Ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί το σχέδιο διασύνδεσης των συστημάτων ορυκτού αερίου χωρών της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων των Δυτικών Βαλκανίων, με αφετηρία την Ελλάδα.
Στόχος είναι, όπως ισχυρίζεται η κυβέρνηση, η ενίσχυση της δυνατότητας μεταφοράς ορυκτού αερίου από τους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς LNG προς τις αγορές της ευρύτερης περιοχής, μεταξύ άλλων της Ουκρανίας και της Ουγγαρίας. Αν και η Ουκρανία έχει ξεκαθαρίσει πως δεν την αφορά το ακριβό LNG από τον Κάθετο Διάδρομο.
Το έργο πουσάρεται από την ελληνική κυβέρνηση και τις ΗΠΑ καθώς θα μεταφέρει αμερικανικό LNG. Για την επιτυχία του εγχειρήματος έχει λιώσει παπούτσια η πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα ενώ ο λομπίστας Χρήστος Μαραφάτσος που δουλεύει για τον ΑΚΤΟΡΑ έχει γίνει η «σκιά» της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, σε σημείο που δημοσίευμα της Wall Street Journal, αναφέρει ότι όλοι νόμιζαν ότι είναι ο προσωπάρχης της.
Στο δημοσίευμα αναφέρεται ακόμα ότι η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα και προσωπική επιλογή του Τραμπ, κάνει προσωπικά «παιγνίδια» με τα μεγάλα ενεργειακά, επιχειρηματικά έργα στην Ελλάδα, στην Αλεξανδρούπολη, στον «κάθετο διάδρομο» προώθησης αμερικανικού LNG και όπλων για την Ουκρανία, αλλά και σε ολόκληρα τα Βαλκάνια, ευνοώντας δικές της εταιρείες και πρόσωπα.
Αν και η κυβέρνηση απάντησε άλλα ντ’ άλλων για το δημοσίευμα και υπογείως προσπαθεί να υποστηρίξει ότι δεν είναι κακό η Ελλάδα να γίνει μεγάλος ενεργειακός παίκτης στα Βαλκάνια και όχι μόνο, το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν χρειάζεται η χώρα τον Κάθετο Διάδρομο και εάν είναι σωστό η χώρα να δεσμευτεί με το πανάκριβο αμερικανικό LNG.
Την απάντηση δίνει ανάλυση του GreenTank με τίτλο «Κάθετος Διάδρομος: Ζήτηση αερίου και οικονομική βιωσιμότητα», ανάλυση που φωτίζει το θέμα και εξηγεί γιατί το έργο δεν είναι απαραίτητο.
Η ανάλυση του GreenTank
Οι επιστήμονες του GreenTank εξέτασαν δύο άκρως σημαντικές παραμέτρους. Κατά πόσο οι υφιστάμενες και σχεδιαζόμενες υποδομές LNG στην Ελλάδα είναι αναγκαίες για την κάλυψη της μελλοντικής ζήτησης ορυκτού αερίου στην περιοχή έως το 2040.
Η δεύτερη σημαντική παράμετρος που έβαλαν επί τάπητος είναι η αξιολόγηση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας της διαμετακόμισης αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου σε σχέση με διαδρομές από άλλες αφετηρίες προς την Ουκρανία και την Ουγγαρία.
Όπως εξηγούν οι επιστήμονες, η ανάλυση βασίστηκε σε δύο σενάρια εξέλιξης της ζήτησης ορυκτού αερίου έως το 2040:
1] Σενάριο αυξημένης χρήσης αερίου
2] Σενάριο ταχύτερης απεξάρτησης από το αέριο
Τα σενάρια βασίζονται κυρίως στις προβλέψεις των Εθνικών Σχεδίων για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) των χωρών που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο.
Η μελέτη συνέκρινε στη συνέχεια τη ζήτηση αυτή με τη δυναμικότητα των υφιστάμενων και σχεδιαζόμενων τερματικών σταθμών LNG στην Ελλάδα στην υποθετική περίπτωση που οι ανάγκες των χωρών του ΚΔ καλύπτονται εξολοκλήρου από τους ελληνικούς σταθμούς LNG.
Κανένας νέος τερματικός σταθμός αερίου δεν είναι αναγκαίος
Από την εξέταση των σεναρίων αναδείχθηκαν δυο εξαιρετικά σημαντικά και αποκαλυπτικά ευρήματα. Συγκεκριμένα:
1] Κανένας νέος τερματικός σταθμός δεν είναι αναγκαίος στο σενάριο ταχύτερης απεξάρτησης από το αέριο, ενώ ακόμη και ο δεύτερος υφιστάμενος τερματικός σταθμός θα έπαυε να είναι αναγκαίος έως το 2035.
2] Ακόμη και στο σενάριο αυξημένης χρήσης αερίου, μόλις ένας από τους τέσσερις νέους τερματικούς σταθμούς LNG που έχουν ανακοινωθεί θα ήταν αρκετός για την κάλυψη της ζήτησης της περιοχής έως το 2040.
Γιατί δεν χρειάζεται ο Κάθετος Διάδρομος
Οι επιστήμονες στη συνέχεια αξιολόγησαν την ανταγωνιστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου. Δηλαδή, υπολόγισαν το κόστος διαμετακόμισης προς τους δύο μεγαλύτερους καταναλωτές της περιοχής (την Ουκρανία και την Ουγγαρία) με βάση τις χρεώσεις εισόδου-εξόδου των εθνικών διαχειριστών των δικτύων και συγκρίθηκε με το αντίστοιχο κόστος διαδρομών από εναλλακτικές αφετηρίες.
Τα ευρήματα δίνουν και την απάντηση:
1] Για την Ουκρανία, το κόστος διαμετακόμισης αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου ανέρχεται σε 2–13.1 €/MWh (Μεγαβατώρα), δηλαδή είναι 21–76% υψηλότερο από το κόστος εναλλακτικών διαδρομών με αφετηρία την Πολωνία, την Κροατία, τη Γερμανία και τη Λιθουανία.
2] Για την Ουγγαρία, το κόστος διαμετακόμισης μέσω του Κάθετου Διαδρόμου ανέρχεται σε 6–9.5 €/MWh (Μεγαβατώρα). Είναι συγκρίσιμο μόνο με τη διαδρομή μέσω Γερμανίας και Τσεχίας, ενώ οι διαδρομές μέσω Αυστρίας και Κροατίας παραμένουν 26–45% φθηνότερες.
3] Με ενδεικτική τιμή προμήθειας LNG 45 €/MWh (Μεγαβατώρα), το κόστος διαμετακόμισης μέσω του Κάθετου Διαδρόμου αντιστοιχεί σε 25–29% της συνολικής τιμής παράδοσης αερίου στην Ουκρανία και 5–21% στην Ουγγαρία. Στις εναλλακτικές διαδρομές, το αντίστοιχο ποσοστό κυμαίνεται από 7% έως 20.5%.
Το συμπέρασμα της ανάλυσης δίνει με συνοπτικό τρόπο ο Σταύρος Γεννίτσαρης, Συνεργάτης Βιομηχανικής Πολιτικής του Green Tank, ο οποίος καταρρίπτει την αναγκαιότητα του έργου και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις οικονομικές επιπτώσεις, τις οποίες θα πληρώσουν οι καταναλωτές. Χαρακτηριστική είναι η δήλωσή του:
«Ολόκληρος ο σχεδιασμός του Κάθετου Διαδρόμου στηρίζεται σε μια υπόθεση αυξανόμενης ζήτησης αερίου που διαψεύδεται από τα ίδια τα Εθνικά Σχέδια για την Ενέργεια και το Κλίμα των χωρών της περιοχής. Η δέσμευση κεφαλαίων εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ για νέες υποδομές, σε μια αγορά που συρρικνώνεται, εγκυμονεί τον κίνδυνο δημιουργίας εγκλωβισμένων περιουσιακών στοιχείων, το κόστος των οποίων θα κληθούν τελικά να πληρώσουν οι καταναλωτές».
