Επιφυλακτικός εμφανίστηκε προ ημερών ο πρόεδρος της Κύπρου ως προς την προοπτική της Κύπρου να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, αν και ο ίδιος έθεσε ευθέως το θέμα στον Τζο Μπάϊντεν, κατά την πρόσφατη συνάντησή τους στην Ουάσιγκτον. Κύριο «αγκάθι» είναι η Τουρκία. Στο μεταξύ, φέρεται να δρομολογείται η αποστολή ρωσικών οπλικών συστημάτων που διαθέτει η Κύπρος προς την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, αποφασίστηκε η αναβάθμιση βάσεων για εξυπηρέτηση των ΗΠΑ και άλλων δυνάμεων, στη μεγαλόνησο.
Επειδή δεν είναι εφικτή στην παρούσα φάση η ένταξη της Κύπρου, η προσπάθεια αφορά απόκτηση πλεονεκτημάτων σε εκπαίδευση, τεχνογνωσία και αναδιοργάνωσης έτσι που όταν δημιουργηθούν οι συνθήκες η Κύπρος να γίνει κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, σημείωσε πρόσφατα σε συνέντευξή του ο πρόεδρος της Κύπρου, Νίκος Χριστοδουλίδης.
Τον Νοέμβριο του 2024, το Neostrategy.gr είχε επισημάνει ότι αναθερμαίνονται οι προθέσεις της Λευκωσίας για ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ, ενώ, με τις νέες στρατιωτικές «διευκολύνσεις» που θα παράσχει κυρίως στις ΗΠΑ, η μεγαλόνησος μετατρέπεται σε δεύτερη Σούδα, στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι δραματικές εξελίξεις, εξάλλου, τόσο στη Γάζα και την αναμέτρηση Ισραήλ – Ιράν, όσο και στο Συριακό, αλλά και τους κινδύνους που υπάρχουν στον Λίβανο και συνολικότερα στη Μέση Ανατολή, αναβαθμίζουν για τις ΗΠΑ τον ρόλο της Κύπρου ως «αβύθιστου αεροπλανοφόρου».
Ωστόσο, το γεγονός ότι το μισό «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» κατέχει η Τουρκία, σε συνδυασμό με την αναβάθμιση του ρόλου της στην περιοχή, με την -ως όλα δείχνουν- μετατροπή της Συρίας σε τουρκικό προτεκτοράτο, βαραίνουν στην περιφερειακό γεωπολιτική σκακιέρα.
Παρ΄ότι, πάντως, ο Ν. Χριστοδουλίδης, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, έθεσε το θέμα της ένταξης της Κύπρου στο ΝΑΤΟ, κατά τη συνάντησή του με τον Τζο Μπάϊντεν, στο τέλος Οκτωβρίου του 2024, στην Ουάσιγκτον, εσχάτως εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός. Οπως και να’ χει, ανεξαρτήτως των κυπριακών επαφών με την κυβέρνηση Μπάϊντεν, μένει να φανεί ποια θα είναι η πολιτική του νέου προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τράμπ, ως προς την Κύπρο. Κάτι που είναι -και- σε συνάρτηση της στάσης του έναντι της Τουρκίας.
Ουκρανία – ρωσικά όπλα – Κίνα
Κατά τη συνάντησή του με τον απερχόμενο πρόεδρο των ΗΠΑ, ο Ν. Χριστοδουλίδης, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, εκτός των άλλων, φέρεται να υπογράμμισε ότι η κυβέρνησή του περιόρισε δραστικά τη «ρωσική παρουσία» στην Κύπρο από τη στιγμή που ξέσπασε ο πόλεμος στην Ουκρανία έως σήμερα. Η αμερικανική πλευρά, κατά τις ίδιες πληροφορίες, συνεχάρη γι’ αυτό τον Ν. Χριστοδουλίδη, αλλά έβαλε και ένα ακόμη «αίτημα» στο τραπέζι: Να περιοριστεί ο κινεζικός παράγων στην Κύπρο (!).
Κατά τη συνάντηση, επίσης, ο Κύπριος πρόεδρος αναφέρθηκε στον ρωσικό (και σοβιετικό) οπλισμό που έχει η Κύπρος. Ειδικότερα, όσον αφορά τα αντιαεροπορικά συστήματα TOR, ο Κύπριος πρόεδρος φέρεται να είπε ότι, άπαξ και αντικατασταθούν από άλλα συστήματα, είναι πρόθυμος να τα απομακρύνει. Ως γνωστόν, «αίτημα» των ΗΠΑ και του Κιέβου είναι να σταλούν στην Ουκρανία.
Ηδη, πάντως, πολιτικοί κύκλοι στη Λευκωσία υποστηρίζουν ότι η προμήθεια ισραηλινών αντιαεροπορικών συστημάτων έχει προχωρήσει σημαντικά. Αντίστοιχες προθέσεις φέρεται να έχει και η Αθήνα ως προς τα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα που διαθέτει η Ελλάδα (S-300, TOR). Να σημειωθεί πως υψηλόβαθμοι κύκλοι των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων (ΕΔ) ισχυρίζονται ότι δεν υφίσταται η προοπτική της αποστολής των S-300 στην Αρμενία. Ωστόσο, αποφεύγουν να τοποθετηθούν ως προς το ενδεχόμενο της Ουκρανίας.
Αναβάθμιση βάσεων
Πρόσφατα, σε συνέντευξή του, ο Ν. Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι αποφασίστηκε «να προχωρήσουμε με την αναβάθμιση της βάσης στο Μαρί (σ.σ. ναυτική βάση) και της βάσης στην Πάφο». Ο ίδιος είπε ότι η κυπριακή πλευρά έχει ήδη συζητήσει με τους Αμερικανούς, «οι οποίοι ενδιαφέρονται, και οι οποίοι αξιοποίησαν την αεροπορική βάση “Ανδρέας Παπανδρέου“, στην Πάφο, για ανθρωπιστικούς σκοπούς» (!).
Απότη μεριά του, ο Κύπριος υπουργός Άμυνας, Βασίλης Πάλμας, σε δηλώσεις του στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων, ανέφερε πως η αναβάθμιση της βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου» μπορεί να ολοκληρωθεί σε ένα με ενάμιση χρόνο, ενώ η ναυτική βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί, κοντά στη Λεμεσό, θα αναβαθμιστεί πιθανώς μέχρι το 2027. Το κόστος για την αεροπορική βάση δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλο (10 – 14 εκατομμύρια ευρώ), αλλά το κόστος για τη ναυτική βάση«μπορεί να ξεπεράσει τα 200 εκατομμύρια ευρώ».
Τουρκικές αντιδράσεις
Οταν τον Νοέμβριο του 2024 εμφανίστηκαν δημοσιεύματα στον ελληνικό Τύπο περί των σεναρίων για ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ, η Αγκυρα δεν αντέδρασε επισήμως,. Προέβη, ωστόσο, σε βομβαρδισμό διαρροών στα τουρκικά ΜΜΕ, ενώ αναλυτές έγραψαν πλειάδα άρθρων.
Μια από τις αναλύσεις δημοσιεύθηκε από το κρατικό ειδησεογραφικό πρακτορείο της γείτονος, Anadolu. Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο, Hacı Bayram Veli, της Άγκυρας, Soyalp Tamçelik, ουσιαστικά ανέλαβε να μεταφέρει -ανεπίσημα- τις θέσεις της Αγκυρας.
Γράφει, μεταξύ άλλων, ότι «η ένταξη της Ελληνικής Διοίκησης Νότιας Κύπρου (σ.σ. Κυπριακή Δημοκρατία) στο ΝΑΤΟ θα αλλάξει ριζικά την πορεία του Κυπριακού ζητήματος και την αρχιτεκτονική ασφαλείας της περιοχής». Και προσθέτει: «Το γεγονός ότι η ΕΔΝΚ, η οποία έχει στρατηγική σημασία στην Ανατολική Μεσόγειο, θα τεθεί υπό την ομπρέλα ασφαλείας του ΝΑΤΟ θα δημιουργήσει δύο θεμελιώδη προβλήματα. Το πρώτο θα είναι η αδρανοποίηση της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου (σ.σ. κατεχόμενα) και το δεύτερο η ανασφάλεια της Τουρκίας».
Κατά την άποψη του συντάκτη του δημοσιεύματος, στόχος της Κύπρου είναι:
α) «Να ακυρώσει τις Συνθήκες Εγγυήσεων και να καταργήσει το σύστημα των εγγυητριών δυνάμεων στο νησί (σ.σ. με πρόσχημα ότι είναι εγγυήτρια δύναμη, εισέβαλε η Τουρκία στην Κύπρο το 1974 – Εγγυήτριες είναι οι; Ελλάδα, Βρετανία, Τουρκία), με την εξασφάλιση της εγγυητικής ευθύνης του ΝΑΤΟ ή των ΗΠΑ στη νέα λύση που θα βρεθεί.
β) Να δημιουργήσει μια αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο εις βάρος των τουρκικών θέσεων».
γ) Να αποτρέψει τις εξωτερικές πιέσεις που προέρχονται για την πρόταση λύσης δύο κρατών (σ.σ. αυτή είναι η τουρκική θέση) και να ελαχιστοποιήσει τις αντιδράσεις που μπορεί να προέλθουν από τους Τούρκους υπό την ομπρέλα της συλλογικής ασφάλειας».
Με βάση τα παραπάνω, υποστηρίζει ο ίδιος, η επιθυμία της Κύπρου να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ «δεν είναι τυχαία και εκτιμάται ως προϊόν μιας στρατηγικής σκέψης». Να σημειωθεί, πάντως, ότι σχέδια για ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ υπάρχουν από το 1960 -κάτι που δεν ήθελαν οι Βρετανοί, όπως είπε πρόσφατα ο Ν. Χριστοδουλίδης, και έχουν αναζωπυρωθεί τα τελευταία χρόνια. Βέβαια, ο Τούρκος καθηγητής παρατηρεί ότι αυτά «είχαν διαμορφωθεί κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, για να αποτρέψουν την Κύπρο να περιέλθει στη σοβιετική επιρροή».
Βέτο στο ΝΑΤΟ
Ο ίδιος αναφέρει πως «σήμερα, σε ένα περιβάλλον όπου υπάρχουν κυρίαρχες βρετανικές βάσεις, έχει παραχωρηθεί στη Γαλλία και στις ΗΠΑ το δικαίωμα χρήσης ναυτικών και αεροπορικών βάσεων, έχει υπογραφεί η συμφωνία του «Οδικού Χάρτη Διμερούς Αμυντικής Συνεργασίας» μεταξύ των ΗΠΑ – ΕΔΝΚ, έχει αρθεί το αμερικανικό εμπάργκο όπλων, Ελληνοκύπριοι στρατιώτες εκπαιδεύονται από τις ΗΠΑ, διεξάγονται ασκήσεις και η αεροπορική βάση “Ανδρέας Παπανδρέου” έχει παραχωρηθεί στις ΗΠΑ, μπορεί να ειπωθεί ότι η Κύπρος έχει περιέλθει στην de facto επιρροή του ΝΑΤΟ χωρίς να είναι καν μέλος του».
Κατά τον Τούρκο αναλυτή, με αυτή την πρότασή της, η Λευκωσία «αποσκοπεί:
1. Να φέρει την Ανατολική Μεσόγειο και τη γειτονιά της στη σφαίρα κυριαρχίας του ΝΑΤΟ.
2. Να συντονίζονται οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή μέσω της Κύπρου.
3. Να υποστηριχτεί το Ισραήλ.
4. Να ελεγχθούν οι ενεργειακοί πόροι που ανακαλύπτονται στην περιοχή.
5. Να αντιμετωπιστεί η περιφερειακή ισχύς της Τουρκίας.
6. Να λυθεί το άλυτο πρόβλημα του Κυπριακού μέσω της αρχιτεκτονικής ασφάλειας του ΝΑΤΟ».
Έτσι, σημειώνει ο ίδιος, «οι Ελληνοκύπριοι πιστεύουν ότι θα μπορέσουν να έχουν μια «ενωμένη και ενιαία Κύπρο», να τερματίσουν τη θέση της Τουρκίας ως εγγυήτριας δύναμης και να εξασφαλίσουν την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από το νησί. Εν ολίγοις, η ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ θα σήμαινε το τέλος της επιρροής της Τουρκίας στην Κύπρο και στην Ανατολική Μεσόγειο και θα αποτελούσε κίνδυνο για μια νέα περικύκλωση. Γι’ αυτό, οι προσπάθειες της Κύπρου να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ δεν είναι αποδεκτές από την άποψη των εθνικών συμφερόντων της Τουρκίας και της ΤΔΒΚ, και η Τουρκία αναμένεται να ασκήσει βέτο στην ένταξη της Κύπρου».
