Την πλήρη διακοπή των εισαγωγών φυσικού αερίου από τη Ρωσία στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε η Κομισιόν μέσα από ένα σχέδιο τριών σημείων που επί της ουσίας είναι ένα πανάκριβο «δώρο» στον Τραμπ, το οποίο θα πληρώσουν τα εκατομμύρια των ευρωπαίων πολιτών.
Η απόφαση αναμένεται να προκαλέσει σημαντικές αυξήσεις στις τιμές του φυσικού αερίου, λόγω της ανάγκης αναπλήρωσης της προσφοράς από εναλλακτικές και ακριβότερες πηγές ενέργειας.
Παράλληλα σηματοδοτεί ένα τιτάνιο νομικό αγώνα για τις εταιρείες προμήθειες φυσικού αερίου καθώς καλούνται να διακόψουν τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια που έχουν με ρωσικές εταιρείες όπως η Gazprom.
Τι ανακοίνωσε η ΕΕ
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις το σχέδιο για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το τέλος του 2027, στο πλαίσιο της στρατηγικής REPowerEU, προβλέπει τα εξής:
1] Απαγόρευση νέων συμβολαίων και spot αγορών ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2025. Spot ονομάζεται η αγορά και πώληση με βάση την τιμή της ημέρας με άμεση παράδοση του προϊόντος σε αντίθεση με τις μακροπρόθεσμες συμβάσεις.
2] Τερματισμό όλων των υφιστάμενων μακροπρόθεσμων συμβολαίων με τη Ρωσία έως το τέλος του 2027.
3] Για τη διευκόλυνση των ευρωπαϊκών εταιρειών στην αποδέσμευση από τα ρωσικά συμβόλαια, η Κομισιόν προτείνει τη χρήση ρήτρας «ανωτέρας βίας», ισχυριζόμενη ότι επιτρέπει την καταγγελία των συμβάσεων χωρίς νομικές κυρώσεις.
Οι ανακοινώσεις προκάλεσαν την έντονη αντίδραση της Ρωσίας με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, να δηλώνει ότι η Ευρώπη «πυροβολεί τα ίδια της τα πόδια» με αυτή την απόφαση.
Το σχέδιο αναμένεται να υποβληθεί επίσημα τον Ιούνιο και απαιτεί έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Οι επιπτώσεις της απόφασης
Η ΕΕ παρά τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας για την εισβολή στην Ουκρανία, συνεχίζει να προμηθεύεται το 19% του φυσικού αερίου που χρειάζεται από τη Ρωσία, μέσω του αγωγού TurkStream και των μεταφορών υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ελλάδα παραμένει πλήρως εξαρτημένη από το ρωσικό φυσικό αέριο αφού για παράδειγμα κατά το 2024 το ρωσικό αέριο κάλυψε το 56,9% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου στη χώρα μας.
Η απόφαση υψηλού ρίσκου της Κομισιόν να κόψει τους ενεργειακούς δεσμούς δεκαετιών με τη Ρωσία συνεπάγεται την αγορά πολύ μεγαλύτερων ποσοτήτων αμερικανικού LNG, κίνηση που θα ικανοποιήσει τον Ντόναλντ Τραμπ που έχει απαιτήσει από την Ευρώπη την συρρίκνωση του εμπορικού πλεονάσματος με τις ΗΠΑ.
Μόνο που οι αποφάσεις αυτές συνεπάγονται ακραίο κίνδυνο για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που θα στραγγαλιστούν από νέες αυξήσεις στην ενέργεια.
Και αυτός δεν είναι ο μοναδικός κίνδυνος καθώς ευρωπαϊκές εταιρείες θα υποχρεωθούν «να σπάσουν» τα συμβόλαιά τους για την εισαγωγή ρωσικού αερίου, κίνηση που είναι άγνωστο τι οικονομικές κυρώσεις θα επιφέρει και ποιος θα τις πληρώσει παρόλο που η Επιτροπή διαρρέει ότι έχει αξιολογήσει το νομικό πλαίσιο και το νομικό «οπλοστάσιο» για να γίνει το σπάσιμο των συμβολαίων «αναίμακτα» μέσω της επίκλησης της ρήτρας «ανωτέρας βίας».
Γιατί θα αυξηθεί η τιμή
Η ΕΕ έχει αυξήσει τις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Νορβηγία και το Κατάρ. Ωστόσο, το LNG είναι πολύ ακριβότερο και επηρεάζει άμεσα τις τιμές καθώς έχει πολύ μεγάλο κόστος υγροποίησης και επαναεριοποίησης.
Με απλά λόγια οι καταναλωτές στην ΕΕ πληρώνουν για ένα πανάκριβο καύσιμο με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για τιμές χονδρικής πενταπλάσιες από αυτές που ισχύουν στις ΗΠΑ.
Ο δεύτερος λόγος που θα επηρεάσει προς τα πάνω τις τιμές του φυσικού αερίου είναι η επάρκεια των αποθεμάτων φυσικού αερίου στην ΕΕ. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι στο 41,16%, με τη Γερμανία στο 34,6%, τη Γαλλία στο 45,37% και την Ιταλία στο 49,88%. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι όσο χαμηλότερα είναι τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου τόσο αυξάνεται η ζήτηση και κατά συνέπεια και οι τιμές του φυσικού αερίου.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη κατά το 2024 αυξήθηκαν κατά 59%, φτάνοντας περίπου τα 48 ευρώ ανά μεγαβατώρα ενώ στις αρχές του 2024 η τιμή ήταν στα 30 ευρώ. Η τρομοκρατική αύξηση στην τιμή είχε άμεση σχέση με τη δραστική μείωση των ρωσικών εισαγωγών.
Στην Ελλάδα θα έρθουν αυξήσεις και στο ρεύμα
Η εξέλιξη αυτή θα έχει ιδιαίτερα δυσμενείς επιπτώσεις για τη χώρα μας καθώς αναμένονται αυξήσεις και στο ηλεκτρικό ρεύμα.
Ο μεγαλύτερος καταναλωτής φυσικού αερίου είναι οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Από τα συνολικά 5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα που εισάγει η Ελλάδα, περίπου, τα 3 δισ. κυβικά μέτρα κατευθύνονται στα εργοστάσια φυσικού αερίου, με αποτέλεσμα να εκτινάσσονται οι τιμές στο ηλεκτρικό ρεύμα.
Το πρόβλημα διογκώνεται από τις στρεβλώσεις πάνω στις οποίες έχει δομηθεί το Χρηματιστήριο Ενέργειας στη χώρα μας. Συγκεκριμένα, στην αγορά της επόμενης ημέρας και την ενδοημερήσια αγορά, παρότι οι ΑΠΕ έχουν λειτουργικό κόστος μηδενικό, η τιμή που μπαίνει σαν οριακή τιμολόγηση είναι η τιμή της πιο ακριβής ενέργειας που είναι το φυσικό αέριο.
Δηλαδή, η μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας για μία ημέρα καθορίζεται από την Οριακή Τιμή Συστήματος (ΟΤΣ), που είναι η ακριβότερη προσφορά από την ακριβότερη ηλεκτροπαραγωγική μονάδα που είναι οι μονάδες φυσικού αερίου.
