Του Ζαφείρη Χατζηδήμου
Η απόφαση της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ να δημιουργήσει ένα στρατιωτικό σώμα διαστήματος (ΝΑΤΟ Space Command) αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές εξελίξεις στη σύγχρονη στρατιωτική στρατηγική και ασφάλεια, παρόλο του ότι δεν έλαβε της προσοχής που της άξιζε.
Αυτή η απόφαση, η οποία ελήφθη στο πλαίσιο των αυξανόμενων παγκόσμιων εντάσεων και της αυξανόμενης σημασίας του διαστήματος ως στρατηγικού πεδίου που θα επηρεάσει το μέλλον των στρατιωτικών (και όχι μόνο) επιχειρήσεων, δείχνει ξεκάθαρα το πως προετοιμάζονται οι μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις – όχι μόνο του ΝΑΤΟ – για μελλοντικές τις μελλοντικές συγκρούσεις.
Γιατί δημιουργήθηκε το νέο αυτό σώμα;
Η αυξανόμενη εξάρτηση από το διάστημα για επικοινωνίες, πλοήγηση και επιτήρηση έχει κάνει τους δορυφόρους και τις άλλες διαστημικές υποδομές κρίσιμες για τη λειτουργία των σύγχρονων στρατιωτικών δυνάμεων. Το ΝΑΤΟ αναγνώρισε ότι οι απειλές κατά των διαστημικών συστημάτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για την εθνική ασφάλεια και την επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Το νέο σώμα διαστήματος του ΝΑΤΟ έχει πολλούς κύριους στόχους και αποστολές. Πρωταρχικά, θα διασφαλίσει την προστασία των συμμαχικών διαστημικών συστημάτων από επιθέσεις και παρεμβολές. Αυτό περιλαμβάνει την ανάπτυξη και εφαρμογή τεχνολογιών για την ανίχνευση και απόκριση σε απειλές, καθώς και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των διαστημικών υποδομών.
Επιπλέον, το σώμα διαστήματος θα επικεντρωθεί στην ενίσχυση της διαλειτουργικότητας και της συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Αυτό περιλαμβάνει τη δημιουργία κοινών πρωτοκόλλων και στρατηγικών για τη χρήση του διαστήματος σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, καθώς και τη διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών και τεχνογνωσίας.
Ένας άλλος σημαντικός στόχος είναι η διασφάλιση της στρατηγικής υπεροχής του ΝΑΤΟ στο διάστημα. Αυτό σημαίνει την ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογιών και την προώθηση της καινοτομίας στον τομέα του διαστήματος, ώστε να διατηρηθεί η ηγετική θέση του ΝΑΤΟ έναντι των αντιπάλων του.
Η απόφαση αυτή δεν είναι άσχετη με τις εξελίξεις στην Ουκρανία. Η Ρωσία έχει επιδείξει τις δυνατότητές της να καταστρέφει δορυφόρους και να προκαλεί ισχυρά αντίμετρα στα σήματα των δορυφόρων, ενώ η Κίνα έχει πραγματοποιήσει δοκιμές που δείχνουν τις σχεδόν εφάμιλλες με την Ρωσία ικανότητές της στον ίδιο τομέα.
Αυτές οι εξελίξεις καθιστούν σαφές ότι το διάστημα δεν είναι πλέον ένα πεδίο χωρίς απειλές, αλλά ένας τομέας όπου η στρατιωτική υπεροχή κρίνει σημαντικά την μελλοντική εξέλιξη των συγκρούσεων.
Το ΝΑΤΟ πάντως διαβεβαίωσε ότι το νέο Σώμα Διαστήματος θα λειτουργήσει στο πλαίσιο της διεθνούς νομοθεσίας και των υπαρχουσών συμφωνιών για τη χρήση του διαστήματος. Αυτό περιλαμβάνει τη Συνθήκη για το Διάστημα του 1967, η οποία απαγορεύει την τοποθέτηση όπλων μαζικής καταστροφής στο διάστημα και απαιτεί την ειρηνική χρήση του. Αν και οι εξελίξεις δείχνουν πως οδεύουμε σε καταστρατήγηση (και) αυτής της συνθήκης, είναι δεδομένο πως η τήρησή της θα αποδειχθεί στην πορεία του χρόνου.
Το ζήτημα των ASAT
Τι είναι τα ASAT και γιατί έχουν προκαλέσει τέτοιο πονοκέφαλο στο ΝΑΤΟ;
Τα αντι-διαστημικά όπλα (ASAT/ Anti SATtellite weapons) είναι συστήματα που αναπτύσσονται για να καταστρέψουν ή να αχρηστέψουν δορυφόρους ή μικρούς διαστημικούς σταθμούς παρακολούθησης, υποκλοπής και αντιμέτρων.
Αυτά τα όπλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς, όπως η διακοπή της επικοινωνίας και των πληροφοριών του εχθρού, η πρόκληση βλάβης σε κρίσιμες υποδομές, ή η παρεμπόδιση των επιχειρήσεων πλοήγησης και παρακολούθησης του εχθρού.
Υπάρχουν διάφοροι τύποι αντιδιαστημικών όπλων:
Όπλα άμεσης εκτόξευσης (Direct Ascent ASATs): Πρόκειται για πυραύλους που εκτοξεύονται από τη Γη και κατευθύνονται απευθείας προς έναν δορυφόρο για να τον καταστρέψουν με φυσική σύγκρουση.
Όπλα συγχρονισμένης τροχιάς (Co-orbital ASATs): Αυτά τα όπλα τοποθετούνται σε τροχιά και μπορούν να κινηθούν κοντά σε έναν στόχο δορυφόρο και να τον καταστρέψουν με φυσική σύγκρουση ή άλλους τρόπους.
Ηλεκτρονικά όπλα (Electronic Warfare): Αυτά περιλαμβάνουν συστήματα παρεμβολής και παραπλάνησης που μπορούν να διακόψουν τις επικοινωνίες και τα συστήματα πλοήγησης των δορυφόρων.
Όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας (Directed Energy Weapons): Αυτά περιλαμβάνουν λέιζερ και μικροκύματα υψηλής ενέργειας που μπορούν να θαμπώσουν ή να καταστρέψουν τα ηλεκτρονικά συστήματα των δορυφόρων.
Μη κινητικά όπλα (Non-kinetic ASATs): Περιλαμβάνουν μέσα όπως παρεμβολές και κυβερνοεπιθέσεις που στοχεύουν τα συστήματα ελέγχου και δεδομένων των δορυφόρων.
Ποιο είναι όμως το οπλοστάσιο και οι τεχνολογίες ASAT κάθε χώρας;
ΗΠΑ
Δορυφόροι Αναγνώρισης και Επικοινωνιών:
NRO (National Reconnaissance Office): Δορυφόροι που παρέχουν αναγνώριση και κατασκοπεία.
GPS (Global Positioning System): Δορυφόροι πλοήγησης που υποστηρίζουν στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Διαστημική Άμυνα
GMD (Ground-based Midcourse Defense): Σύστημα αναχαίτισης βαλλιστικών πυραύλων που μπορεί να πλήξει στόχους στο διάστημα.
SM-3 (Standard Missile-3): Πύραυλος που μπορεί να αναχαιτίσει βαλλιστικούς πυραύλους και να καταστρέψει δορυφόρους σε χαμηλή τροχιά.
Επιθετικά Όπλα:
ASAT (Anti-Satellite Weapons): Όπλα που μπορούν να καταστρέψουν δορυφόρους. Οι ΗΠΑ έχουν δοκιμάσει επιτυχώς τέτοια όπλα.
X-37B: Μη επανδρωμένο διαστημικό σκάφος που μπορεί να εκτελεί μυστικές αποστολές στο διάστημα.
Space Force Command: Νέα διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που επικεντρώνεται αφενός στην προστασία και χρήση του διαστήματος για στρατιωτικούς σκοπούς και αφετέρου σε τακτικές που στοχεύουν στην διασφάλιση της αμερικανικής υπεροχής στο διάστημα.
ΡΩΣΙΑ
Δορυφόροι Αναγνώρισης και Επικοινωνιών:
Luch Satellite System: Δορυφόροι επικοινωνίας και αναγνώρισης.
Διαστημική Άμυνα:
Nudol: Σύστημα αντι-δορυφορικών πυραύλων που μπορεί να πλήξει στόχους στο διάστημα.
S-500 Prometey: Σύστημα αντι-αεροπορικής και αντι-βαλλιστικής άμυνας που μπορεί να αναχαιτίσει στόχους στο διάστημα.
Επιθετικά Όπλα:
Kosmos-2542: Δορυφόρος που μπορεί να πλησιάσει και να παρακολουθήσει άλλους δορυφόρους.
Co-orbital ASAT: Δορυφόροι που μπορούν να προσβάλουν άλλους δορυφόρους από κοντινή απόσταση.
Η Ρωσία ενσωματώνει τις διαστημικές δυνατότητες στο γενικό στρατιωτικό της δόγμα, υπό της διοίκηση αεροδιαστημικής άμυνας.
ΚΙΝΑ
Δορυφόροι Αναγνώρισης και Επικοινωνιών
Beidou Navigation Satellite System: Σύστημα δορυφορικής πλοήγησης που υποστηρίζει στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Gaofen Satellites: Δορυφόροι παρακολούθησης και αναγνώρισης.
Διαστημική Άμυνα
SC-19: Πύραυλος αντι-δορυφορικών δυνατοτήτων που έχει χρησιμοποιηθεί σε δοκιμές κατά δορυφόρων.
Επιθετικά Όπλα
Shijian-21: Δορυφόρος που μπορεί να πλησιάσει και να καταστρέψει άλλους δορυφόρους.
Laser ASAT: Συστήματα λέιζερ που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να καταστρέψουν ή να παρενοχλήσουν δορυφόρους.
Η Κίνα ενσωματώνει τις διαστημικές της δυνατότητες σε ένα ολοκληρωμένο στρατηγικό πλαίσιο που περιλαμβάνει την πολιτική, οικονομική και στρατιωτική της ισχύ. Ενώ πολύ μεγάλο βάρος έχει δοθεί σε νέες τεχνολογίες, όπως η ανάπτυξη διαστημικών λέιζερ και όπλων κινητικής ενέργειας και πυροβόλων παλμικών κυμμάτων.
Αλλη μια Συνθήκη για τον “κάλαθο αχρήστων”…
Είναι ολοφάνερο πλέον ότι το διάστημα αποτελεί πλέον «πεδίον δόξης λαμπρό» για τις μεγάλες δυνάμεις και είναι αμφίβολο αν τελικά δεν τοποθετηθούν όπλα σε αυτό. Γιατί η συνθήκη του 1967 μπορεί πολύ εύκολα να παρακαμφθεί λόγω της προόδου της τεχνολογίας, αν και ήδη σε μεγάλο βαθμό έχει ήδη γίνει αυτό με την πρώτη φάση της στρατιωτικοποίησης του διαστήματος από τους δορυφόρους.
Και έρχεται η δεύτερη φάση. Πολύ απλά, η συνθήκη είναι απαρχαιωμένη και μιλάει για την μη τοποθέτηση όπλων μαζικής καταστροφής. Όμως η τοποθέτηση εκπομπών ακτίνας ή ακτινών λέιζερ ή πλατφόρμα εκτόξευσης πυραύλων που θα βασίζονται στην κινητική ενέργεια για να πλήξουν στόχους στη γη, δεν θεωρούνται παραβίαση, βάσει του γράμματος της συνθήκης.
