Σενζέν: Οι τρεις αναζητούν συμφωνίες, ο υπόλοιπος κόσμος εγγυήσεις

Στη Σενζέν της Κίνας, οι ηγέτες των τριών ισχυρότερων στρατιωτικά κρατών του πλανήτη επιχείρησαν να παρουσιάσουν τη μεταξύ τους συνεννόηση ως εγγύηση για την παγκόσμια ειρήνη. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Σι Τζινπίνγκ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν συναντήθηκαν για πρώτη φορά σε τριμερή σύνοδο, προσφέροντας μια εικόνα που από μόνη της διεκδικεί θέση στην ιστορία της διπλωματίας.

Πίσω από τη φωτογραφία, όμως, διαμορφώνεται ένα πολύ πιο σύνθετο πολιτικό τοπίο. Οι τρεις ηγέτες εκπροσωπούν δυνάμεις με ανταγωνιστικά συμφέροντα, διαφορετικές στρατηγικές και ανοιχτές μεταξύ τους αντιπαραθέσεις. Εκείνο που φαίνεται να τους ενώνει πάνω απ’ όλα είναι η επιδίωξη να διαχειρίζονται τις μεγάλες διεθνείς κρίσεις μέσα από απευθείας συνεννοήσεις, με όσο το δυνατόν λιγότερους περιορισμούς από θεσμούς και κανόνες που δεν ελέγχουν.

Η κοινή διακήρυξη της Σενζέν προσφέρει το πιο χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της προσέγγισης. Οι τρεις πρόεδροι δεσμεύτηκαν να επιδιώξουν τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων, να προωθήσουν μεταρρυθμίσεις στον ΟΗΕ και να συνεργαστούν για τη σταθερότητα του ενεργειακού εφοδιασμού. Στο ίδιο κείμενο, ωστόσο, αμφισβήτησαν ρητά την δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ), επικαλούμενοι την ανάγκη προστασίας της ασυλίας κρατικών αξιωματούχων. Πρόκειται βέβαια για μια πολιτική επιλογή με συνέπειες πολύ ευρύτερες από τη συγκεκριμένη σύνοδο.

Οι διαφορετικοί υπολογισμοί των τριών

Για τον Πούτιν, η παρουσία στη Σενζέν αποτέλεσε αναμφίβολα διπλωματικό κέρδος. Ο Ρώσος πρόεδρος εμφανίστηκε δίπλα στους ηγέτες των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου, διεκδικώντας την αναγνώριση της Ρωσίας ως δύναμης χωρίς την οποία δεν μπορούν να ληφθούν αποφάσεις για τη διεθνή ασφάλεια.

Η αναφορά του στην κοινή νίκη των τριών χωρών κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν ήταν τυχαία. Επανέφερε την ανάμνηση μιας εποχής κατά την οποία οι νικήτριες δυνάμεις διαμόρφωναν τη μεταπολεμική τάξη. Η ιστορική αναλογία με τη Γιάλτα εξυπηρετεί ιδιαίτερα τη Μόσχα, που επιδιώκει την αναγνώριση μιας προνομιακής ζώνης επιρροής στον γεωγραφικό της περίγυρο.

Ο Πούτιν εξασφάλισε αυτή τη διεθνή προβολή χωρίς να ανακοινώσει καμία παραχώρηση για την Ουκρανία. Ο πόλεμος συνεχίζεται και η Μόσχα εξακολουθεί να διεκδικεί όρους ειρήνης που θα κατοχυρώνουν σημαντικό μέρος των επιδιώξεών της.

Ο Τραμπ, είχε διαφορετικές ανάγκες. Μετά τη βαριά εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών, η εικόνα ενός Αμερικανού προέδρου που συνομιλεί με τους δύο βασικούς γεωπολιτικούς ανταγωνιστές του προσφέρει μια ευκαιρία πολιτικής ανάκαμψης. Μπορεί να παρουσιάσει τη συνάντηση ως επιβεβαίωση της προσωπικής του διπλωματίας, ακόμη και χωρίς συγκεκριμένη συμφωνία για τους πολέμους στην Ουκρανία και το Ιράν.

Το Πεκίνο, αντίθετα, επένδυσε περισσότερο στα μακροπρόθεσμα στρατηγικά οφέλη. Ο Σι Τζινπίνγκ φιλοξένησε μια συνάντηση που ενίσχυσε τη θέση της Κίνας ως κεντρικού παράγοντα της διεθνούς διπλωματίας.

Στην κορυφή της κινεζικής ατζέντας παραμένει ο περιορισμός των αμερικανικών εμπορικών και τεχνολογικών φραγμών, χωρίς να διαταραχθούν η στρατηγική συνεργασία με τη Ρωσία και οι οικονομικές σχέσεις με την Ευρώπη. Στο ζήτημα της Ταϊβάν, το Πεκίνο επιδιώκει να εδραιώσει σταδιακά μια στάση μεγαλύτερης αμερικανικής ουδετερότητας, περιορίζοντας την αβεβαιότητα για το Πεκίνο, χωρίς επίσημη μεταβολή της αμερικανικής πολιτικής.

Η δικαιοσύνη ως εμπόδιο

Το πιο ανησυχητικό σημείο της διακήρυξης αφορά το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν ότι το ΔΠΔ και παρόμοιοι θεσμοί δεν πρέπει να κάνουν «κατάχρηση» της δικαιοδοσίας τους, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ασυλίας κρατικών αξιωματούχων.

Οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα δεν είναι συμβαλλόμενα κράτη στο Καταστατικό της Ρώμης, που ίδρυσε το Δικαστήριο. Η κοινή τους τοποθέτηση αποκτά επομένως ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς στρέφεται εναντίον ενός θεσμού που θεμελιώθηκε στην αρχή ότι ακόμη και οι πολιτικοί ηγέτες μπορούν να αντιμετωπίζουν ατομική ποινική ευθύνη για τα σοβαρότερα διεθνή εγκλήματα.

Για τον Πούτιν, το ζήτημα είναι απολύτως συγκεκριμένο. Σε βάρος του εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης για εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία. Ο Τραμπ, από την πλευρά του, έχει ήδη συγκρουστεί με το ΔΠΔ, επιβάλλοντας κυρώσεις σε λειτουργούς του, μεταξύ άλλων εξαιτίας των ενταλμάτων σύλληψης κατά του Μπενιαμίν Νετανιάχου και του Γιοάβ Γκάλαντ.

Η διακήρυξη δημιουργεί ένα κοινό πολιτικό μέτωπο αμφισβήτησης της διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης, με τη συμμετοχή τριών μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Εδώ αποκαλύπτεται και το όριο της επίκλησης της ειρήνης. Η συμφωνία ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί αποτελεί θετική εξέλιξη, ιδιαίτερα μετά τη λήξη της New START, της τελευταίας συμφωνίας περιορισμού των στρατηγικών πυρηνικών όπλων ΗΠΑ και Ρωσίας. Δεν συνοδεύτηκε, ωστόσο, από δεσμεύσεις για μείωση των οπλοστασίων.

Αντίστοιχα, η Ουκρανία και το Ιράν απουσιάζουν από το τελικό κείμενο της διακήρυξης, παρά τις συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν για τις δύο συγκρούσεις. Οι τρεις δυνάμεις συμφώνησαν σε γενικές αρχές, αφήνοντας ανοιχτά τα ζητήματα στα οποία θα απαιτούνταν ουσιαστικές υποχωρήσεις.

Η Ευρώπη πληρώνει, οι άλλοι συζητούν

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολούθησε από το περιθώριο μια συνάντηση με άμεσες συνέπειες για την ασφάλειά της. Η παράλληλη κινητοποίηση της «Συμμαχίας των Προθύμων» στο Βερολίνο, με τη συμμετοχή του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ανέδειξε την προσπάθεια των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να εξασφαλίσουν ρόλο στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία.

Η ευρωπαϊκή αδυναμία αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι κυβερνήσεις της ηπείρου καλούνται να επωμιστούν ολοένα μεγαλύτερο μέρος του κόστους της ουκρανικής άμυνας. Η αύξηση της οικονομικής και στρατιωτικής συνεισφοράς τους δεν έχει εξασφαλίσει αντίστοιχη επιρροή στις αποφάσεις που θα καθορίσουν το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Η απάντηση, πάντως, δεν μπορεί να περιορίζεται στην απαίτηση μιας θέσης στο τραπέζι των ισχυρών. Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη και με τις συνέπειες της δικής της στρατηγικής εξάρτησης, όπως και με την επιλογή να αντιμετωπίζει όλο και περισσότερο την ασφάλεια μέσα από τη στρατιωτικοποίηση της οικονομίας της.

Η συνάντηση στη Σενζέν υπενθύμισε ότι η συνεννόηση των μεγάλων δυνάμεων μπορεί να αποτρέψει επικίνδυνες συγκρούσεις. Αλλά μια διεθνής τάξη που στηρίζεται αποκλειστικά στις μεταξύ τους συμφωνίες αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο οι κανόνες να εφαρμόζονται επιλεκτικά, ανάλογα με την ισχύ εκείνου που τους παραβιάζει. Η ειρήνη που υπόσχονται οι ισχυροί θα παραμένει επισφαλής όσο οι ίδιοι διεκδικούν το προνόμιο να αποφασίζουν ποιοι θα δεσμεύονται από το διεθνές δίκαιο και ποιοι θα εξαιρούνται από αυτό.

Πραγματική ενημέρωση στο
mailbox σας. Χωρίς λογοκρισία.

Σχετικά Άρθρα

Η κλιματική κρίση έκανε τη σαλμονέλα υπερμικρόβιο

Σήμα κινδύνου από την UNEP για την μετάλλαξη μικροβίων, όπως η σαλμονέλα, εξαιτίας της αύξησης της θερμοκρασίας από την κλιματική κρίση

Πληρώνουν οι Ελληνες την αεράμυνα της Σ. Αραβίας;

Η κυβέρνηση αποφεύγει να ενημερώσει Ελληνες πολίτες για τα οπλικά συστήματα που έχει στείλει στη Σαουδική Αραβία για την προστασία της Aramco

Γερμανία: Το φρένο χρέους σηκώνεται για τα κανόνια

Γερμανία : Ο προϋπολογισμός του 2027 εκτοξεύει τις στρατιωτικές δαπάνες και τον δανεισμό, ενώ η κυβέρνηση Μερτς επιμένει στον περιορισμό των κοινωνικών δαπανών.

Της απευθείας αναθέσεως το (καλογυαλισμένο) κάγκελο

Μόνιμη, απαράδεκτη πρακτική έχουν καταστεί οι απευθείας αναθέσεις για έργα στο Δημόσιο και στους Δήμους

Επιδημία παραιτήσεων και καψόνια στις Ενοπλες Δυνάμεις

Διαστάσεις επιδημίας, έχουν πάρει οι παραιτήσεις στις ΕΔ. Την ίδια στιγμή, σοβαρές καταγγελίες για καψόνια, βλέπουν το φως της δημοσιότητας