Ο πόλεμος και οι στρατιωτικές δαπάνες είναι και το κεντρικό θέμα συζητήσεων στην 36η Σύνοδο των χωρών του ΝΑΤΟ, στην Άγκυρα της Τουρκίας. Ο Ντόναλντ Τράμπ πιέζει για την υλοποίηση της δέσμευσης των χωρών μελών του ΝΑΤΟ να φθάσουν οι αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ τους έως το 2035. Ο πόλεμος πουλάει, αυτό είναι βέβαιο. Γεγονός είναι ότι οι ηγεσίες των χωρών της Ευρώπης δεν χρειάζονται μεγάλη πίεση. Hδη έχουν επιλέξει την πολεμική βιομηχανία ως “ατμομηχανή” για την ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια.
Λίγο πριν την έναρξη της Συνόδου του ΝΑΤΟ, η Γερμανία, στο πλαίσιο του επανεξοπλισμού της που τρομάζει κάθε εχέφρονα Ευρωπαίο, ενέκρινε το προσχέδιο του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού για το 2027 και το οικονομικό σχέδιο έως το 2030. Το χρηματοδοτικό έλλειμμα που θα προκληθεί, θα καλυφθεί μεταξύ άλλων από περικοπές σε κοινωνικά προγράμματα, υψηλότερους φόρους και από τα αποθεματικά. Για το 2027 ανακοίνωσε ότι θα ξοδέψει 109 δισ.. Και τα επόμενα χρόνια περισσότερα. Οι δαπάνες θα ανέλθουν σε 555,4 δισ.. Αριθμοί που προκαλούν ανατριχίλα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για τη Γερμανία των δύο παγκοσμίων πολέμων.
Επίσης, η Μεγάλη Βρετανία, ενώ μέσω αντιδράσεων μέσα στο Εργατικό Κόμμα, ανακοίνωσε ότι θα δαπανήσει 348 δισ. ευρώ τα επόμενα τέσσερα χρόνια.
Ελλάδα, ΗΠΑ, Τουρκία και τα F-35
Όσο για την Ελλάδα, έχει ήδη εκπληρώσει το στόχο για 3,5% του ΑΕΠ για στρατιωτικές δαπάνες και στοχεύει να δώσει το υπόλοιπο 1,5% σε στρατιωτικές επενδύσεις, όπως ακριβώς απαιτούν οι ΗΠΑ από τις χώρες του ΝΑΤΟ. Η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), καταλαμβάνει την 34η θέση παγκοσμίως, είναι στην πρώτη γραμμή των χωρών της ΕΕ αναλογικά με το μέγεθος της οικονομίας της.
Μάλιστα, το μέγαρο Μαξίμου, σε «άτυπη ενημέρωσή» του, πριν τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, επιχαίρει διότι, όπως γράφει, «έπιασε» τον στόχο που έχει επιβάλλει το ΝΑΤΟ για «αμιγώς αμυντικές δαπάνες για το 2026, στο 3,6% του ΑΕΠ, έναντι 2,75% το 2025 και 2,74% το 2024». Πρόκειται για εξοπλιστικά προγράμματα – μαμούθ, που συγκεντρωτικά για τα προηγούμενα και τα επόμενα χρόνια εκτιμώνται σε 50 – 60 δισ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η χώρα βρίσκεται δραματικά πίσω στις νέες μορφές πολέμου, και σε χρήση μη επανδρωμένων μέσων. Ξοδεύει τεράστια ποσά σε πανάκριβα οπλικά συστήματα και υπολείπεται αισθητά στα «φτηνά». Σε κάθε περίπτωση «ψωνίζει από το ράφι», από ξένες εταιρείες, απαξιώνοντας την εγχώρια αμυντική βιομηχανία, με εξαίρεση κάποιους λίγους ισχυρούς ιδιώτες, όπως, ως συνήθως, ο «εθνικός κατασκευαστής» ΤΕΡΝΑ και η Metlen του Μυτιληναίου.
Στην «άτυπη» ενημέρωσή του, πάντως, το μέγαρο Μαξίμου αναφέρει ότι «δεν υπάρχει προγραμματισμένη συνάντηση του πρωθυπουργού με τον πρόεδρο της Τουρκίας, στο περιθώριο της Συνόδου». Εννοείται. Προφανώς, ο Ταγίπ Ερντογάν έχει σοβαρότερες δουλειές να κάνει, όπως έδειξε η προσωπική υποδοχή που επιφύλαξε στον Ντόναλντ Τραμπ, κατά την άφιξή του στο αεροδρόμιο, στην Αγκυρα. Το ταξίδι του Τραμπ στην Τουρκία μοιάζει να είναι σαν να κάνει επίσημη επίσκεψη στη χώρα του «φίλου» του, Ταγίπ, και, μεταξύ άλλων, να πάει και μια βόλτα στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ. Να σημειωθεί πως το ίδιο είχε κάνει ο Τ. Ερντογάν, πέρυσι στη Ν. Υόρκη, οπότε, αν και είχε προγραμματισμένο ραντεβού με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, το ακύρωσε, επειδή είχε άλλες συναντήσεις, και βέβαια τη συνάντησή του με τον Τραμπ.
Ως γνωστόν, ο Τραμπ είχε προαναγγείλει ότι, κατά την επίσκεψή του στην Αγκυρα, κομίζει δωράκια στον Ερντογάν. Ευρισκόμενος, λοιπόν, στην Τουρκία, δήλωσε ότι η κυβέρνησή του θα άρει τις κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στην Τουρκία βάσει του νόμου CAATSA. Κάτι που αφορά κυρίως την άρση της απαγόρευσης πώλησης των F-35 και τον αποκλεισμό της ως συμπαραγωγού τμημάτων του αεροσκάφους 5ης γενιάς. «Θα άρουμε τις κυρώσεις, ήρθε η ώρα», είπε ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της συνομιλίας που είχε μπροστά στις κάμερες με τον Τ. Ερντογάν στην Άγκυρα. «Δεν θέλουμε να επιβάλουμε κυρώσεις σε φίλους. Είναι πολύ απλό», πρόσθεσε.
Βέβαια, για να πετύχει κάτι τέτοιο ο Τραμπ, πρέπει να προσπεράσει τον σκόπελο του Κογκρέσου, αλλά και των λόμπι, κυρίως του ισραηλινού. Ιδωμεν. Οπως και να’ χει, ενδεχόμενη τέτοια εξέλιξη δεν θα είναι θετική για την Ελλάδα, η οποία αγοράζει F-35, με την προοπτική να αποκτήσει ως έναν βαθμό αεροπορική υπεροχή έναντι της Τουρκίας. Ως γνωστόν, η κυβέρνηση Μητσοτάκη, όπως πρόσφατα πανηγύριζε και ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, στη Βουλή, υπερπροβάλλει επικοινωνιακά, ιδίως προεκλογικά, ότι η Ελλάδα θα αποκτήσει F-35, ενώ η Τουρκία όχι.
Χορός δισεκατομμυρίων σε συμβόλαια πολέμου
Πέρα από το τρίγωνο Ελλάδα, ΗΠΑ, Τουρκία, πίσω από τις πιέσεις του Τραμπ στις 32 χώρες της Συμμαχίας να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τις λεγόμενες “αμυντικές” δαπάνες, κρύβονται τα συμβόλαια δισεκατομμυρίων για αμερικάνικες κυρίως εταιρείες στρατωτικών εξοπλισμών. Ο παγκόσμιος τζίρος για 25 χώρες σε στρατιωτικούς εξοπλισμούς για το 2025 ξεπερνά τα 2,9 τρισεκατομμύρια δολάρια!
Λίγες ημέρες πριν τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στον ιστότοπο visualcapitalist δημοσιεύθηκε η παγκόσμια κατάταξη στην ποσοστιαία αύξηση δαπανών το 2025.
Η έκπληξη στη λίστα είναι η Ισπανία, αν σκεφθεί κάποιος ότι ήταν η χώρα που αντέδρασε έντονα στις πιέσεις των ΗΠΑ για την αύξηση των αμυντικών δαπανών. Βέβαια και η Γερμανία είχε αντιδράσει πέρυσι αλλά τελικά ανακοίνωσε ένα από τα υψηλότερα προγράμματα στρατιωτικών εξοπλισμών στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον κατάλογο των χωρών που παρουσιάζει ο διεθνής ιστότοπος η Ισπανία και η Νορβηγία αύξησαν τις στρατιωτικές δαπάνες κατά περίπου 50% το 2025. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αύξηση σε όλο τον κόσμο.
Η δεύτερη έκπληξη στην καταγραφή είναι ότι οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Ισραήλ εμφανίζονται ως οι μόνες χώρες ανάμεσα στις 25 με τις υψηλότερες στρατιωτικές δαπάνες που το 2025 μείωσαν τις αμυντικές δαπάνες!
Η Ευρώπη είναι φανερό πως επιλέγει τον πόλεμο και επιταχύνει τον επανεξοπλισμό της με κεντρικό αφήγημα την Ουκρανία και την …επιθετικότητα της Ρωσίας. Το 2025 αυτό αποτυπώθηκε στα ποσοστά της αύξησης σε στρατωτικούς εξοπλισμούς. Οι στρατωτικές δαπάνες, σύμφωνα με τις μετρήσεις της ιστοσελίδας παρουσιάζουν διαρκή αύξηση επί 11 συνεχόμενα χρόνια. Κάπως πρέπει να τροφοδοτούνται οι ένοπλες συγκρούσεις που πολλαπλασιάζονται τα τελευταία χρόνια σε όλο τον κόσμο.
Οι τρεις χώρες που δαπάνησαν τα υψηλότερα ποσά είναι οι: ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία. Οι τρεις τους καλύπτουν περισσότερο από το 50% των παγκόσμιων δαπανών, ήτοι 1,480 τρισ. δολάρια.
Η ποσοστιαία αύξηση το 2025 ανέρχεται στο 2,9% σε πραγματικές τιμές, παρά την ελαφριά μείωση των αμερικανικών στρατιωτικών δαπανών, σύμφωνα με την έκθεση του SIPRI.
Οι ΗΠΑ δαπάνησαν 954 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό μειωμένο κατά 7,5% σε σύγκριση με το 2024, όμως η μείωση αυτή οφείλεται στο γεγονός πως δεν εγκρίθηκε κανένα νέο πακέτο οικονομικής-στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, αντίθετα με τα τρία προηγούμενα χρόνια. Ο Ντόναλντ Τράμπ εξάλλου πιέζει για προϋπολογισμό στρατιωτικών δαπανών άνω του ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων, ποσό που αυξηθεί το 2027 στο 1,5 τρισεκ.
“Βασικός κινητήρας της αύξησης σε παγκόσμια κλίμακα ήταν η Ευρώπη – που συμπεριλαμβάνει τη Ρωσία και την Ουκρανία – καθώς η άνοδος των στρατιωτικών δαπανών καταγράφεται στο 14%, σχεδόν 864 δισ. δολάρια”, σημειώνει η έκθεση της ιστοσελίδας.
Η Γερμανία, που κατατάσσεται τέταρτη παγκοσμίως σε όρους δαπανών, τις αύξησε κατά 24% το 2025, φθάνοντας τα 114 δισ. δολάρια. Το Βερολίνο εκτοξεύει τις αμυντικές δαπάνες στα 125 δισεκατομμύρια δολάρια το 2027. Η Ισπανία αύξησε επίσης κατά πολύ τις δαπάνες της, κατά 50%, στα 40,2 δισ. δολάρια, ξεπερνώντας το 2% του ΑΕΠ για πρώτη φορά μετά το 1994.
Οι δαπάνες της Ρωσίας αυξήθηκαν κατά 5,9% και έφθασαν τα 190 δισ. δολάρια, ή το 7,5% του ΑΕΠ. Η Ουκρανία τις αύξησε κατά 20% και έφθασαν τα 84,1 δισεκ. δολάρια, ή το 40% του ΑΕΠ.
Παρά τις έντονες στρατιωτικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, οι στρατιωτικές δαπάνες των χωρών στην περιοχή, το 2025 αυξήθηκαν οριακά (+0,1%), φθάνοντας τα 218 δισ. δολάρια. Το Ισραήλ και το Ιράν για παράδειγμα μειώθηκαν! Για το Ιράν η μείωση ήταν 5,6% στα 7,4 δισ. δολάρια και για το Ισραήλ κατά 4,9% στα 48,3 δισ. δολάρια.
Σε Ασία και Ωκεανία, οι στρατιωτικές δαπάνες έφθασαν συνολικά τα 681 δισ. δολάρια, αυξημένες κατά 8,5% σε σύγκριση με το 2024. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη άνοδό τους από το 2009.
Βασικός παράγοντας ήταν η Κίνα, η οποία καταγράφει διαρκή αύξηση και το 2025 διέθεσε 336 δισεκ. δολάρια. Η Ιαπωνία επίσης αύξησε τις στρατιωτικές δαπάνες της κατά 9,7% στα 62,2 δισεκ. δολάρια το 2025.
