Πρόσφατα, ο ηλικίας 81 ετών πολυδιαφημισμένος Αμερικανός επικοινωνιολόγος του Κυριάκου Μητσοτάκη, Σταν Γκρίνμπεργκ, έκανε εκλογικό … «σεμινάριο» στο επιτελείο Μητσοτάκη. Αλλωστε, ο εκνευρισμός στο μέγαρο Μαξίμου είναι διάχυτος, δεδομένου ότι, όπως δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις, ακόμα και εκείνες φιλοκυβερνητικών εταιρειών, η κυβέρνηση δεν καταφέρνει να «επαναπατρίσει» τα 1,2 εκατομμύρια ψηφοφόρους που απομακρύνθηκαν από τη Ν.Δ. μεταξύ των εκλογών του 2023 και των ευρωεκλογών του 2024.
Ο Αμερικανός, ο οποίος έχει στο παρελθόν δουλέψει με πρόσωπα, όπως, μεταξύ άλλων, τους Μπιλ Κλίντον, Τόνι Μπλερ και Νέλσον Μαντέλα, φέρεται να έκανε σε διευρυμένη σύνθεση του «πρωινού καφέ» του πρωθυπουργικού γραφείου, μέσω τηλεδιάσκεψης, μια αναλυτική παρουσίαση δημοσκοπικών δεδομένων, που προέκυψαν από μετρήσεις οι οποίες έγιναν με τη μεθοδολογία των focus groups.
Σύμφωνα με την «Καθημερινή της Κυριακής», η ποιοτική έρευνα που έγινε για λογαριασμό του μεγάρου Μαξίμου, εστίασε στο φάσμα των ψηφοφόρων από την Κεντροδεξιά και δεξιότερα. Ούτε λίγο ούτε πολύ, αυτό που φέρεται να είπε ο Γκρίνμπεργκ στο ακροατήριό του, σύμφωνα με το «Βήμα της Κυριακής», είναι ότι «για να ξανακερδηθεί η αυτοδυναμία, χρειάζεται η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός να εστιάσουν όλες τις προσπάθειες στον επαναπατρισμό των ψηφοφόρων οι οποίοι αποστασιοποιήθηκαν από τη ΝΔ μετά τις βουλευτικές εκλογές του 2023».
Τσίπρας, Σαμαράς, Ανδρουλάκης
Ενδιαφέρον έχουν ορισμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά της έρευνας, δεδομένου ότι το τελευταίο focus group εστίασε στους Σαμαρά, Τσίπρα και Ανδρουλάκη. Τα αποτελέσματα, ουδεμία έκπληξη προκαλούν. Δεν χρειάζεται, δα, να είναι κανείς Γκρίνμπεργκ για να το καταλάβει.
Ο Αντώνης Σαμαράς, εφόσον φτιάξει κόμμα, απειλεί σοβαρότατα τον Κ. Μητσοτάκη, δεδομένου ότι, σε πολύ μεγάλο βαθμό, απευθύνεται στην ίδια δεξαμενή με αυτή της ΝΔ, και κυρίως σε αυτούς που απομακρύνθηκαν τα τελευταία χρόνια από το κυβερνών κόμμα. Ο Αλέξης Τσίπρας, όπως είναι αναμενόμενο, δεν έχει κοινό στον χώρο που απευθύνεται η ΝΔ και δεξιότερα. Οσον αφορά τον Νίκο Ανδρουλάκη, αυτός δεν δείχνει να «τραβάει».
Αναλυτικότερα, σύμφωνα με την «Καθημερινή», η Κεντροδεξιά στο σύνολό της όχι μόνο ακούει τον Α. Σαμαρά, αλλά δείχνει να συμφωνεί με όσα λέει ο πρώην πρωθυπουργός. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι ο Αντώνης Σαμαράς είναι ο πιο «επικίνδυνος» για το κυβερνών κόμμα σε σχέση με τους δύο άλλους αντιπάλους (Τσίπρα, Ανδρουλάκη), καθώς απευθύνεται στο ίδιο κοινό.
Οσον αφορά τον Νίκο Ανδρουλάκη, συνεχίζει η εφημερίδα, η έρευνα του Αμερικανού αποτυπώνει ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είναι ένα πρόσωπο μη θελκτικό. Η ευρύτερη Κεντροδεξιά -που δεν είναι μόνο ψηφοφόροι της Ν.Δ.- θεωρεί τον Νίκο Ανδρουλάκη έναν αδύναμο κρίκο του πολιτικού συστήματος, ενώ όσοι ψηφίζουν Ν.Δ. δεν τον βρίσκουν ελκυστικό ως «πολιτικό προϊόν». Αρνητικές απόψεις για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ έχουν και οι δεξιοί, θεωρώντας τον αδιάφορο. Φτάνοντας στο πιο ενδιαφέρον target group, των αναποφάσιστων, τα συμπεράσματα δεν είναι θετικά. Αυτοί βρίσκουν τον πολιτικό του λόγο «βαρετό».
Για τον Αλέξη Τσίπρα, το συμπέρασμα του Γκρίνμπεργκ είναι ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν απειλεί τη Ν.Δ. και δεν έχει επιρροή στον χώρο του κυβερνώντος κόμματος. Οι ψηφοφόροι που αυτοπροσδιορίζονται ως κεντροδεξιοί θεωρούν τον Αλέξη Τσίπρα «επικίνδυνο για τη χώρα», ενώ οι ψηφοφόροι της Ν.Δ. που δεν είναι όλοι κεντροδεξιοί τον χαρακτηρίζουν «ανεύθυνο». Οι δεξιοί και οι «ακόμη πιο δεξιοί» τον βλέπουν ως ένα πολιτικό πρόσωπο που δεν έχει κάτι να προσφέρει πια. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι ο χώρος από τη Ν.Δ., την Κεντροδεξιά έως την Ακροδεξιά δεν βλέπει τίποτα θετικό στον επικεφαλής της ΕΛΑΣ και ότι δεν υπάρχει για εκείνον ζωτικός χώρος. Το πιο δυσοίωνο, ωστόσο, για την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα είναι η άποψη όσων βρίσκονται στην γκρίζα ζώνη των αναποφάσιστων, οι οποίοι τον βλέπουν ως αφερέγγυο και μη αξιόπιστο.
Το μεγάλο «αγκάθι» της ακρίβειας
Αυτό που ουσιαστικά φέρεται να είπε στο «επιτελείο» του μεγάρου Μαξίμου ο Γκρίνμπεργκ, είναι ότι, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, που ήδη εδώ και καιρό έχει ξεκινήσει, πρέπει να αποφεύγουν όσο είναι δυνατόν τις «καυτές πατάτες» της ακρίβειας, της καθημερινότητας, της ακριβής στέγης, κ.ο.κ., και αντίθετα να εστιάζουν την προπαγάνδα τους στα όσα θετικά έχει κάνει (;) η κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Ο Αμερικανός, σημειώνει η «Καθημερινή», θεωρεί, και το λέει διαρκώς σε κάθε συνάντηση που κάνει με κυβερνητικούς αξιωματούχους, ότι το σημαντικότερο όλων είναι να υπάρχει ένα κεντρικό μήνυμα γύρω από το οποίο να κινούνται όλα. Εν προκειμένω, στη φάση που είμαστε, θεωρεί ιδιαίτερα κρίσιμο να τονίζει η κυβέρνηση ότι διαχειρίζεται μια ενεργειακή και πληθωριστική κρίση πρωτοφανών διαστάσεων. Και ότι σε αυτή την κρίση είναι ο μόνος πολιτικός φορέας που έχει το «know-how» να τη διαχειριστεί.
Παράλληλα, προσθέτει, ο ίδιος, υπηρετώντας μια λογική ήπιων τόνων, θεωρεί ότι η κυβέρνηση πρέπει να τονίζει ότι το έργο της δεν έχει ολοκληρωθεί και ότι σε αυτή την πορεία έχουν γίνει και λάθη. Η άποψη του Γκρίνμπεργκ είναι ότι μόνο με αυτή την ήπια τακτική η Ν.Δ. μπορεί να επαναπροσεγγίσει ακροατήρια που έχουν απομακρυνθεί.
Ολα τα παραπάνω, βέβαια, δεν μπορούν παρά να εκλαμβάνονται ως ευσεβείς πόθοι. Πόσο μάλλον, όπως παρατηρεί ο δημοσιογράφος, Σπύρος Γκουτζάνης, σε κείμενό του στην «Αυγή», που το σημαντικότερο πρόβλημα παραμένει η ακρίβεια. Η πραγματική ελάφρυνση των νοικοκυριών προσκρούει στις δημοσιονομικές δεσμεύσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Ωστόσο, η κατάσταση είναι πλέον οριακή, στις δημοσκοπήσεις προκύπτει ότι ένα σημαντικό ποσοστό των νοικοκυριών δηλώνει ότι θα κόψει τις δαπάνες θέρμανσης ή ακόμη και σε τρόφιμα.
Φυσικά η κυβέρνηση θα συνεχίσει να δίνει επιδόματα σε δόσεις μέχρι τις εκλογές, αλλά είναι αμφίβολο αν θα συγκρατήσει την πτωτική πορεία της, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των ενσωματωμένων ΜΜΕ και δημοσκοπικών.
Είναι ενδεικτικό ότι το 50% πλέον αποδίδει την ακρίβεια στην κυβέρνηση και μόνο το 28% πείθεται από την προπαγάνδα περί εξωγενών παραγόντων. Ο πληθωρισμός του Σεπτεμβρίου έκλεισε στο 5% κάνοντας ρεκόρ τριακονταετίας και ενώ έχουν συγκρατηθεί προσωρινά οι τιμές στα ράφια, όχι όμως και στη στέγη, στις μετακινήσεις και στην εστίαση.
Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ελαφρά υποχώρηση για τη Ν.Δ. H Alco δίνει 23,8% στην πρόθεση ψήφου (το ίδιο ποσοστό έδωσαν οι δύο τελευταίες δημοσκοπήσεις της MRB του Σεπτεμβρίου και του Ιουλίου). Ακόμη και η τελευταία μέτρηση της φιλικής Opinion Poll εμφανίζει μείωση στην πρόθεση (25,5%) και στην αναξιόπιστη εκτίμηση ψήφου.
Λαϊκό αίτημα η πολιτική αλλαγή
Το σημαντικότερο, όμως, συνεχίζει το δημοσίευμα, είναι ότι είναι απογοητευτικά για την κυβέρνηση τα λεγόμενα ποιοτικά χαρακτηριστικά που ακυρώνουν τα διλήμματα που θέτει η Ν.Δ. Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση της Alco, το 63% των πολιτών δηλώνει θα ψηφίσει για να υπάρξει πολιτική αλλαγή και το 23% για να υπάρξει συνέχεια στη διακυβέρνηση.
Στην ερώτηση πώς θα διασφαλιστεί οικονομική σταθερότητα στη χώρα, το 48% απαντά πως ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί μέσω του σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας και το 38% μέσω της επίτευξης αυτοδυναμίας.
Ένα επιπλέον στοιχείο είναι ότι ενώ στην ερώτηση «πώς αξιολογείτε τα (εκάστοτε) μέτρα της κυβέρνησης;» η απάντηση φυσικά είναι θετική, όμως στη συμπληρωματική ερώτηση «πόσο αφορούν τη δική σας κατάσταση;» τα ποσοστά είναι εξαιρετικά χαμηλά και κυμαίνονται γύρω στο 10%.
Συνολικά μόνο το 25% των πολιτών με βάση τα συνδυαστικά στοιχεία προκρίνει την πολιτική σταθερότητα και ανταποκρίνεται θετικά στα κυβερνητικά διλήμματα, όσο πάνω κάτω είναι και η βάση της Ν.Δ.
Το ακόμη πιο απογοητευτικό για την κυβέρνηση είναι ότι δεν επιστρέφουν οι 1,2 εκατομμύρια ψηφοφόροι που αποχώρησαν από την κάλπη της Ν.Δ. μεταξύ των εκλογών του 2023 και των ευρωεκλογών του 2024. Αυτοί, σύμφωνα με τα στοιχεία των δημοσκόπων, είτε μένουν στον καναπέ είτε βρίσκουν διέξοδο κυρίως σε δεξιά κόμματα, με πρώτο το υπό ίδρυση κόμμα Σαμαρά. Κάθε μονάδα αύξησης της συμμετοχής στις εκλογές μειώνει το προσδοκώμενο ποσοστό της Ν.Δ. Τα ελληνοτουρκικά είναι ακόμα μία απειλή.
Υπέρ της ΝΔ ο πόλεμος ΕΛΑΣ – ΠΑΣΟΚ
Τελικώς, τονίζει ο συντάκτης του ίδιου δημοσιεύματος, το μόνο ευνοϊκό για τον Κυριάκο Μητσοτάκη προκύπτει από τον πόλεμο μεταξύ Ε.Λ.Α.Σ. και ΠΑΣΟΚ. Όχι μόνο γιατί του δίνει προσωρινή ανάσα. Αλλά κυρίως γιατί η σταθερή προσήλωση του ΠΑΣΟΚ κατά του Αλέξη Τσίπρα (διαχρονικά από την εποχή που ήταν πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ) ακυρώνει την προοπτική κυβερνητικής διεξόδου μετά τις εκλογές μέσα από μία συνεργασία των κεντροαριστερών δυνάμεων και εκ των πραγμάτων καθιστά το ΠΑΣΟΚ πιθανό εταίρο μιας Ν.Δ. δίχως τον Μητσοτάκη.
Έτσι όμως η κυβερνητική διέξοδος θα δοθεί ξανά από το δεξιό φάσμα του πολιτικού συστήματος. Στο παιχνίδι θα μπει νωρίτερα ή αργότερα ο Αντώνης Σαμαράς. Η είσοδός του θα αναδιατάξει τη δεξιά πολυκατοικία και θα επαναπροσδιορίσει το ερώτημα για την κυβέρνηση της επόμενης ημέρας.
Η γκάφα Μητσοτάκη για το 25%
Μέσα σε αυτό το απογοητευτικό σκηνικό για τον Κ. Μητσοτάκη, και, καθώς ο δρόμος προς τις εκλογές είναι στρωμένος με αγκάθια για την κυβέρνηση (ακρίβεια, σκάνδαλα, ελληνοτουρκικά), ο πήχης του 25% που έβαλε ο πρωθυπουργός, αναφέρει η «Αυγή», μοιάζει όλο και περισσότερο με προαναγγελία πολιτικής ήττας και αποχώρησης από την ηγεσία, κάτι που δημιουργεί κυματισμούς στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος και προκαλεί απαισιοδοξία σε κομματικά στελέχη και οπαδούς.
Η δήλωση αποκαλύπτεται πλέον ότι ήταν γκάφα. Αντί να προκαλέσει συσπείρωση των δυνάμεων που του έχουν απομείνει (αν ήταν αυτή η πρόθεση), δείχνει περισσότερο να αυξάνει την ηττοπάθεια και τον προβληματισμό για την επόμενη ημέρα στη Ν.Δ. που αντικειμενικά όσο παραμένει πρώτη στις δημοσκοπήσεις συνδέεται με τον σχηματισμό κυβέρνησης μετά τις εκλογές.
Από το 40% στα σενάρια για 25%, 28%, 30%
Οσον αφορά τα σενάρια που εξετάζουν συνεχώς στο μέγαρο Μαξίμου, η εφημερίδα «Νέα», αφού αναφέρει ότι το 40% είναι, με βάση τον εκλογικό νόμο, και το τεχνικό όριο που χαρίζει το μάξιμουμ δώρο των 50 εδρών στο πρώτο κόμμα, σημειώνει ότι μόνο αν ο νικητής των εκλογών πετύχει ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο του 25% κερδίζει μαζεμένες 20 έδρες και στη συνέχεια κάθε επιπλέον μονάδα δίνει δύο βουλευτές. Αυτό σημαίνει ότι με οποιοδήποτε ποσοστό έως 24,99% το πριμ εξαφανίζεται και οι έδρες κατανέμονται αναλογικά.
Σχετικά με την πρόσφατη δήλωση Μητσοτάκη περί του ενδεχόμενου του 25%, αλλά και άλλα ποσοστά που θα ανοίξουν τον δρόμο της εσωκομματικής αμφισβήτησής του, η εφημερίδα παρατηρεί πως αναλυτές ερμήνευσαν την απάντηση του Μητσοτάκη για το 25% -για το όριο που δικαιολογημένα θα σήκωνε φωνές αμφισβήτησης – σαν προσπάθεια να κλείσει την προοπτική ανάλογων τριβών με επιδόσεις πάνω από 25% αλλά κάτω από το 28%.
Τέτοια επίδοση θα ξεκλείδωνε το μπόνους εδρών, όμως παρά την αριθμητική «διάσωση» η ΝΔ θα εμφανιζόταν σοβαρά λαβωμένη. Στο εσωτερικό της, παραδέχονται σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες τους ότι θα άνοιγε πεδίο εσωκομματικών πιέσεων και εσωστρέφειας. Θα υπήρχε, κατά τα φαινόμενα, ένα σκληρό πεδίο διαπραγμάτευσης για πρόσωπα και ρόλους σε ένα σχήμα συνεργασίας.
Στο νεοδημοκρατικό στρατόπεδο, συνεχίζει, επιχειρούν ελιγμούς για να αποφύγουν το άβολο για τους ίδιους ερώτημα: ποιες εξελίξεις θα υπάρξουν εάν το 2027 η ΝΔ κινηθεί στα επίπεδα των ευρωεκλογών; Το ενδεχόμενο επίδοσης πάνω από τη γαλάζια πύρρειο νίκη με 28% το 2024 αλλά κάτω από το ψυχολογικό όριο του 30% προκαλεί αμηχανία. Ακόμα κι αν ο Μητσοτάκης έχει ρίξει πλέον χαμηλότερα τον πήχη της αμφισβήτησής του (στο 25%), εκτιμάται ότι, ανάλογα με τους συσχετισμούς, ο ίδιος θα εισερχόταν σε δύσκολη φάση διαχείρισης, και επικοινωνιακά, και ουσιαστικά, τόσο του εκλογικού αποτελέσματος όσο και της επόμενης ημέρας (των σκληρών όρων που ενδέχεται να έβαζαν δυνητικοί εταίροι, όπως το ΠΑΣΟΚ).
Εμπειρος εκλογολόγος σχολιάζει ότι μια επίδοση στη ζώνη του 28%-30% αυτομάτως θα αδυνάτιζε το διακύβευμα μιας νέας εκλογικής αναμέτρησης. Θα έμοιαζε στα μάτια των ψηφοφόρων, όπως εξηγεί, με προσφυγή σε κάλπες για τον προσδιορισμό «κυβερνητικού εταίρου» και όχι για την επίτευξη σταθερής κυβέρνησης.
