Ως ώριμο φρούτο, εξαιτίας δραματικών λαθών της Δαμασκού, έπεσε ο Ασαντ, παραδίδοντας τη Συρία στα χέρια των «πρώην» τζιχαντιστών και νυν α-λά τούρκα γραβατωμένων «επαναστατών», ισχυρίζεται ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών. Εκτοτε, καίριο ζήτημα για τη Ρωσία είναι εάν θα φύγει ή θα καταφέρει να μείνει στη Συρία. Πληροφορίες την φέρουν να «μετακομίζει» ήδη προς την Ανατολική Λιβύη, ενώ έντονη είναι η φημολογία ότι η Τουρκία εποφθαλμιά τη ρωσική ναυτική βάση στην Ταρτούς, στη Συρία.
Σε συνέντευξή του σε ρωσικά και διεθνή ΜΜΕ, που έδωσε προ ημερών ο Σεργκέϊ Λαβρόφ, επέρριψε στη Δαμασκό σχεδόν όλη την ευθύνη για την πτώση Ασαντ και στο γεγονός, όπως είπε, ότι δεν ήθελε να μοιραστεί την εξουσία με τη συριακή αντιπολίτευση. Κάτι που, σε συνδυασμό με την χειροτέρευση της οικονομικής μια κοινωνικής κατάστασης, εξαιτίας των Δυτικών κυρώσεων, οδήγησε στην κατάρρευση. Ο ίδιος, κοιτώντας το Κουρδικό ζήτημα από την οπτική των γεωπολιτικών συμφερόντων της Μόσχας, με αιχμή την αμερικανική παρουσία στις βορειοανατολικές – κουρδικές περιοχές της Συρίας, λέγει ότι το ζήτημα ανά πάσα στιγμή μπορεί να προκαλέσει έκρηξη στη Μ. Ανατολή.
Ολέθρια λάθη της Δαμασκού
Στη Συρία, ανέφερε ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, «τα πράγματα εξελίχθηκαν έτσι, επειδή τα τελευταία δέκα χρόνια -από τη στιγμή που η Ρωσία έστειλε εκεί στρατιωτική δύναμη και μαζί με την Τουρκία και το Ιράν δημιουργήσαμε το «Φόρουμ της Αστάνα», όπου συμμετέχουν αρκετές αραβικές χώρες- υπήρξε τροχοπέδη στη πολιτική διαδικασία διευθέτησης του προβλήματος. Υπήρχε η τάση να μην αλλάξει τίποτα.
»Εμείς θεωρήσαμε ότι αυτό ήταν λάθος. Πιέσαμε την συριακή ηγεσία με κάθε δυνατό τρόπο, προκειμένου η Επιτροπή Συντάγματος, η οποία δημιουργήθηκε το 2018 με ρωσική πρωτοβουλία, στο Συνέδριο του Συριακού Εθνικού Διαλόγου, στο Σότσι (σ.σ. Νότια Ρωσία), αλλά «σιώπησε» μετά τις πρώτες δύο ή τρεις συναντήσεις, να συνεχίσει να λειτουργεί. Ωστόσο, η ηγεσία στη Δαμασκό δεν ήταν πρόθυμη να καταλήξει σε κάποιου είδους συμφωνία ως προς το μοίρασμα της εξουσίας με ομάδες της αντιπολίτευσης. Φυσικά, όχι με τους τρομοκράτες. Αυτό ήταν τροχοπέδη, που συνοδεύτηκε από την επιδείνωση των κοινωνικών προβλημάτων στη χώρα».
Το κουρδικό «αγκάθι»
Κατά τον ίδιον, «οι απαράδεκτες κυρώσεις των ΗΠΑ στραγγάλιζαν τη συριακή οικονομία. Το ανατολικό τμήμα της χώρας, το πιο πλούσιο σε πετρέλαιο και το πιο γόνιμο, ήταν και παραμένει υπό την κατοχή των Αμερικανών (σ.σ. περιοχές υπό τον έλεγχο του κουρδικού κινήματος), ενώ οι εξορυσσόμενοι ενεργειακοί πόροι χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση των αποσχιστικών τάσεων στη βορειοανατολική Συρία». Να σημειωθεί πως και η Αγκυρα ζητάει την απομάκρυνση των Αμερικανών από την Β.Α. Συρία και την υποταγή των Κούρδων στη σημερινή α-λά τούρκα «κυβέρνηση» της Δαμασκού.
Κούρδισες πολιτοφύλακες στη Β.Α. Συρία
Τότε, συνεχίζει ο Σ. Λαβρόφ, «προτείναμε στις κουρδικές οργανώσεις να τους βοηθήσουμε, προκειμένου να «κτίσουν γέφυρες» με την κεντρική κυβέρνηση, στη Δαμασκό. Επί της ουσίας, δεν το ήθελαν, πιστεύοντας ότι οι Αμερικανοί θα ήταν εκεί για «πάντα» και ότι θα δημιουργούσαν εκεί το δικό τους οιονεί κράτος. Τους εξηγήσαμε ότι ούτε η Τουρκία ούτε το Ιράκ θα επέτρεπαν ποτέ τη δημιουργία κουρδικού κράτους. Ετσι, το κουρδικό πρόβλημα ανά πάσα στιγμή μπορεί να προκαλέσει έκρηξη σε ολόκληρη την περιοχή.
»Εμείς τεθήκαμε υπέρ του να συζητηθεί, με σοβαρές προοπτικές, η διασφάλιση των δικαιωμάτων των Κούρδων στη Συρία, το Ιράκ, το Ιράν και την Τουρκία. Αλλά και η Δαμασκός, από τη μεριά της, δεν ήταν … ιδιαίτερα ενθουσιώδης για διαπραγματεύσεις. Εξίσου λίγες ήταν οι επαφές γι’ αυτό και σε διεθνές επίπεδο (Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, Μόσχα, Κάιρο, Κωνσταντινούπολη). Όλα αυτά οδήγησαν σε «κενό» και στην «έκρηξη» που ακολούθησε. Αυτή είναι η πραγματικότητα και πρέπει να την αποδεχτούμε».
Στη Λιβύη αντί της Συρίας;
Ανεξαρτήτως της οπτικής γωνίας που θέλει να βλέπει η Μόσχα τα πράγματα, καθίσταται φανερό από τα παραπάνω ότι τα παιχνίδια και οι διεργασίες παρασκηνίου, οι οποίες, αν και εντονότατες, οδήγησαν σε τέλμα, πιθανότατα εξαιτίας και των παρεμβάσεων περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων, καθώς και της αδυναμίας Μόσχας και Τεχεράνης να επιβάλλουν λύσεις, άνοιξαν το δρόμο για τη Δαμασκό στην Τουρκία και τους «πρώην» τζιχαντιστές.
Ετσι, τώρα η Ρωσία βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο να απωλέσει τη μοναδική στρατιωτική παρουσία της -από εποχής ΕΣΣΔ- στη Μέση Ανατολή. Να σημειωθεί ότι, στα διεθνή ΜΜΕ, έχουν εμφανιστεί πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες η Τουρκία εποφθαλμιά τη ρωσική ναυτική βάση στο λιμάνι της Ταρτούς (απέναντι από την Κύπρο, με σημαντικό ρόλο στην Α.Μεσόγειο). Εξάλλου, στην εκεί ναυτική παρουσία, και στην αεροπορική, στη Λατάκια, εστίαζαν οι αγγλικές βάσεις στην Κύπρο, ο 6ος στόλος στην Κρήτη, καθώς και ΝΑΤΟϊκές ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις, με τη συμμετοχή και της Ελλάδας.
Από τη ρωσική ναυτική παρουσία στην Ταρτούς
Σύμφωνα με ανάλυση του Soufan Center for Security Studies, το οποίο δημιουργήθηκε το 2017 από τον πρώην ειδικό πράκτορα του FBI, Ali Soufan, εκτιμάται ότι, εξαιτίας της κατάστασης στη Συρία, η Ρωσία θα προχωρήσει ταχέως στη δημιουργία βάσεων στη Λιβύη, με στόχο την επιρροή της στην αφρικανική ήπειρο. Οπως και να’ χει, όμως, αναφέρεται, η Λιβύη δεν μπορεί να υποκαταστήσει πλήρως τη σημασία της Συρίας, τουλάχιστον σύντομα.
Ως γνωστόν, η Α. Λιβύη βρίσκεται υπό τον έλεγχο του -δήθεν- «στρατάρχη», Χάφταρ, ενώ η Δυτική υπό την «κυβέρνηση» της Τρίπολης, η οποία βρίσκεται στη σφαίρα εξάρτησης της Τουρκίας και θεωρείται φιλοτουρκική. Εσχάτως, ο «πρωθυπουργός» της Λιβύης, Αμπντουλχαμίντ Ντμπέιμπα, συναντήθηκε με τον Ταγίπ Ερντογάν, στην Αγκυρα, παρουσία του υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, και του αρχηγού της τουρκικής μυστικής υπηρεσίας, ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν. Προηγουμένως, ο Ερντογάν συνάντησε τον «υπουργό Εξωτερικών» της νέας «κυβέρνησης» της Συρίας, Ασάντ Χασάν Σεϊμπάνι.
Απέναντι από την Κρήτη
Αναμφισβήτητα, η Ρωσία υπέστη μια σημαντική ήττα στο Συριακό. Παρά ταύτα, βρίσκεται σε επαφή με τη σημερινή, νέα «κυβέρνηση» της Δαμασκού, μήπως σταθεί δυνατόν να διασώσει σε κάποια μορφή τη στρατιωτική παρουσία της στη Συρία. Κάτι δύσκολο, πάντως.
«Το γεγονός ότι η Μόσχα γρήγορα ήλθε σε επικοινωνία με την HTS (σ.σ. Hay’at Tahrir al-Sham – κατέλαβε τη Δαμασκό) της δίνει κάποιες ελπίδες να καταλήξει σε συμφωνία με τη νέα ηγεσία της Συρίας για να εξασφαλίσει τις βάσεις της, ακόμη κι αν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους προσπαθήσουν να πείσουν τη Δαμασκό να απαλλαγεί από τη ρωσική στρατιωτική παρουσία», αναφέρει το Soufan Center for Security Studies.
Από τη ρωσική αεροπορική βάση στη Λατάκια, στη Συρία
Να σημειωθεί, συνεχίζει η ανάλυση, ότι «το πλεονέκτημα της Ρωσίας στις διαπραγματεύσεις με τη νέα ηγεσία της Συρίας, είναι ότι μπορεί να παράσχει διεθνή νομιμοποίηση. Πόσο μάλλον, αφού είναι μόνιμο μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ταυτόχρονα, χώρες της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένης της Αιγύπτου και των Εμιράτων, προτιμούν να διατηρήσει η Ρωσία την παρουσία της στη Συρία ως αντίβαρο στην τουρκική επιρροή.
Ωστόσο, κατά την ίδια έκθεση, η Μόσχα «γνωρίζει καλά ότι δεν μπορεί να δώσει απόλυτη βάση στις διαπραγματεύσεις της με τη Hay’at Tahrir al-Sham, προκειμένου να εξασφαλίσει το αποτύπωμά της στη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Γι’ αυτό συζητάει τη μόνιμη παρουσία της στα λιμάνια του Τομπρούκ και της Βεγγάζης, στη Λιβύη, που απέχουν μόλις 400 μίλια από τη νότια Ευρώπη. Μια αυξημένη στρατιωτική παρουσία στην ανατολική Λιβύη θα ενίσχυε την ικανότητα της Μόσχας να προβάλει ισχύ στη Βόρεια Αφρική και να αμφισβητήσει την επιρροή του ΝΑΤΟ στην περιοχή».
Διαφωνίες Λαβρόφ
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, πάντως, διαφωνεί τόσο ως προς το ότι «η Ρωσία έφυγε από τη Μέση Ανατολή», όσο και ότι «κουμάντο κάνουν εκεί οι ΗΠΑ».
Ο ίδιος, ωστόσο, αποδεχόμενος τα τετελεσμένα στη Συρία σε βάρος της Ρωσίας, χαρακτηριστικά, ισχυρίστηκε τα εξής: «Δεν φεύγουμε από τη Μέση Ανατολή. Η ρωσική πρεσβεία δεν έφυγε από τη Δαμασκό. Καθημερινώς, κάνει επαφές. Θέλουμε να είμαστε χρήσιμοι στις προσπάθειες εξομάλυνσης της κατάστασης στη Συρία, και αυτό απαιτεί έναν χωρίς αποκλεισμούς εθνικό διάλογο στη χώρα, με τη συμμετοχή όλων των πολιτικών, εθνοτικών, θρησκευτικών δυνάμεων και όλων των εξωτερικών παραγόντων.
Παράγοντες του κουρδικού κινήματος YPG στη Β.Α. Συρία με Αμερικανούς στρατιωτικούς
»Μίλησα με ομολόγους μου από την Τουρκία και τις χώρες του Περσικού Κόλπου. Ηδη, πραγματοποίησαν τη δεύτερη συνάντησή τους (μετά την Ιορδανία) στη Σαουδική Αραβία για το θέμα της Συρίας. Συμμετείχαν αραβικές χώρες, η Τουρκία και ορισμένα Δυτικά κράτη. Κοινή πεποίθηση είναι ότι η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν πρέπει να συμμετάσχουν σε αυτή τη διαδικασία, εάν πραγματικά υπάρχει η επιθυμία για μια αξιόπιστη διαδικασία με στόχο ένα βιώσιμο αποτέλεσμα και όχι για ένα ξεκαθάρισμα των λογαριασμών ανταγωνιστών επί του συριακού εδάφους.
»Το «Φόρουμ της Αστάνα» μπορεί κάλλιστα να παίξει ρόλο. Πολύ περισσότερο, αφού υπάρχει αλληλεπίδραση μεταξύ της Τουρκίας, της Ρωσίας και του Ιράν με την «τρόικα»Ιορδανία, Λίβανος, Ιράκ. Ενδιαφέρον επιδεικνύουν, επίσης, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ. Κατά τη συνάντησή μου με τον Ειδικό Απεσταλμένο του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για τη Συρία, Georg Pedersen, στη Ντόχα, στις 7 Δεκεμβρίου 2024, είπε ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη να δημιουργηθεί μια διεθνής διάσκεψη με τη συμμετοχή όλων των Σύριων και όλων των διεθνών παραγόντων. Αναμένουμε».
