότι υπάρχει κοινό έδαφος συνεννόησης ως προς «την ενίσχυση των ευρωπαϊκών μηχανισμών άμυνας» και «της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας», ο ομόλογός του από τη χώρα της Βαλτικής, έλεγε, ενώπιον του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, κατά το πρόσφατο ταξίδι του στην Τουρκία:
-Για τον χρηματοδοτικό μηχανισμό για εξοπλιστικά προγράμματα, SAFE: «Η Εσθονία συμμερίζεται σαφώς την άποψη ότι η Τουρκία πρέπει να συμμετάσχει στον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ. Η Τουρκία πρέπει να συμπεριληφθεί, όπως και οι χώρες εκτός ΕΕ».
-«Η Τουρκία είναι παράγοντας σταθερότητας στην περιοχή, μια πολύ σημαντική χώρα, και δίχως την Τουρκία, αυτό το πρόγραμμα δεν θα ήταν ολοκληρωμένο. Συνεπώς, στο πλαίσιο των κοινών στόχων και υποστηρίζοντας την Ουκρανία ενάντια στις ρωσικές επιθέσεις, συμμεριζόμαστε την ίδια άποψη».
Ενδιαφέρον, όμως, είχαν και οι δηλώσεις Φιντάν, διότι σκιαγράφησε τους στόχους που βάζει η Αγκυρα στη γεωπολιτική σκακιέρα, αλλά και τους τρόπους που προσπαθεί να τους επιτύχει. Μεταξύ άλλων, είπε:
-«Χώρες όπως, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Τουρκία, η Νορβηγία, συναντώνται για να συζητήσουν πώς θα μπορούσε να εμπεδωθεί μια νέα αντίληψη αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην ευρύτερη περιοχή της Ευρώπης, που θα υπερβαίνει την ίδια την ΕΕ. Δουλεύουμε εντατικά προς την κατεύθυνση της συνολικής αναδιαμόρφωσης της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της περιοχής, η οποία θα περιλαμβάνει χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία και η Τουρκία. Αναμένουμε ότι οι αποφάσεις που θα ληφθούν (σ.σ. από την ΕΕ), θα περιλαμβάνουν και τους συμμάχους που δεν είναι μέλη της ΕΕ».
Από αυτό προκύπτει ότι η πρόσφατη επίσκεψη του Βρετανού πρωθυπουργού, Κιρ Στάρμερ, και η ανακοίνωση της πώλησης του μαχητικού αεροσκάφους, Eurofighter (ευρωπαϊκή κοινοπραξία), μόνο τυχαία δεν ήταν. Η πώληση, δε, αποτελεί μόνον ένα μέρος μιας μεγαλύτερης στενής, στρατηγικής σχέσης που διατηρεί το Λονδίνο με την Αγκυρα.
-«Οσοι πολιτικοί έχουν στρατηγικό όραμα, αλλά και οι ειδήμονες, συμφωνούν ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, η Τουρκία και η ΕΕ πρέπει να δράσουν από κοινού για την εδραίωση μιας νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, και ότι είναι απαραίτητος ένας ορισμένος βαθμός συγχρονισμού».
Να σημειωθεί ότι και προτού καν ξεσπάσει ο πόλεμος στην Ουκρανία (2/2022), Βρετανία και Τουρκία βρίσκονταν σε αγαστή συνεργασία με στόχο, ως κράτη εκτός ΕΕ, να μπουν σε εξοπλιστικά προγράμματα που χρηματοδοτούνταν τότε από τις Βρυξέλλες. Εκείνα τα προγράμματα, βέβαια, ήταν απείρως μικρότερα από τα κονδύλια που εξαγγέλθηκαν για τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης (ReArm, 650 δισ., και SAFE 150 δισ., συν άλλα που θα ακολουθήσουν).
-«Ως Τουρκία, πιστεύουμε ότι οι πρωτοβουλίες της ΕΕ στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας θα πρέπει να είναι συμπληρωματικές προς το ΝΑΤΟ».
-«Η ενεργός συμμετοχή της Τουρκίας στον μηχανισμό Security Action for Europe (SAFE) είναι κρίσιμης σημασίας τόσο για τις διμερείς μας σχέσεις (σ.σ. με την ΕΕ) όσο και για την ασφάλεια της Ευρώπης».
Ο Χ. Φιντάν, επίσης, υπογράμμισε ότι ήδη η Τουρκία, «τον περασμένο Απρίλιο, έγινε στρατηγικός εταίρος στην Πρωτοβουλία των Τριών Θαλασσών» (Βαλτική, Μαύρη Θάλασσα, Αδριατική). Σε αυτό το αμερικανικής έμπνευσης σχήμα μεταφορών και άμυνας, το οποίο υποστηρίχθηκε σθεναρά από χώρες της βορειοανατολικής και ανατολικής Ευρώπης, έχει ενταχθεί και η Ελλάδα, πριν από την Τουρκία. Για την ένταξη της Τουρκίας επέμεναν και πάλι ιδιαίτερα οι Ανατολικοευρωπαίοι.
Τέλος, άκρως ενδιαφέρουσα είναι η αναφορά του, σύμφωνα με την οποία, η Τουρκία «σχεδιάζει να συμμετάσχει στην Αποστολή Εναέριας Αστυνόμευσης του ΝΑΤΟ στη Βαλτική το επόμενο έτος. «Συζητάμε για τη συνεργασία μας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και την ασφάλεια της ευρωατλαντικής περιοχής. Η Τουρκία ενεργεί αλληλέγγυα με τους συμμάχους της στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ», είπε.
Φανατικά υπέρ της Τουρκίας το Βερολίνο
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ως προς τη στάση της γερμανικής κυβέρνησης έναντι της Τουρκίας, είναι η συνέντευξη που έδωσε στην «Καθημερινή» ο ειδικός αναλυτής στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών και Αμυντικών Υποθέσεων – SWP, Γενς Μπάστιαν.
Ειδικότερα είπε:
–Για τη στάση των Ευρωπαίων έναντι της Αγκυρας: «Η Τουρκία είναι ένα λυπηρό παράδειγμα για το πώς το NAΤΟ, η Ε.Ε. και τα περισσότερα κράτη – μέλη αποτυγχάνουν επί του παρόντος να αντιμετωπίσουν με σαφήνεια τα δημοκρατικά κριτήρια και να επικρίνουν τις εξελίξεις προς την απολυταρχία. Στην πράξη, απλώς προσποιούνται ότι τηρούν αυτούς τους όρους. Ο πρόεδρος Ερντογάν το γνωρίζει αυτό και εκμεταλλεύεται πλήρως τη στρατηγική σημασία της χώρας σε τομείς πολιτικής».
–Για την πώληση του μαχητικού αεροσκάφους, Eurofighter, στην Τουρκία: «Δεν νομίζω ότι η οικονομική παράμετρος έπαιξε σημαντικό ρόλο για την κυβέρνηση στο Βερολίνο. Η απόφαση για την πώληση του Eurofighter στην Τουρκία είχε ήδη προετοιμαστεί, αλλά δεν είχε οριστικοποιηθεί, από την προηγούμενη κυβέρνηση του Ολαφ Σολτς το 2024. Η Γερμανία έχει αυξήσει σταθερά τις εξαγωγές όπλων προς την Τουρκία τα τελευταία τρία χρόνια. Η απόφαση για το Eurofighter είναι τελικά μια λογική συνέπεια των στρατηγικών αναθεωρήσεων στο Βερολίνο σχετικά με τον ρόλο της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ και τη διαρκή διμερή συνεργασία μεταξύ Άγκυρας και Βερολίνου.
»Η Τουρκία αναζητούσε πάντα εναλλακτικές λύσεις, εφόσον δεν επανεντάσσεται στο πρόγραμμα F-35 των ΗΠΑ. Η επέκταση των μαχητικών αεροσκαφών της Αγκυρας έφθασε μέχρι και στα μοντέλα στο Πακιστάν και στην Κίνα. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι βρίσκεται στη διαδικασία ανάπτυξης του δικού της stealth μαχητικού αεροσκάφους, του ΚΑΑΝ».
–Για τη στάση του ΝΑΤΟ στις τουρκικές παραβιάσεις στο Αιγαίο: «Τουρκικές παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου έχουν σαφώς συμβεί στο παρελθόν και δεν θα πρέπει να είμαστε αφελείς. Κατά τη γνώμη μου, το ζήτημα δεν είναι πρωτίστως οι τουρκικές παραβιάσεις αυτές καθαυτές, όσο άσχημες κι αν είναι στην πράξη. Το ακόμη πιο σημαντικό είναι το πώς θα αντιδρούσαν στη συνέχεια όσοι υποστηρίζουν τη στενότερη συνεργασία με την Αγκυρα. Θα συμφωνούσε τότε το ΝΑΤΟ σε κυρώσεις κατά της Τουρκίας; Θα σταματούσε η Ε.Ε. τη στενή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας με την Αγκυρα;; Εχω σοβαρές αμφιβολίες ότι αυτό θα συνέβαινε στην πράξη».
–Για τη στάση του Μερτς σε σχέση με την Ελλάδα: «Η απόφαση για το Eurofighter θα είναι θετική για τις διμερείς σχέσεις μεταξύ Βερολίνου και Αγκυρας. Ο καγκελάριος Μερτς έχει επανειλημμένως υποστηρίξει ότι επιθυμεί στενότερη συνεργασία με την Τουρκία και πως θεωρεί την Αγκυρα βασικό στρατηγικό σύμμαχο – όχι μόνο στην Ανατολική Μεσόγειο. Ας μην ξεχνάμε ότι ο Μερτς επισκέφθηκε την Τουρκία την περασμένη εβδομάδα μέσα σε πανηγυρικό κλίμα. Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης υπογράμμισαν με διθυράμβους ότι ήρθε πρώτα στην Αγκυρα και όχι στην Αθήνα. Εκκρεμεί ακόμη η επίσκεψή του στην Ελλάδα ως καγκελαρίου».
–Για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο Safe: «Κάποιοι υποστηρικτές στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε. θέλουν σαφώς τη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα SAFE. Αλλοι, όχι μόνο στην Αθήνα, είναι αντίθετοι. Το ζήτημα της πιθανής συμμετοχής της θα πρέπει να διευκρινιστεί σχετικά με τα χρηματοδοτικά μέσα που θα διατεθούν στην Αγκυρα. Θα λάμβανε η Τουρκία, όπως και άλλες χώρες, επιχορηγήσεις ή δάνεια από το πρόγραμμα SAFE, Το πρώτο θα ήταν μια τεράστια ανταμοιβή για την Αγκυρα».
–Για τη σχέση Τραμπ – Αγκυρας: «Θα χρειαστεί πολύς χρόνος μέχρι να αποκτήσει ξανά F-35. Ηταν κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του προέδρου Τραμπ που η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα και επιβλήθηκαν κυρώσεις. Είναι πολύ πιθανό, κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας Τραμπ , ο πρόεδρος των ΗΠΑ να κλείσει τον κύκλο και να άρει τις κυρώσεις, επανεντάσσοντας σταδιακά την Τουρκία στο πρόγραμμα F-35. Η πρόσφατη υποδοχή του Ερντογάν στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου ήταν κάτι περισσότερο από μια ευκαιρία για συνάντηση και χαιρετισμό».
