Την ώρα που στη χώρα μας υπάρχει συνωστισμός επενδυτών για την κατασκευή Data Centers κοντά σε μεγάλες πόλεις, μια νέα διεθνής έρευνα προειδοποιεί για νέες επιπτώσεις από τη λειτουργία τους. Δεν πρόκειται απλά για την αποστράγγιση των γύρω περιοχών από το διαθέσιμο νερό καθιστώντας ολόκληρες περιοχές σε ερήμους, ενώ υπάρχει μεγάλο πρόβλημα λειψυδρίας. Ούτε για την τεράστια ποσότητα ενέργειας που καταναλώνουν με αποτέλεσμα να υπερφορτώνονται τα υπάρχοντα δίκτυα με κίνδυνο διαρκών blackout γύρω τους.
Η νέα έρευνα από την ομάδα Παρατήρησης της Γης στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, αποκαλύπτει μια νέα ανησυχητική παράμετρο. Τα τεράστια Data Centers που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν “θερμικά νησιά”. Θερμαίνουν τη γη γύρω τους έως και -16, βαθμούς Φαρενάιτ, σχεδόν 8,8 βαθμούς Κελσίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που μετρήθηκαν σε συγκριμένες περιοχές με γιγάντια Data Centers στην έρευνα, η αυξημένη θερμοκρασία επηρεάζει περισσότερους από 340 εκατομμύρια ανθρώπους. Το συμπέρασμα προκύπτει από τη μέτρηση της θερμότητας που απελευθερώνουν μέσω των ενεργοβόρων διαδικασιών τους, συμπεριλαμβανομένων των υπολογισμών και της τροφοδοσίας των συστημάτων ψύξης.
Η καθηγήτρια Andrea Marinoni, συγγραφέας της μελέτης, και η ομάδα της εξέτασαν δεδομένα θερμοκρασίας των τελευταίων 20 χρόνων από τηλεχειριζόμενους αισθητήρες και τα αντιστοίχισαν με τις τοποθεσίες των «υπερκλιμακωτών» τεχνητής νοημοσύνης. Στα τεράστια Κέντρα Δεδομένων που στεγάζουν χιλιάδες διακομιστές και μπορούν να εκτείνονται σε εκατοντάδες τετραγωνικά μέτρα γης και τα οποία κατασκευάστηκαν την τελευταία δεκαετία, η θερμοκρασία χτύπησε κόκκινο.
Έβαλαν στο μικροσκόπιο περισσότερα από 6.000 κέντρα δεδομένων που βρίσκονται μακριά από πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές για να αποφύγουν τις άλλες μεταβλητές επιρροής της θερμοκρασίας. Βρήκαν ότι οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 3,6 βαθμούς Φαρενάιτ μετά την έναρξη λειτουργίας ενός κέντρου δεδομένων. Σε ακραίες περιπτώσεις, οι θερμοκρασίες σε κοντινές περιοχές, αυξάνονται έως και 16,4 βαθμούς Φαρενάιτ.
Η αύξηση σε τέτοια ποσοστά ήταν παρόμοια σε όλο τον κόσμο. Για παράδειγμα στην περιοχή Bajio του Μεξικού, ένας κόμβος Data Centers διαπιστώθηκε ανεξήγητη αύξηση θερμοκρασίας περίπου 3,6 βαθμών τα τελευταία 20 χρόνια. Παρόμοια κατάσταση παρατηρήθηκε στην Αραγονία της Ισπανίας, ένα ευρωπαϊκό κέντρο για “υπερκλιμακωτά κέντρα δεδομένων” τεχνητής νοημοσύνης. Και εκεί καταγράφηκε αύξηση θερμοκρασίας 3,6 βαθμών, η οποία δεν ίσχυε σε γειτονικές επαρχίες.
Το πλέον εντυπωσιακό ωστόσο είναι ότι οι επιπτώσεις δεν περιορίστηκαν στο άμεσο περιβάλλον ενός κέντρου δεδομένων. Διαπιστώθηκε ότι η αύξηση της θερμοκρασίας επηρέασε περιοχές σε ακτίνα έως και 10.000 μέτρα μακριά, επηρεάζοντας περισσότερα από 340 εκατομμύρια άτομα.
Με βάση τα παραπάνω ευρήματα, οι επιστήμονες δηλώνουν ανήσυχοι. Η αύξηση της θερμοκρασίας προστίθεται στην ήδη επιβαρυμένη υπερθέρμανση με άμεσο αποτέλεσμα τα κύματα καύσωνα σε όλο τον κόσμο, να γίνονται περισσότερο ακραία. Η βιασύνη για “το χρυσό της Τεχνητής Νοημοσύνης” μπορεί να οδηγήσει σε δραματικές επιπτώσεις για τη βιωσιμότητα τους ιδίου του πλανήτη, σημειώνουν οι επιστήμονες.
Καμία ευθύνη για τις επιπτώσεις των Data Centers
Οι κίνδυνοι από την κατασκευή και λειτουργία των Κέντρων δεδομένων δεν φαίνεται να απασχολεί τους επενδυτές αλλά ούτε και τις κυβερνήσεις που δίνουν το πράσινο φως για αυτά. Στη χώρα μας, ενώ το πρόβλημα της λειψυδρίας δηλώνεται ως μείζον από την κυβέρνηση, αλλά την ίδια στιγμή συζητά και εξετάζει τα πολλά αιτήματα διεθνών και εγχώριων επενδυτών που θέλουν να κατασκευάσουν Data Centers στην Αττική. Με πρόσχημα ότι με αυτό τον τρόπο θα αναπτυχθεί “τεχνολογικά η Ελλάδα, η κυβέρνηση έδωσε ήδη το πράσινο φως για τη λειτουργία πέντε Κέντρων στην Αττική.
Σύμφωνα με τα στοιχεία στο δίκτυο διανομής της ΔΕΔΔΗΕ έχουν υποβληθεί 16 αιτήματα και 20 στον ΑΔΜΗΕ για παροχή σχεδόν 1,2 GW στον ΑΔΜΗΕ. Το 65% των επενδύσεων αυτών αφορά στην Αττική και το υπόλοιπο ποσοστό σε περιοχές όπως η Κρήτη, η Βοιωτία και Η Κόρινθος. Αυτές τις απαιτήσεις ενέργειας δεν μπορεί να τις σηκώσει το δίκτυο ενέργειας στην Αττική.
Μέχρι στιγμής στην Ελλάδα, το μόνο ζήτημα που έχει επαρκώς αναδειχθεί είναι ο κίνδυνος για το νερό. Παρά την πληθώρα των στοιχείων στις αδειοδοτήσεις των Data Centers δεν λαμβάνεται υπόψη και δεν ερευνάται από που θα προέλθει η μεγάλη ποσότητα νερού που απαιτεί η λειτουργία τους. Για παράδειγμα στα Data Centers της Microsoft, ένα μεγάλο στα Σπάτα και δύο μικρότερα στο Κορωπί, τα οποία εντάχθηκαν σε καθεστώς των Στρατηγικών Επενδύσεων, ενώ στις μελέτες τους αναφέρονται οι αριθμοί για τα αναγκαία κυβικά νερού που θα καταναλώνουν, δεν υπάρχει δήλωση για το ποιος θα παρέχει το νερό και ποιος εγγυάται για αυτό.
Η εμπειρία άλλων χωρών όπου τα Data centers λειτουργούν εδώ και 20 χρόνια, είναι τρομοκρατική. Σύμφωνα με μελέτη του ΕΝΑ (Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών) σε όλο τον κόσμο λειτουργούν περίπου 8,4 εκατομμύρια Data Centers.
Η αγορά στο λεγόμενο “Νέφος δεδομένων” το 2024 ανήλθε στα 347,6 δισ.δολάρια και προβλέπεται να φτάσει τα 652 δισ. έως το 2030. Τα data centers λειτουργούν 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, χωρίς διακοπή, προκειμένου να διασφαλίζεται η αδιάλειπτη πρόσβαση σε εφαρμογές, υπηρεσίες cloud, τραπεζικά συστήματα, social media, AI και κάθε άλλη μορφή ψηφιακής υπηρεσίας.
Είναι τεράστιες βιομηχανικές εγκαταστάσεις γεμάτες με χιλιάδες servers –ισχυρούς υπολογιστές που επεξεργάζονται, αποθηκεύουν και διακινούν τα ψηφιακά μας δεδομένα. Υπολογίζεται ότι τα Data Centers καταναλώνουν το 2 έως 4% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας, σε κάποιες χώρες, όπως η Ιρλανδία, αγγίζει το 20%.
Οι εκτιμήσεις προβλέπουν ότι η ζήτηση για υπολογιστική ισχύ θα αυξηθεί 3 έως 5 φορές μέσα στην επόμενη δεκαετία, λόγω της εισόδου της Τεχνητής Νοημοσύνης σε χιλιάδες εφαρμογές και προγράμματα. Ενδεικτικό είναι ότι πριν λίγα χρόνια οι χρήστες τέτοιων εφαρμογών δεν ξεπερνούσαν τα 100 εκατ., ενώ σήμερα φθάνουν σε 1,5 δισ. ανθρώπους.
Αυτή ακριβώς η άνοδος δημιουργεί την ανάγκη για ακόμη μεγαλύτερα Data Centers προκειμένου να υποστηριχθεί η απαιτούμενη υπολογιστική ισχύς. Εκτιμάται ότι για τις ανάγκες της ΤΝ την επόμενη 10ετία, το μέγεθος των Κέντρων Δεδομένων θα δεκαπλασιαστεί!
Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει ποιες θα είναι οι επιπτώσεις της εξάπλωσης των γιγάντιων Data Centers για τις ανθρώπινες κοινωνίες και τα βασικά αγαθά που υποστηρίζουν την έμβια ζωή. Η πρόσφατη έρευνα για την αλλαγή του Μικροκλίματος σε μεγάλες αποστάσεις από την έδρα των Κέντρων Δεδομένων, είναι ένα ακόμη ηχηρό καμπανάκι.
