Ουκρανία: Κρεατομηχανή στα χαρακώματα του μετώπου

Του Ηλία Φωτίου *

Στα παγωμένα χαρακώματα, ο πόλεμος κρίνεται από drones των €500, και από στρατιώτες που ξέρουν ότι η επόμενη διαταγή για προέλαση μπορεί να είναι η τελευταία τους.

Στις 22 Δεκεμβρίου 2025, κοντά στην Nτοπροπίλλια του Ντονέτσκ, μια ρωσική φάλαγγα πεζοναυτών, έξι τεθωρακισμένα, εννέα BMP και πέντε BTR (ΤΟΜΑ, ΤΟΜΠ), κινήθηκε σε μηχανοκίνητη επίθεση. Μέσα στο πρώτο BMP, δώδεκα άνδρες κάθονταν στο σκοτάδι. Ο ήχος της ντιζελομηχανής γέμιζε το μεταλλικό κουτί. Κανείς δεν μιλούσε. Όλοι γνώριζαν την ιστορία των τριών φαλάγγων που είχαν χαθεί στο ίδιο ακριβώς σημείο τις τελευταίες εβδομάδες. Μέσα από τις σχισμές του θωρακισμένου, έβλεπαν το χιονισμένο πεδίο. Ανοιχτό. Γυμνό.

Πεντακόσια μέτρα μετά την εκκίνηση, ένα αναγνωριστικό drone τους εντόπισε.

Οι Ουκρανοί, από το υπόγειο καταφύγιό τους τρία χιλιόμετρα μακριά, έβλεπαν τη φάλαγγα σε πραγματικό χρόνο στις οθόνες τους. «Στόχοι, δέκα οχήματα, βόρεια διάταξη» είπε ο χειριστής οθόνης. Τα μη επανδρωμένα drones ξεκίνησαν να πετούν.

Το πρώτο χτύπημα ήρθε χωρίς προειδοποίηση. Ένας ήχος στην αρχή και μετά η έκρηξη. Το BMP δίπλα τους μετατράπηκε σε πύρινη μπάλα. Οι άνδρες μέσα δεν πρόλαβαν καν να φωνάξουν.

«Έξω! Έξω! Έξω!» φώναξε ο διοικητής. Οι πόρτες άνοιξαν. Οι στρατιώτες πήδηξαν στο χιόνι και άρχισαν να τρέχουν. Γύρω τους, τα οχήματα καίγονταν. Τα drones έπεφταν σαν γεράκια. Ο ήχος τους, αυτό το ανατριχιαστικό βουητό, σήμαινε θάνατο. Κάποιος εκεί πάνω σε είχε κλειδώσει. Σε έβλεπε. Σε παρακολουθούσε. Και δεν μπορούσες να κάνεις τίποτα. Οι περισσότεροι δεν έφτασαν ποτέ στα χαρακώματα.

Ήταν η τέταρτη φάλαγγα που χανόταν στο ίδιο σημείο μέσα σε δύο μήνες.

Μία εβδομάδα αργότερα, ο υποναύαρχος Σουκχρόμπ Σουλτανοβιτς Αχμέντοβ απομακρύνθηκε από τη θέση του για «μη καλά οργανωμένη επίθεση που οδήγησε σε αδικαιολόγητες απώλειες». Ήταν η δεύτερη φορά που ο Αχμεντοβ έχανε τη θέση του για το ίδιο σφάλμα. Αλλά το πρόβλημα δεν ήταν τα τεθωρακισμένα. Το πρόβλημα ήταν ότι οι στρατηγοί δεν είχαν καταλάβει ότι ο πόλεμος άλλαξε.

Χειμώνας στο μέτωπο, η καθημερινότητα του πολέμου με drones

Ο ουρανός πάνω από το Ντονέτσκ είναι γκρίζος, χαμηλός, γεμάτος χιόνι που δεν πέφτει ποτέ αρκετά για να σκεπάσει τα ερείπια. Ο πάγος στα χαρακώματα σπάει κάτω από τις μπότες. Το κρύο μπαίνει μέσα από κάθε ρωγμή, κάθε άνοιγμα. Τη νύχτα, οι θερμοκρασίες φτάνουν τους -15. Την ημέρα, ο πόλεμος δεν σταματάει ποτέ.

Στο καταφύγιο, ένα υπόγειο τρία επί τέσσερα μέτρα, με δύο σόμπες ξύλου και μια οθόνη τρεις άνδρες παρακολουθούν τη μάχη από ψηλά. Ο χειριστής του drone κοιτάζει τη σκηνή μέσα από τα γυαλιά FPV. Βλέπει αυτό που βλέπει το drone, χιονισμένο πεδίο, ένα BMP που κινείται σε zig-zag, καπνό από πυροβολικό. Τα χέρια του στα χειριστήρια είναι σταθερά παρά το κρύο.

Δίπλα του, ο συνάδελφός του παρακολουθεί δεύτερη οθόνη ψάχνει για στόχους. Ο τρίτος ετοιμάζει το επόμενο drone. Έχουν άλλα δέκα πέντε έτοιμα. Θα τα χρειαστούν όλα.

Οταν ο στόχος εντοπίζεται το drone κινείται. Ο ήχος του ηλεκτρικού μοτέρ χάνεται στο βουητό των μαχών. Σε 20 δευτερόλεπτα, η κάμερα κλειδώνει στο BMP. Ο χειριστής βλέπει το όχημα να μεγαλώνει στην οθόνη. Βλέπει τους άνδρες μέσα σκιές πίσω από το μέταλλο. Πατάει το κουμπί.

Το drone πέφτει σαν γεράκι. Η οθόνη γίνει μαύρη. Στην άλλη οθόνη, από το αναγνωριστικό drone, βλέπουν τη φλόγα. Το χτύπημα πέτυχε. «Επόμενο».

Δεν υπάρχει χρόνος για εορτασμούς. Δεν υπάρχει χρόνος να σκεφτείς τους άνδρες που μόλις σκότωσες. Ο εχθρός έχει τα δικά του drones πάνω από τα κεφάλια τους. Ανά πάσα στιγμή, κάποιος άλλος, σε άλλο καταφύγιο, μπορεί να τους έχει κλειδώσει.

Αυτός είναι ο πόλεμος τώρα. Όχι μάχες γραμμών. Όχι ηρωική έφοδος. Απλά οθόνες, χειριστήρια, και το βουητό των drones. Και η γνώση ότι κάποια στιγμή, το δικό σου drone θα αποτύχει, θα κλείσει το σήμα, θα σε βρουν. Και τότε θα είναι η δική σου σειρά.

Η ζωή κάτω από τους ουρανούς γεμάτους drones

Στα χαρακώματα, οι στρατιώτες έχουν μάθει να ζουν σε έναν κόσμο όπου ο ουρανός είναι πάντα εχθρικός.

Δεν μπορείς να κινηθείς την ημέρα χωρίς κάλυψη. Δεν μπορείς να ανάψεις φωτιά για φαγητό, ο καπνός σε προδίδει. Δεν μπορείς να μαζευτούν πάνω από τρεις άνθρωποι μαζί. Ακόμα και τη νύχτα, τα θερμικά drones σαρώνουν. Ακόμα και στα υπόγεια, το βουητό δεν σταματάει ποτέ.

«Ακούς το drone πριν το δεις» λέει ένας Ουκρανός στρατιώτης, 23 χρονών, έξι μήνες στο μέτωπο. «Είναι σαν μέλισσα. Αλλά πιο δυνατά. Και όταν το ακούς, ξέρεις ότι έχεις 10-15 δευτερόλεπτα να τρέξεις. Να κρυφτείς. Να κάνεις κάτι. Αλλά συνήθως δεν προλαβαίνεις».

Οι απώλειες από drones δεν είναι γρήγορες. Δεν είναι καθαρές. Ένα drone που πλήττει ένα τεθωρακισμένο δεν το ανατινάζει πάντα. Μερικές φορές απλά το ακινητοποιεί. Και τότε οι άνδρες μέσα πρέπει να βγουν σε ανοιχτό πεδίο, με άλλα drones να περιμένουν πάνω από τα κεφάλια τους. Ομως κάποιες φορές, το πλήρωμα καίγεται ζωντανό.

Η αριθμητική που άλλαξε τα πάντα

Η Ουκρανία αύξησε την παραγωγή drones από 20,000 τον μήνα (αρχές περασμένου έτους) σε 200,000 τον μήνα (τέλος περασμένου έτους), μια αύξηση 900%. Συνολική παραγωγή το 2025 περίπου 2 εκατομμύρια. Στόχος για φέτος 4.5 εκατομμύρια. Και η Ρωσία δεν μένει πίσω, παράγει περίπου 50,000 σύγχρονα drones τον μήνα, drones που χρησιμοποιούν οπτική ίνα αντί ραδιοσήματος και είναι αδύνατο να παρεμβληθούν. Οτι τους λείπει το εισάγουν απο Ιράν.

Τα drones κοστίζουν €300-500 το ένα. Το 60-80% αποτυγχάνουν να φτάσουν τον στόχο, λόγω παρεμβολών, καιρικών συνθηκών, χειριστή που δεν χτύπησε σωστά. Αλλά αυτό δεν έχει σημασία. Όταν παράγεις 200,000 τον μήνα, μπορείς να χάσεις 160,000 και ακόμα να καταστρέφεις εκατοντάδες τεθωρακισμένα.

Τα drones προκαλούν το 60-70% των απωλειών στρατιωτικού εξοπλισμού στο μέτωπο. Αυτή είναι η νέα αριθμητική του πολέμου. Όχι ποιος έχει τα καλύτερα τεθωρακισμένα. Ποιος έχει περισσότερα drones.

Όταν οι στρατηγοί δεν καταλαβαίνουν

Η διαταγή έρχεται τα χαράματα, προέλαση. Οι στρατιώτες ανεβαίνουν στα οχήματα. Κανείς δεν μιλάει. Όλοι ξέρουν τι έγινε στην τελευταία φάλαγγα που πήρε την ίδια διαταγή. Και στην προηγούμενη. Και στην προπροηγούμενη.

Το σχέδιο είναι σαφές, διάσχιση ανοιχτού πεδίου, κατάληψη χαρακώματος 2 χιλιόμετρα μακριά. Κλασική τακτική. Στα βιβλία του 20ού αιώνα, λειτουργεί.

Στην πραγματικότητα όμως του 2026, είναι αυτοκτονία.

Φώτο: Neostrategy, Ντονμπάς – 2022

Τα αναγνωριστικά drones του αντιπάλου εντοπίζουν τη φάλαγγα πριν διανύσει 500 μέτρα. Τα μη επανδρωμένα drones ξεκινούν να πετούν. Το πυροβολικό ανοίγει πυρ, αλλά τις συντεταγμένες τις δίνουν τα drones. Τα οχήματα προσπαθούν να ελίσσονται αλλά τα ναρκοπέδια περιορίζουν τις επιλογές. Ένα ένα, χτυπιούνται.

Οι άνδρες που προλαβαίνουν να βγουν τρέχουν για τα χαρακώματα. Η λάσπη, το χιόνι, ο πάγος. Ο ήχος των εκρήξεων. Το βουητό των drones, αυτός ο ανατριχιαστικός ήχος που σημαίνει ότι κάποιος εκεί πάνω σε κοιτάζει, σε έχει κλειδώσει.

Κάποιοι τα καταφέρνουν. Οι περισσότεροι όχι.

Στο επιτελείο, χιλιόμετρα πίσω, οι στρατηγοί κοιτούν χάρτες. Δεν βλέπουν τα drones. Δεν βλέπουν τη φρίκη. Βλέπουν τα βέλη στον χάρτη και υπολογίζουν ότι η φάλαγγα θα έπρεπε να έχει φτάσει.

Δεν έφτασε. Ποτέ δεν θα φτάσει. Αλλά την επόμενη μέρα, θα στείλουν άλλη μία.

Η απομάκρυνση του Aχμέντοφ δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό. Στη Ρωσία, ο στρατηγός Kουζαβλιόφ ανακοίνωσε την απελευθέρωση του Kουπιάνσκ αλλά ο Zελένσκι επισκέφτηκε την πόλη δύο μερικές μέρες αργότερα. Στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο 2024, ο Zελένσκι απομάκρυνε τον αρχιστράτηγο Zαλούζνι, που είχε δημοφιλία 88%. Αιτία, είχε γράψει στο Economist ότι ο πόλεμος είχε φτάσει σε αδιέξοδο. Τον αντικατέστησε με τον Σούρσκι τον οποίον στρατιώτες αποκαλούν χασάπη.

Αλλά το πρόβλημα δεν είναι οι άνθρωποι. Το πρόβλημα είναι το δόγμα. «Οι μηχανοκίνητες επιθέσεις με ολόκληρες φάλαγγες έχουν καταστεί σχεδόν αδύνατες λόγω της πληθώρας drones» επισημαίνει ο Ρώσος αναλυτής Yuri Lyamin.

Αλλά τα επιτελεία εξακολουθούν να τις διατάζουν. Γιατί αυτό ξέρουν. Γιατί αυτό διδάσκονται. Γιατί η αναγνώριση ότι ο πόλεμος άλλαξε σημαίνει αναγνώριση ότι όλα όσα ξέρουν είναι ξεπερασμένα. Και έτσι οι διαταγές συνεχίζουν να έρχονται. Και οι φάλαγγες συνεχίζουν να καταστρέφονται. Το 2025 ήταν το πιο αιματηρό έτος του πολέμου. Και οι δύο πλευρές αιμορραγούν, αλλά η διαφορά είναι η ίδια η ύπαρξη. Η Ρωσία, με πληθυσμό τέσσερις φορές μεγαλύτερο, αντέχει τις απώλειες. Η Ουκρανία δεν αντέχει ατελείωτα. Και ο πόλεμος συνεχίζεται.

Το μάταιο της επόμενης διαταγής

Είναι βράδυ τώρα στα χαρακώματα. Οι στρατιώτες που επέζησαν από τη σημερινή επίθεση κάθονται γύρω από τη σόμπα. Ο καπνός βγαίνει από τη σχισμή στην οροφή – όχι πολύς, για να μην τους δουν. Κανείς δεν μιλάει για το πόσοι λείπουν. Όλοι το ξέρουν ήδη. Δώδεκα το πρωί. Επτά τώρα.

Κάποιος έχει βγάλει μια φωτογραφία. Δεν την κοιτάζει. Απλά την κρατάει. Ένας άλλος καθαρίζει το όπλο του για πέμπτη φορά σήμερα, δεν το χρειάζεται, αλλά τα χέρια θέλουν να κάνουν κάτι. Ο νεότερος, μόλις τρεις εβδομάδες στο μέτωπο, κοιτάζει την οροφή και μετράει. Τις ώρες μέχρι το πρωί. Τις μέρες μέχρι να τελειώσει η θητεία. Τις πιθανότητες να επιζήσει.

Ο αξιωματικός μπαίνει. Κρατάει χαρτί. Όλοι το κοιτούν. Ξέρουν τι σημαίνει.

«Αύριο, 06:00. Ίδιο σχέδιο, διαφορετική διαδρομή».

Σιωπή. Μακριά, το πυροβολικό συνεχίζει. Το βουητό των drones δεν σταματάει ποτέ, ακόμα και τη νύχτα, ακόμα και τώρα.

Μετά την αναχώρησή του, κανείς δεν μιλάει. Όλοι ξέρουν τι θα γίνει το πρωί. Όλοι έχουν δει το ίδιο σενάριο να ξετυλίγεται ξανά και ξανά. Η φάλαγγα θα ξεκινήσει. Θα διασχίσει το ανοιχτό πεδίο. Τα drones θα την βρουν, πάντα τη βρίσκουν. Μερικοί θα επιστρέψουν. Οι περισσότεροι όχι. Νεκροί και τραυματίες θα μείνουν για μέρες στο ματωμένο χιόνι περιμένοντας να τους περισυλλέξουν. Είναι σχεδόν αδύνατο, τα ντρον παραμονεύουν. Οπως αδύνατο είναι για πέμπτη μέρα να στείλουν εφόδια και αντικαταστάτες σε διμοιρία που κατέλαβε ύψωμα 2 χιλμ. μπροστά.

Και το απόγευμα, στα επιτελεία, οι στρατηγοί θα κοιτούν τον χάρτη και θα σχεδιάζουν την επόμενη προέλαση. Διαφορετική διαδρομή. Διαφορετική ώρα, ίσως. Αλλά ίδιο αποτέλεσμα. Γιατί αυτό ξέρουν να κάνουν. Φάλαγγες. Τεθωρακισμένα. Προελάσεις. Αυτό τους δίδαξαν. Αυτό ήξεραν οι δάσκαλοί τους. Αυτό λειτουργούσε το 1943, το 1973, το 1991.

Αλλά είμαστε στο 2026. Και ο πόλεμος άλλαξε

Εκείνη τη νύχτα, κάπου στη Δυτική Ευρώπη, ένας υπουργός θα υπογράψει συμβόλαιο για είκοσι τέσσερα Rafale. €7.5 δισεκατομμύρια. Παράδοση σε πέντε χρόνια.

Με τα ίδια χρήματα θα αγόραζες 15 εκατομμύρια μη επανδρωμένα drones, αρκετά για να καλύψεις τον ουρανό του Ντονέτσκ για δέκα χρόνια. Ένας πιλότος Rafale χρειάζεται 3-5 χρόνια εκπαίδευση, με κόστος €3-5 εκατομμύρια. Ένας χειριστής drone; Τρεις μήνες, λίγες χιλιάδες ευρώ. Και μπορεί να καταστρέψει ένα τεθωρακισμένο αξίας €5 εκατομμυρίων την πρώτη του βδομάδα στο μέτωπο.

Κανείς δεν θα αναφέρει την Ντοπροπίλια, ή τις τέσσερις φάλαγγες, ή τους άνδρες που ξέρουν ότι η διαταγή “06:00” σημαίνει θάνατο.

Και στα χαρακώματα του Ντονέτσκ, οι άνδρες που θα είναι ακόμα ζωντανοί θα ακούν το βουητό των drones και θα ξέρουν ότι η επόμενη διαταγή, η επόμενη προέλαση, το επόμενο «06:00», είναι το ίδιο μάταιο με το προηγούμενο.

Αλλά οι διαταγές θα συνεχίσουν να έρχονται.

Και οι φάλαγγες θα συνεχίζουν να ξεκινούν.

Και τα drones θα συνεχίζουν να πετούν.

Ο πόλεμος σαν πόλεμος τον χειμώνα του 2026 στο Ντονέσκ συνεχίζεται.

* Δημοσιογράφος

Πραγματική ενημέρωση στο
mailbox σας. Χωρίς λογοκρισία.

Σχετικά Άρθρα

Αγία Πετρούπολη: Η πόλη χωρίς φέρετρα

Στην Αγία Πετρούπολη δεν φτάνουν πολλά φέρετρα, και στα νεκροταφεία δεν θα δεις πολλές στρατιωτικές κηδείες

Η Ύδρα, ο Λέοναρντ Κοέν και το μπουζούκι

Ποιος το φανταζόταν: Ένα υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος στο Λονδίνο, «έστειλε» τον Λέοναρντ Κοέν για πρώτη φορά στην Ελλάδα, το 1960

Eάν έβρισκε οδό διαφυγής χωρίς ποινικά θέματα, θα αποχωρούσε

Του Σπύρου Γκουτζάνη * Μπορεί η κυβέρνηση που έχει μπει...

O Τραμπ κακοποίησε τη συντηρητική διόρθωση που ευαγγελιζόταν

Αυτό που έκανε ο Τραμπ ήταν ότι, αντί να επιφέρει μια συντηρητική διόρθωση, στρέβλωσε και κακοποίησε αυτή τη συντηρητική διόρθωση με τις ακρότητές του

Θαλάσσιο θέατρο παραλόγου – Ενημέρωση στο όνομα της παρανομίας

Η ΝΔ αντί να απορρίψει τις τουρκικές απαιτήσεις ανάθεσε σε τρίτη χώρα να διαχειριστεί τα δικαιώματά της. Αλλά η τρίτη χώρα τα υπονόμευσε, πιθανά με την συναίνεση της ΝΔ